I SA/Po 633/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku EI o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi EI na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącej doradcę podatkowego celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...] i reprezentowania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę EI na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Skarżąca pismem z dnia [...] wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżąca podała, że wniosek ten składa z uwagi na to, że nie zgadza się z w.w orzeczeniem. Wnioskodawczyni podniosła, że z uwagi na długotrwałą niedyspozycję zdrowotną dotychczasowego pełnomocnika uniemożliwiającą mu obecnie działanie w przedmiotowej sprawie oraz z uwagi na trudną sytuację materialną uniemożliwiającą jej ustanowienie innego pełnomocnika z wyboru wnosi o ustanowienie pełnomocnika procesowego (doradcę podatkowego) z urzędu celem sporządzenia kasacji od wyroku i reprezentowania jej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej dotychczasowy pełnomocnik jest niedysponowany w związku z wypadkiem jakiemu uległ w dniu [...], w wyniku czego przebywał w dniach [...] w szpitalu, a obecnie pozostaje na zwolnieniu lekarskim, kontynuując leczenie i rehabilitację. Skarżąca wskazała, że pełnomocnika czeka długotrwałe leczenie i rehabilitacja, a zatem nie może on w wyznaczonym terminie sporządzić kasacji od wyroku, ale również prawdopodobnie nie będzie mógł reprezentować jej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżąca w piśmie procesowym wskazała również, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Z dniem [...] zawiesiła działalność gospodarczą i w chwili obecnej nie ma jakichkolwiek dochodów, a posiadane przez nią oszczędności, z których utrzymywała się w ostatnich miesiącach, wyczerpały się. Skarżąca oświadczyła, że nie stać jej na ustanowienie nowego pełnomocnika z wyboru. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego (por. pismo skarżącej z dnia [...] – karta nr [...] akt sąd.). W uzasadnieniu wniosku podała, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej (została zawieszona), nie pracuje i nie ma jakichkolwiek dochodów, ani też żadnego majątku przynoszącego dochód. Wnioskodawczyni wskazała, że nie posiada nieruchomości ani też żadnych wartościowych ruchomości, nie ma też żadnych oszczędności i w związku z tym korzysta z pomocy najbliższych. Skarżąca oświadczyła, że zmuszona jest korzystać z pomocy osób jej najbliższych, zamieszkując na zasadach użyczenia u siostry oraz korzysta z pomocy finansowej syna. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł i nie uzyskuje dochodów. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w związku z brakiem jakichkolwiek dochodów nie ponosi obecnie kosztów miesięcznego utrzymania, korzysta z pomocy osób najbliższych, w szczególności syna i siostry. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada, jak i nie posiadała żadnych nieruchomości, jak też wartościowych przedmiotów, a posiadane wcześniej oszczędności rzędu [...] z tytułu dochodów uzyskanych z prowadzonej działalności gospodarczej w [...] wyczerpały się w [...]. Skarżąca podała, że nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie uczyniła tego, gdyż nie spełnia warunków do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych, a ponadto liczy na to, iż w najbliższym czasie uda jej się znaleźć jakąś pracę. Wnioskodawczyni podała, że obecnie mieszka w domu należącym do jej siostry, która zapewnia jej wyżywienie. Natomiast od syna otrzymuje w razie potrzeby od czasu do czasu drobne kwoty pieniężne. Skarżąca wskazała, że nie posiada i nie użytkuje żadnych pojazdów mechanicznych. Skarżąca podała, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, nie posiada też udziałów w spółkach, jak też nie pełni funkcji członka zarządu, prokurenta w spółkach. Do pisma załączyła kserokopię zeznania rocznego podatkowego za [...] oraz wydruk z CEIDG, z którego wynika, że od [...] ma zawieszoną działalność gospodarczą. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej doradcy podatkowego do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...] oraz do reprezentowania jej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje żadnych dochodów, działalność gospodarczą zawiesiła w dniu [...]. Wnioskodawczyni mieszka w domu użyczonym przez siostrę, nie ponosi kosztów miesięcznego utrzymania, korzysta z pomocy najbliższej rodziny, t.j. siostry i syna, przy czym siostra zapewnia jej mieszkanie i wyżywienie, od syna otrzymuje od czasu do czasu drobne kwoty pieniężne. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.