I SA/Po 684/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MS o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi MS na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2013 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych.

Skarżący MS pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Następnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, w tym profesjonalnego zastępstwa procesowego, którego potrzebuje z uwagi na stopień skomplikowania sprawy. Wnioskodawca podał, że nie posiada własnego majątku, a uzyskiwane wynagrodzenie w kwocie [...] miesięcznie ledwo wystarcza na utrzymanie jego i córki. Wnioskodawca podał, że konieczność uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...], przy jego zarobkach w praktyce uniemożliwiłoby jemu dochodzenie jego praw przed sądem. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy pozbawiłaby go prawa do skontrolowania przez sąd decyzji, którą uważa za sprzeczną z prawem. Skarżący podał, że z uwagi na stopień skomplikowania sprawy oraz bardzo skomplikowany charakter przepisów prawa podatkowego nie potrafi sam się reprezentować i potrzebuje pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący podał, że nie stać go na jego zatrudnienie. Skarżący oświadczył, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, wierzytelności. Wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] netto. Wnioskodawca wskazał, że mieszka na ogródkach działkowych, ponosi w związku z tym stałe wydatki na prąd w wysokości [...] miesięcznie, na czynsz w wysokości [...], pomaga w utrzymaniu córki w kwocie [...] miesięcznie. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych, lokat bankowych i rachunków kart kredytowych. Wnioskodawca podał, że czynsz wynosi ok. [...] rocznie, wydatki za energię elektryczną ok. [...] miesięcznie. Skarżący oświadczył, że poza umową o pracę, za którą otrzymuje [...] miesięcznie, nie uzyskuje innych dochodów. Skarżący oświadczył, że jest osobą rozwiedzioną. Wnioskodawca podał, że nie posiada pojazdów mechanicznych. Wskazał, że nie posiadał nieruchomości. Oświadczył, że prowadził działalność gospodarczą pod firmą: A z siedzibą w P od [...] do [...] oraz pod firmą B z siedzibą w P od [...], data wykreślenia z CEiDG [...]. Obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Do pisma załączył wydruki z CEiDG, zeznania roczne podatkowe za [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] wyjaśnił, że mieszkanie jest własnością jego rodziców, skarżący od [...] lat tam nie mieszka. Wnioskodawca podał, że mieszka na terenie ogródków działkowych i z tego tytułu miesięczny czynsz wynosi ok. [...] (płatne jednorazowo ok. [...] raz w roku), prąd ok. [...], gazu nie ma, woda [...], wyżywienie ok. [...], środki czystości ok. [...], ogrzewanie elektryczne, kredytów nie ma. Skarżący oświadczył, że mieszka sam, jest osobą rozwiedzioną, ma jedno dziecko, córka mieszka z matką z uwagi na jego warunki bytowe. Skarżący oświadczył, że w latach [...] nie prowadził działalności gospodarczej. Do pisma załączył zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości zarobków za ostatnie [...] wystawione w dniu [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, jest osobą rozwiedzioną, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...], nie uzyskuje dochodu z innych źródeł, dochód przeznacza na swoje miesięczne utrzymanie oraz na utrzymanie córki w wysokości [...]. Skarżący nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawca mieszka na ogródkach działkowych. Z oświadczenia skarżącego wynika zatem, że nie ma środków pieniężnych na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.