I SA/Po 728/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2021 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie pozytywnego zaopiniowania proponowanego podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [....] z dnia [...] lipca 2020r. o nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wójt Gminy [...] decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...] zatwierdził podział nieruchomości zapisanej w KW [...] stanowiącej własność " A" sp. z o.o. (dalej: "skarżąca") położonej w P. , Gmina K. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb P., działka nr [...] na działki nr [...] i [...] zgodnie z projektem podziału stanowiącym załącznik do decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku uwzględnienia odwołania skarżącej decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] uchyliło wymienioną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji oraz przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło, że postępowanie podziałowe jest dwuetapowe. Pierwszy etap polega na opiniowaniu wstępnego projektu zaskarżalnym postanowieniem pod kątem zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Drugi etap to zatwierdzenie projektu decyzją administracyjną. W ocenie Kolegium w postępowaniu podziałowym wszczętym z urzędu konieczne jest wydanie postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału, chyba, że postępowanie to służy wydzieleniu działek gruntu dla celów wskazanych w art. 95 pkt 4 i 5 u.g.n. Końcowo wskazało, że ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zobowiązany będzie uzupełnić postępowanie według powyższych wskazań. Wójt Gminy [...] postanowieniem z [...] lipca 2020 r., nr [...] zaopiniował pozytywnie proponowany podział nieruchomości zapisanej w KW [...] stanowiącej własność skarżącej położonej w P. , Gmina K. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb P., działka nr [...]. Uzasadniając postanowienie wyjaśnił, że wskazana powyżej działka objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w obszarze terenów zainwestowanych i przeznaczona jest pod tereny dróg publicznych (KDP) oraz pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami (MN/U). Wskazana działka zostaje podzielona zgodnie z liniami rozgraniczającymi tereny o różnych przeznaczeniach. Podział dokonywany jest w celu realizacji inwestycji celu publicznego - wydzielenia gruntu pod drogę publiczną (KDP) zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm. – dalej: "u.g.n."). Stwierdził również, że wstępny projekt podziału został wykonany zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Pismem z [...] lipca 2020 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z [...] lipca 2020 r. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z [...] lipca 2020 r. Stwierdziło, że Wójt prawidłowo ocenił, że nieruchomość skarżącej jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona pod tereny dróg publicznych i zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami. Tym samym projekt podziału przewidujący podział nieruchomości, według którego tereny o różnym przeznaczeniu mają zostać rozdzielone jest zgody z miejscowym planem. Za uzasadnione uznało również wszczęcie z urzędu postępowania w trybie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. Nie zgodziło się z zarzutem skarżącej, że zaskarżone postanowienie nie uwzględnia decyzji SKO w P. z [...] czerwca 2020 r. Kolegium w decyzji tej wskazało jedynie na konieczność wydania postanowienia opiniującego. Nie wskazało natomiast, że organ pierwszej instancji ma wydać postanowienie określonej treści. Pismem z [...] października 2020 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Kolegium z [...] sierpnia 2020 r. domagając się jego uchylenia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Skarżąca postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 93 ust. 1 i 4 u.g.n. W odpowiedzi na skargę SKO w P. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji pozytywnie opiniujące projekt podziału należącej do skarżącej działki położonej w P. , Gmina K. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb P., działka nr [...]. W ocenie organów administracji opiniowany projekt podziału nieruchomości jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Skarżąca kwestionuje powyższe twierdzenie podnosząc, że przebieg granicy podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] wzdłuż ul. [...] jest sprzeczny z mapą stanowiącą załącznik do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Niezgodność ta polega w szczególności na wydzieleniu rozszerzenia działki nr [...] na granicy z działką nr [...], czego nie przewiduje plan. Podnosi się również, że wskazany fragment nie został w żaden sposób zwymiarowany. Twierdzi ponadto, że postanowienie opiniujące zgodność projektowanego podziału z treścią planu miejscowego jest wydawane tylko w postępowaniu podziałowym prowadzonym na wniosek strony. W sporze sąd przyznał rację skarżącej. Zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n., podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Jak stanowi zaś art. 93 ust. 4 u.g.n., , zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W przypadku podziału nieruchomości położonej na obszarze, dla którego brak jest planu miejscowego, opinia dotyczy spełnienia warunków, o których mowa w art. 94 ust. 1. Stosownie do art. 93 ust. 5 u.g.n., opinię, o której mowa w ust. 4, wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Sąd za bezzasadny uznał zarzut skarżącej , że postanowienie opiniujące zgodność projektowanego podziału z treścią planu miejscowego jest wydawane tylko w postępowaniu podziałowym prowadzonym na wniosek strony. Fakt prowadzenia postępowania podziałowego z urzędu na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 1 i 4 u.g.n. nie podważa potrzeby wydania postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału. Na gruncie przepisów u.g.n. i nieobowiązującego już rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzaju dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130) orzecznictwo wskazywało, że organ dokonujący z urzędu podziału nieruchomości nie wydaje postanowienia opiniującego zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego (por. wyrok NSA z 31 marca 2008 r., I OSK 403/07), a to w związku z treścią § 4 ust. 2 powyższego rozporządzenia, który stanowił, że w przypadku dokonywania podziału z nieruchomości do opracowania projektu podziału nie jest wymagana opinia, o której mowa w ust. 1. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 stycznia 2018 r., II SA/Go 1115/17). Przepis ten został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2006 r., I OSK 180/06). Stanowisko wyrażone w wyroku I OSK 404/07 jest dostrzegalne także we aktualnym orzecznictwie (por. wyrok NSA z 12 listopada 2015 r., I OSK 450/14, wyrok NSA z 1 marca 2017 r., I OSK 1063/15). Jednak w związku z wejściem w życie nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. 268, poz. 2663), w którym nie znalazł się już przepis wyłączający konieczność opiniowania podziałów dokonywanych z urzędu, ukształtował się odmienny pogląd, że wydanie postanowienia opiniującego proponowany podział jest konieczne zarówno w sprawach, w których postępowanie wszczęte zostało z urzędu jak i w sprawach prowadzonych na wniosek (por. wyroki NSA z 30 września 2010 r., I OSK 1611/09, z 5 marca 2009 r., I OSK 1089/07, wyrok z 3 marca 2009 r., I OSK 536/08, wyrok WSA w Poznaniu z 23 listopada 2010 r., II SA/Po 664/10). Kierując się powyższym sąd stwierdza , że wydanie w niniejszej sprawie postanowienia na podstawie art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n. było konieczne, na co trafnie zwróciło uwagę SKO w Poznaniu w decyzji [...] czerwca 2020 r., nr [...] Niezależnie od powyższego sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu nie odpowiadają prawu. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie mają regulacje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. nr 268 poz. 2663 – dalej: "rozporządzenie). Zgodnie z § 3 ust. 1 powołanego aktu, wstępny projekt podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 97 ust. 1a pkt 4, opracowuje się na kopii mapy zasadniczej, a w przypadku jej braku - na kopii mapy katastralnej, uzupełnionej o niezbędne dla projektu podziału elementy zagospodarowania terenu. Jak stanowi zaś § 3 ust. 2 powołanego rozporządzenia, wstępny projekt podziału nieruchomości powinien zawierać w szczególności: granice nieruchomości podlegającej podziałowi (pkt 1); oznaczenie nieruchomości podlegającej podziałowi według danych z katastru nieruchomości oraz księgi wieczystej, a w razie jej braku - według innych dokumentów określających stan prawny nieruchomości (pkt 2); powierzchnię nieruchomości podlegającej podziałowi (pkt 3); naniesione w kolorze czerwonym granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu (pkt 4); przedstawione w kolorze czerwonym powierzchnie projektowanych do wydzielenia działek gruntu (pkt 5); przedstawioną w formie graficznej w kolorze czerwonym lub w formie opisowej propozycję sposobu zapewnienia dostępu projektowanych do wydzielenia działek gruntu do drogi publicznej (pkt 6). Odnosząc powyższe wymogi do wstępnego projektu podziału będącego załącznikiem do postanowienia organu pierwszej instancji sąd zauważa, że nie czyni on zadość wymogom wynikającym z postanowień § 3 ust. 2 rozporządzenia. Granice nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. działki nr [...] nie zostały zaznaczone w sposób niebudzący wątpliwości, tak jak zostało to uczynione w projekcie podziału (k. [...] akt adm.). Brak jest działań w zakresie wykonania obowiązków przewidzianych przez § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Użyte w tym przepisie pojęcie "granic projektowanych do wydzielenia działek gruntu" należy rozumieć jako wszystkie granice tych działek, bez względu na to, czy granice te powstaną w wyniku podziału nieruchomości, czy są granicami dotychczas istniejącymi i nie ulegającymi zmianie [tak: wyrok NSA z 9 marca 2018 r., I OSK 754/16]. Tymczasem we wstępnym projekcie podziału stanowiącym załącznik do postanowienia organu pierwszej instancji nie zostały oznaczono kolorem czerwonym wszystkie granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu. Niewykonany został obowiązek nałożony przez § 3 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia, bowiem nie zostały przedstawione w kolorze czerwonym powierzchnie projektowanych do wydzielenia działek gruntu. Dostrzec również należy, że wstępny projekt podziału będący załącznikiem do postanowienia organu pierwszej instancji z [...] lipca 2020 r. jak i decyzji tego organu z [...] stycznia 2020 r. (k. [...] i [...] akt adm.) różni się z pierwotnym projektem podziału (k[...] akt adm.). W projektach podziału będących załącznikami do wskazanych ostatnio rozstrzygnięć organu pierwszej instancji powierzchnia działki [...] została określona na [...] m2, zaś w pierwotnym projekcie powierzchnia tej działki wynosiła [...] m2. W projektach podziału będących załącznikami do rozstrzygnięć organów pierwszej instancji inaczej przestawia się granica pomiędzy działkami [...] i [...] niż przyjęto to w pierwotnym projekcie podziału. Rozbieżności w tym zakresie nie zostały wyjaśnione zarówno w zaskarżonym rozstrzygnięciu jak i poprzedzającym je postanowieniu organu pierwszej instancji. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji do materiału dowodowego sprawy został dołączony nieczytelny wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (k. [...] i [...] akt adm.); nieczytelny w stopniu uniemożliwiającym zidentyfikowanie oznaczeń ukazanych na nim działek gruntu. W konsekwencji w tej sytuacji niemożliwe okazało się odniesienie się do zarzutów skargi zarzucających wstępnemu projektowi podziału nieruchomości niezgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd stwierdza również , że wydając rozstrzygnięcia organy obu instancji naruszyły zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2020 r. poz. 256 ze zm.). Skarżąca od początku postępowania w przedmiocie podziału nieruchomości wskazywała, że projekt podziału spornej działki nie jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Konsekwentnie podnosiła, że niezgodność ta polega w szczególności na wydzieleniu rozszerzenia działki nr [...] na granicy z działką nr [...], czego nie przewiduje plan. Podnosi również, że wskazany fragment nie został w żaden sposób zwymiarowany. Organy administracyjne obu instancji nie odniosły się do tych zarzutów, mimo podniesienia ich w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z [...] stycznia 2020 r. Podsumowując sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji nie odpowiadają prawu. W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organów będzie przyjęcie wykładni prawa zawartej w niniejszym wyroku oraz sporządzenie wstępnego projektu podziału spornej działki niezawierającego omówionych powyżej uchybień. Do materiału dowodowego sprawy organy włączą czytelny wypisu odnośnego fragmentu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu umożliwienia identyfikacji zobrazowanych na nim działek gruntu. Z uwagi na nieczytelność znajdującego się obecnie w aktach sprawy (k[...] i [...] akt adm.) wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego niemożliwe okazało się odniesienie się do zarzutów niezgodność wstępnego projektu podziału z tym planem. Ponadto obowiązkiem organów będzie również wyczerpujące odniesienie się do konsekwentnie podnoszonych przez skarżącą twierdzeń zarzucających niezgodność projektowanego podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w pkt I. sentencji. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ostatnio ustawy. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...]zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).