I SA/Po 624/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi D.Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie pozytywnego opiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości oddala skargę.

Burmistrz W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., na podstawie art. 93 ust. 4 i 5, art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm. – dalej: "u.g.n.") w związku z art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej: "K.p.a."), zaopiniował pozytywnie przedstawiony wstępny projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność D. Ś., położonej w obrębie [...] m. W., oznaczonej nr ewid.[...], o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w T., [...] Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w C. , prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], na działki: - działka nr [...] o przybliżonej powierzchni [...] ha - teren drogi publicznej [...], - działka nr [...] o przybliżonej powierzchni [...] ha - teren drogi wewnętrznej [...], jako zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia [...] października 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta W. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr [...], poz. 4556), przedmiotowa działka nr [...], stanowi w częściach teren drogi publicznej oznaczony jako [...] oraz teren drogi wewnętrznej oznaczony jako [...]. Podział ma na celu realizację celu publicznego, zgodnie z art. 6 pkt 1 i 3 u.g.n. i polega na wydzieleniu z działki o nr ewid.[...] części, która zgodnie z ww. planem zagospodarowania przestrzennego stanowi teren drogi publicznej oznaczony na rysunku planu symbolem [...]. Za dokonaniem podziału działki przemawia także fakt umieszczenia na działce sieci kanalizacyjnej, której utrzymanie stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 3 u.g.n. Zdaniem organu o ile plan miejscowy w sposób jednoznaczny przesądza o przebiegu drogi publicznej, to podział nieruchomości służący wydzieleniu koniecznych działek, zapewnieniu powszechnego dostępu do drogi publicznej, zapobieganiu ograniczania dostępu do tej drogi, jak i służący utrzymywaniu drogi (art. 6 pkt 1 u.g.n.) jest niezbędny dla osiągnięcia celu publicznego jakim jest zastosowanie się do przepisów prawa miejscowego określających przebieg drogi publicznej. W pasie drogowym drogi publicznej umieszczone są urządzenia infrastruktury kanalizacyjnej, służące do gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków, które stanowią publiczną własność (gmina W.), służą zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty, celom publicznym realizowanym w związku z zadaniami własnymi gminy i obowiązkiem zapewnienia prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie gminy W., na który składa się m.in. obowiązek utrzymywania tych urządzeń. Według organu wstępny projekt podziału nieruchomości spełnia wymagania formalne określone w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz.U. z 2004 r. Nr 268 poz. 2663). W zażaleniu strona podniosła, że Gmina W. chce podzielić działkę nr [...], w celu wywłaszczenia. Gmina zmienia przy tym cel publiczny na jaki ma być podzielona działka. Najpierw miało to być na drogę publiczną, a teraz jako cel publiczny podaje się umieszczoną nielegalnie sieć kanalizacyjną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r., na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przytoczył treści przepisów art. 6 pkt 1, art. 93 ust. 1, art. 93 ust. 4, art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. i stwierdził, że proponowany podział nieruchomości, polegający na wydzieleniu z działki oznaczonej nr ewid.[...] części, która zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego stanowi teren drogi publicznej oznaczony na rysunku planu symbolem [...], jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Proponowany podział ma na celu realizację celu publicznego określonego w art. 6 pkt 1 u.g.n. Jedynie dodatkowo organ wskazał, że proponowany podział ma również na celu realizację celu publicznego określonego w art. 6 pkt 3 u.g.n., albowiem na terenie projektowanej do wydzielenia części działki oznaczonej na wstępnym projekcie podziału nr [...] pobudowana została przez Gminę W. sieć kanalizacji sanitarnej, będąca w utrzymaniu gminy. Kolegium stwierdziło, że okoliczność braku zgody strony na zagospodarowanie działki jak i kwestia legalności umieszczenia na przedmiotowej działce sieci kanalizacyjnej nie może stanowić podstawy zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości. W skardze z dnia [...] lipca 2020 r. oraz piśmie procesowym z [...] października 2020 r. skarżąca podniosła, że Gmina chce podzielić działkę nr [...] w celu jej wywłaszczenia. Gmina bezpodstawnie jako cel publiczny podaje umieszczoną na działce nielegalnie sieć kanalizacyjną. Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu organy obu instancji rozstrzygając sprawę dotyczącą wyłącznie zaopiniowania zgodności wstępnego projektu podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procesowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz wskazały przepisy mające zastosowanie w sprawie. Podstawę podjęcia zaskarżonych postanowień stanowiły przepisy u.g.n. Zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Stosownie do art. 93 ust. 2 zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu nie stosuje się w odniesieniu do projektowanych do wydzielenia działek gruntu stanowiących części nieruchomości, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6 (art. 93 ust. 3 u.g.n.). Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W przypadku podziału nieruchomości położonej na obszarze, dla którego brak jest planu miejscowego, opinia dotyczy spełnienia warunków, o których mowa w art. 94 ust. 1 (art. 93 ust. 4 u.g.n.). Jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Wydzielenie działki pod drogę publiczną określonej kategorii może nastąpić, jeśli obszar wydzielanej działki jest przeznaczony pod taką drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie chodzi przy tym o wybudowanie drogi (która może zostać wybudowana później), lecz o samo przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną. Zdaniem Sądu dla prawidłowości opinii o dopuszczalności podziału nieruchomości istotny jest fakt, że projektowane do wydzielenia działki gruntu będą mieć dostęp do drogi publicznej. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczą bowiem podziału nieruchomości, a nie realizacji dróg publicznych. W tym przedmiocie odwołać się należy do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r., I OSK 1727/19 (powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym Sąd wskazał, że wydanie opinii w trybie art. 93 ust. 4 u.g.n. nie przesądza, że dojdzie do faktycznego podziału nieruchomości, a organy orzekające w tym trybie mogą wypowiadać się jedynie co do tego, czy proponowane do wydzielenia działki gruntu spełniają planistyczne wymogi dopuszczalności ich zagospodarowania na cele określone w planie miejscowym (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2011 r., I OSK 1181/10). Odwołując się dalej do argumentacji NSA podnieść jeszcze należy, że opiniując zgodność projektu podziału nieruchomości z postanowieniami zawartymi w planie, uprawniony organ musi wykazać, że projekt podziału stwarza lub nie, hipotetyczną możliwość realizacji celu i przeznaczenia terenu, określonego w planie miejscowym. Ocena ta dotyczy całości nieruchomości, to jest każdej z działek, która miałaby powstać na skutek podziału (por. wyrok NSA z 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 107/13). Z powołanych przepisów u.g.n. wynika, że opiniując projekt podziału nieruchomości organ bierze pod uwagę wyłącznie ustalenia i przeznaczenie terenu określone w planie miejscowym i z tego punktu widzenia ocenia, czy projekt realizuje to przeznaczenie, a także, czy służy temu przeznaczeniu. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2020 r., 293 – dalej: "u.p.z.p."), plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego. Stosownie zatem do art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Oznacza to, że organy gmin oraz organy administracji publicznej związane są ustaleniami zawartymi w planie miejscowym, który został prawidłowo opublikowany i wszedł w życie. Przy tym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego następuje ustalenie przeznaczenia terenu, a także określenie sposobów zagospodarowania terenu. Z art. 6 u.p.z.p. wynika, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Wyjaśnić również należy, że ewidencyjny podział nieruchomości pełni rolę służebną wobec planu miejscowego i musi być zgodny zarówno z częścią graficzną, jak i z częścią tekstową planu (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 listopada 2005 r., I SA/Wa 1918/04, LEX nr 213637; Ewa Bończak-Kucharczyk – Komentarz do art. 93 u.g.n., System Informacji Prawnej LEX oraz Marian Wolanin – "Podziały i scalenia nieruchomości", Wyd. C.H. BECK, Warszawa 2011). Niesporne jest w sprawie, że dla obszaru obejmującego projektowany podział działki nr [...], będącej własnością skarżącej, obowiązuje uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia [...] października 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta W. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr [...], poz. 4556). Według planu, działka nr [...] stanowi w częściach teren drogi publicznej oznaczony jako [...] oraz teren drogi wewnętrznej oznaczony jako [...]. Zasadnie organy uznały, że proponowany podział nieruchomości, polegający na wydzieleniu z działki oznaczonej nr ewid.[...] części, która zgodnie z ww. planem zagospodarowania przestrzennego stanowi teren drogi publicznej oznaczony na rysunku planu symbolem [...], jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Proponowany podział ma na celu realizację celu publicznego określonego w art. 6 pkt 1 u.g.n. Jedynie dodatkowo organ pierwszej instancji wskazał, że proponowany podział ma również na celu realizację celu publicznego określonego w art. 6 pkt 3 u.g.n., bowiem na terenie projektowanej do wydzielenia części działki oznaczonej na wstępnym projekcie podziału nr [...] pobudowana została przez Gminę W. sieć kanalizacji sanitarnej, będąca w utrzymaniu gminy. Sąd zauważa, że podnoszona przez skarżącą zarówno w zażaleniu, jak i w skardze okoliczność braku zgody skarżącej na zagospodarowanie działki, nie może stanowić podstawy negatywnego zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości. Również podnoszona przez skarżącą kwestia legalności umieszczenia na przedmiotowej działce sieci kanalizacyjnej nie podlega badaniu na etapie opiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości. Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.