I SA/Po 630/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

1. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 czerwca 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Wójta Gminy [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu - przeniesienia odpowiedzialności z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości spółki H. sp. z o.o. na członka jej zarządu E. H. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący"). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść przepisu art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. - dalej w skrócie: "O.p.") i uznał, iż "decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2022 r. okazała się słuszna, gdyż bez wątpienia nie zaszła żadna z przesłanek prowadzących do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Wójta Gminy [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r." w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu - przeniesienia odpowiedzialności z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości spółki H. sp. z o.o. Zdaniem organu odwoławczego faktu tego nie zmienia zawarcie umowy sprzedaży udziałów. Opisując stan faktyczny sprawy, organ wskazał, że Skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności z dnia 24 czerwca 2021 r., a następnie przedłożył oryginał umowy sprzedaży udziałów z dnia 16 maja 2017 r. 2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący zakwestionował powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 czerwca 2022 r. W motywach skargi Skarżący podniósł, że postępowanie prowadzone przez Wójta Gminy [...] prowadzone było nierzetelnie, gdyż nie został przeprowadzony dowód z zeznań G. F., o którego przesłuchanie Strona wnosiła. Zdaniem Skarżącego, SKO prowadziło postępowanie chaotycznie oraz nie wzięło pod uwagę dokumentów potwierdzających, że w danym okresie, którego dotyczyła decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r., nie sprawował funkcji członka Zarządu, co wynika z uchwały wspólników z dnia 20 listopada 2015 r. oraz umowy sprzedaży udziałów oraz nie rozpatrzono wniosku o przesłuchanie G. F.. Wobec sugestii w decyzji SKO o niedoręczeniu powyższych dokumentów Skarżący załączył do skargi dowód nadania przesyłki do SKO z dnia 24 listopada 2021 r., wyjaśniając, że dokumenty doręczył organowi. W oparciu o powyższe Skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanej przez Wójta [...] w [...] oraz o dopuszczenie do sprawy załączonych dokumentów (w postaci kopii protokołu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z dnia 30 listopada 2015 r. i kopii umowy sprzedaży udziałów z dnia 16 maja 2017 r.) oraz przesłuchanie G. F. w charakterze świadka. 2.1. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako niezasadnej. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, organ wskazał, że argumenty Strony podniesione w skardze nie wpływają na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. 2.2. Podczas rozprawy przed Sądem Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i oświadczył, że od 1 grudnia 2015 r. nie jest prezesem spółki H. i uważa, że skoro G. F. dzierżawił grunt od spółki, to on powinien zapłacić podatek od nieruchomości za lata 2015-2019. W rozprawie nie wziął udziału pełnomocnik SKO [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Skarga okazała się zasadna, jednak nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pk. 1 lit. c) P.p.s.a.). 3.1. Powyższe przypomnienie było uzasadnione z uwagi na sformułowanie w skardze żądania uchylenia decyzji wydanej przez Wójta [...] w [...] czego Sąd administracyjny uczynić za organ odwoławczy nie może, nawet na podstawie art. 135 P.p.s.a. Do kognicji sądu administracyjnego nie należy wydanie rozstrzygnięcia zamiast organu, ale zbadanie zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania zaskarżonej decyzji. Innymi słowy rolą SKO [...] było dokonanie wnikliwej analizy sprawy i ocena zgromadzonego materiału, a następnie wydanie rozstrzygnięcia na podstawie przepisów O.p., uwzględniającego bądź nie wniosek Skarżącego. Oczywiście, aby organ mógł wypełnić ciążący na nim obowiązek, winien kierować się następującymi zasadami, a mianowicie na podstawie art. 120 O.p. działać w oparciu o zasadę legalizmu i w myśl art. 122 O.p. podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z kolei przepis art. 187 § 1 O.p. stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast w oparciu o treść art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Uwzględniając powyższe regulacje, obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie prawdy materialnej, a więc uwzględnienie wszelkich dowodów świadczących na korzyść, jak i niekorzyść podatnika. Do organu podatkowego należy wskazanie faktów i okoliczności, jakie powinny być ustalone w postępowaniu oraz dowodów, które w tym celu należało przeprowadzić, a następnie przeprowadzenie tych dowodów oraz ich swobodna ocena. Jego też zadaniem jest podjęcie wszelkich działań, zmierzających do wyjaśnienia sprawy (art. 180 § 1 O.p.). Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że powyższe zasady nie zostały zachowane w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że Skarżący złożył wniosek z dnia 24 czerwca 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, który ponowił w piśmie z dnia 15 lutego 2022 r. Tymczasem w aktach sprawy brak jest wniosku z dnia 24 czerwca 2021 r. inicjującego postępowanie, co powoduje że decyzja wymyka się spod kontroli sądu, któremu winny być przedłożone kompletne i uporządkowane akta sprawy, jak stanowi art. 54 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. SKO [...] dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, winno nie tylko dysponować tym dokumentem, ale przede wszystkim odnieść się precyzyjnie do jego argumentów. Z uwagi na niemożność zapoznania się przez Sąd z wnioskiem Strony z dnia 24 czerwca 2021 r., nie można w istocie przeprowadzić pełnej kontroli zaskarżonej decyzji, jak wymaga tego art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) 3.2. Skarżący zarzuca w skardze przede wszystkim nieuwzględnienie poszczególnych dowodów w sprawie, co spowodowało wydanie decyzji odmownej, na skutek chaotycznego i nierzetelnie przeprowadzonego postępowania dowodowego. Powyższe twierdzenie znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, które nie tylko nie zawierają wspomnianego wniosku Strony z dnia 24 czerwca 2021 r., ale też brak w nich decyzji SKO z dnia 26 stycznia 2022 r. (bez podania jakiego przedmiotu dotyczy), pomimo powołania jej w zaskarżonej decyzji. Z pisma Skarżącego z dnia 15 lutego 2022 r. wynika, że oczekuje on stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r. w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu - przeniesienia odpowiedzialności z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości spółki H. sp. z o.o. Natomiast w motywach zaskarżonej decyzji powołano się na bliżej nieokreśloną decyzję SKO z dnia 26 stycznia 2022 r., która jak podano "okazała się słuszna". Akta niniejszej sprawy nie zawierają decyzji SKO z dnia 26 stycznia 2022 r., której prawidłowość nie wiadomo na jakiej podstawie prawnej ocenił organ odwoławczy. Powstaje zatem uzasadniona wątpliwość, czy tryb nadzwyczajny, jakim jest stwierdzenie nieważności, dotyczy na pewno ostatecznej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r., czy też innej decyzji wydanej jednak przez SKO w trybie odwoławczym od rozstrzygnięcia organu I instancji. Z uwagi na powyższe nie sposób jednoznacznie przyjąć, czy rzeczywiście to decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r. jest decyzją ostateczną. W oparciu o akta sprawy nie można z całą stanowczością stwierdzić, że Strona nie zaskarżyła też w trybie zwyczajnym decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r. Skarżący twierdzi, że złożył jednak wniosek z dnia 24 czerwca 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu I instancji jako ostatecznej (choć wniosku tego w aktach brak), a w aktach znajduje się pismo z dnia 15 lutego 2022 r. z żądaniem ponownego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r. choć, jak wspomniano, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ocenia jako słuszną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2022 r. (nr [...]), bez wskazania nawet czego dotyczy (przedmiotu sprawy). Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadnia zaskarżoną decyzję, odwołując się do treści innej decyzji niż oczekiwała tego strona, co więcej z którą Sąd nie może się zapoznać, z uwagi na jej niewłączanie do akt sprawy. Wobec stwierdzenia braku w aktach sprawy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2022 r. oraz wniosku Skarżącego z dnia 24 stycznia 2021 r. niemożliwe jest przeprowadzenie pełnej kontroli zgodności z prawem decyzji. Organ przekazał Sądowi niekompletne akta, mimo obowiązku z art. 54 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. Wobec opisanych uchybień (art. 120, art. 121, art., 122, art. i art. 187 § 1 O.p.) Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja uchyla się spod kontroli sądowej. Sąd nie jest w stanie odnieść się kompleksowo do zarzutów w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji wobec wadliwie przeprowadzonego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. 3.3. Ujawnione braki w aktach sprawy w zakresie dokumentów, na które w skardze powołuje się Skarżący, stanowią przeszkodę w ustaleniu prawidłowości postępowania organu w zakresie ustalenia wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie art. 247 § 1 O.p. Co więcej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczyło się do przytoczenia treści przepisu art. 247 § 1 pkt 1-8 O.p. poprzez wymienienie ustawowych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. W tym zakresie Sąd dodatkowo zwraca uwagę, że dla rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności nie jest wystarczające przytoczenie treści ostatnio powołanego przepisu bez odniesienia się do argumentów Strony w świetle powołanej przez nią przesłanki. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniesienia konkretnych okoliczności niniejszej sprawy do przesłanek stwierdzenia nieważności sprawia, że w istocie nie wiadomo, dlaczego organ uznał, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] nie zasługuje na uwzględnienie, co świadczy o naruszeniu art. 210 § 1 pkt 6 O.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że uzasadnienie decyzji powinno być elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21 lutego 2013 r., o sygn. akt II SA/Ol 67/13 i wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 października 2011 r., o sygn. akt II SA/Wr 488/11 – treść powołanych wyroków dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...] Należyte uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Należyte uzasadnienie decyzji służy także realizacji zasady zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron. Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd wskazuje, że przy ponownym jej rozpoznaniu zachodzi konieczność pochylenia się przez organ nad każdą z przesłanek z art. 247 § O.p. i dokonania subsumpcji w tym zakresie do stanu faktycznego sprawy. W pierwszej jednak kolejności rolą organu odwoławczego będzie uzupełnienie akt sprawy o brakujące dokumenty, dokonanie ich analizy i uwzględnienie przy wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie. 3.4. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.