I SA/Po 58/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś., po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, wydał w dniu 14 września 2017r. decyzję, w której ustalił X. Sp. z o. o. Sp. k. z siedzibą w Ś. dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2017r. w kwocie [...]zł. Pismem z dnia 16 października 2017r. Spółka wniosła odwołanie od ww. decyzji. Z pieczęci widniejącej na pierwszej stronie odwołania wynika, że podatnik złożył pismo w siedzibie Urzędu Skarbowego w Ś.. W związku z faktem pojawienia się wątpliwości dotyczących kwestii doręczenia ww. decyzji (data i podpis odbiorcy nieczytelny), pismem z dnia 5 października 2017r. organ I instancji zwrócił się do Urzędu Pocztowego 1 w Ś., z prośbą o wyjaśnienie daty doręczenia ww. korespondencji z dnia 14 września 2017 r. na adres: X. Sp. z o. o., Sp. k., ul. [...], [...]. W treści pisma organ I instancji wskazał, że zgodnie z książką nadawczą nr [...] przesyłkę nadano w dniu 15 września 2017 r., nr nadawczy: [...]. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, które wpłynęło do Urzędu dnia 5 października 2017r. widnieje data doręczenia 29 września 2017r. Korzystając z opcji śledzenia przesyłek w systemie Poczty Polskiej pojawia się komunikat, że przesyłka o wskazanym numerze nadawczym została doręczona dnia 18 września 2017r. w UP Ś. 1. Na "zpo" brak jest jakichkolwiek informacji o awizowaniu przesyłki, które byłoby konieczne w przypadku doręczenia jej dnia 29 września 2017r. Dodatkową wątpliwość budzi również pozycja: data doręczającego/wydającego tzn. 03 października 2017r." Poczta Polska S.A. pismem z dnia 11 października 2017r. poinformowała, że na podstawie dokumentów urzędu przesyłka nr [...] została wydana do doręczenia w dniu 18 września 2017r. i w tym też dniu została doręczona. Mając na uwadze powyższe organ I instancji przyjął, że decyzja z dnia 14 września 2017 r. została w sposób prawidłowy doręczona w dniu 18 września 2017r. firmie X. Sp. z o. o., Sp. k. na adres: [...], ul. [...] (ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę doręczono adresatowi). Tym samym ostatnim dniem do wniesienia odwołania od decyzji był dzień 2 października 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. w dniu 20 listopada 2017r. wydał postanowienie, którym pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie strony z dnia 16 października 2017r., z powodu uchybienia terminowi do jego wniesienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że z zapisów dokonanych na dokumencie, jakim jest potwierdzenie odbioru decyzji, od której wniesiono odwołanie, a także z wyjaśnień złożonych przez Urząd Pocztowy w Ś. wynika, iż decyzja została doręczona adresatowi w dniu 18 września 2017r. Mając zatem na uwadze treść art. 233 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm. dalej O.p.) organ uznał, że ostatnim dniem do wniesienia odwołania od decyzji był dzień 2 października 2017r. Przedmiotowe odwołanie zostało złożone w siedzibie Urzędu Skarbowego w Ś. dnia 16 października 2017r., a więc po upływie 14-dniowego terminu do jego wniesienia. Organ odwoławczy podkreślił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że nie wywołuje ono skutków prawnych. Rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia 14 września 2017r. uzyskało walor decyzji ostatecznej korzystającej z ochrony trwałości. Tym samym sprawa nie może być przedmiotem ponownego postępowania podatkowego. W skardze z dnia 14 grudnia 2017 r. strona wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 20 listopada 2017r., zarzucając naruszenie: - art. 152 § 1 oraz art. 233 § 2 pkt 1 O.p. poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, na skutek czego skarżąca został bezprawnie pozbawiona możliwości złożenia odwołania od decyzji organu I instancji, - art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W uzasadnieniu skargi podatnik wskazał, że z adnotacji znajdującej się na spornym dokumencie, tj.: odwrocie "potwierdzenia odbioru" decyzji z dnia 14 września 2017r. wynika, że rozstrzygnięcie organu I instancji doręczono bezpośrednio adresatowi; akta sprawy wskazują zaś, iż ww. decyzja została doręczona osobie upoważnionej do odbioru pism (ta okoliczność nie jest kwestionowana przez stronę). Zdaniem skarżącego, biorąc pod uwagę treść art. 152 § 1 O.p., podstawowym dowodem doręczenia pisma jest pokwitowanie, które składa się z dwóch elementów: podpisu odbierającego oraz oznaczenia daty doręczenia przez odbierającego; data doręczenia powinna być natomiast wpisana przez odbiorcę, który potwierdza odbiór "ze wskazaniem daty doręczenia". Wprowadzenie takiego wymogu pomaga stronie postępowania zabezpieczyć swoje interesy, gdy z terminu doręczenia zechce ona wywodzić skutki prawne. Praktyka wpisywania daty przez doręczającego lub wskazywania jej przez odbicie stempla (datownika) stanowi czasem ułatwienie dla odbiorcy, ale nie może prowadzić do powstania wątpliwości, czy odpowiada rzeczywistej dacie. Na doręczającym, z kolei, spoczywa obowiązek stwierdzenia daty doręczenia, jeżeli odbierający pismo nie może potwierdzić doręczenia lub uchyla się od tego (art. 152 § 2 O.p.), co w niniejszej sprawie - jak podkreślił podatnik - nie miało miejsca. W ocenie strony, stanowisko organu odwoławczego stwierdzające, że decyzja została doręczona w innym dniu niż data wpisana przez osobę upoważnioną do odbioru pism, jest nieuzasadnione. Podatnik zgodził się z organem I instancji, że data wpisana przez odbierającego może być podważona w postępowaniu wyjaśniającym. Jednakże, zdaniem Spółki, taka sytuacja może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, iż decyzja w rzeczywistości została doręczona w innym dniu niż w dacie, którą na potwierdzeniu odbioru wpisał odbierający. W opinii skarżącej, z okoliczności przedmiotowej sprawy nie wynika, ażeby decyzja została doręczona (tak jak twierdzi organ II instancji) w dniu 18 września 2017r. - cyt.: "w szczególności brak jest podstaw do kwestionowania daty potwierdzonej przez odbierającego na podstawie daty stempla placówki oddawczej, czy też daty wpisanej przez doręczającego". Ponadto, strona stwierdziła, że ww. wniosków nie można także wysnuć na podstawie pisma Poczty Polskiej, gdyż operator pocztowy informuje w nim wyłącznie o tym, iż przesyłka została doręczona w dniu 18 września 2017r. pod wskazanym adresem, co - w jej ocenie - nie jest jednoznaczne z doręczeniem tej przesyłki adresatowi. Podatnik dodał również, że nie wiadomo, na jakiej podstawie operator stwierdził tę właśnie datę doręczenia, gdyż pismo nie zawiera uzasadnienia. Spółka zauważyła też, że nie można wykluczyć, że rozbieżności co do daty doręczenia przesyłki są wynikiem omyłki, ale w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można stwierdzić, kto się pomylił, a rozstrzyganie powyższych wątpliwości na niekorzyść strony jest niedopuszczalne. Skarżący stoi na stanowisku, że dla biegu terminu do wniesienia odwołania istotna jest data doręczenia decyzji Spółce (3 października 2017r.), która została potwierdzona przez osobę uprawnioną do odbioru korespondencji skarżącej. Data ta została wpisana w sposób prawidłowy, tj.: ręcznie i w sposób czytelny i brak jest podstaw do stwierdzenia doręczenia przesyłki w innej dacie. Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił, że skoro organ odwoławczy samodzielnie dokonał ustaleń w zakresie daty doręczenia decyzji organu I instancji, a więc ustaleń ze swej istoty nowych na tym etapie postępowania, to powinien - przed wydaniem spornego postanowienia - zawiadomić Spółkę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań w trybie art. 123 § 1 O.p., czego nie uczynił. Powyższe - zdaniem podatnika - stanowi naruszenie art. 187 O.p. oraz powoduje, że okoliczność doręczenia Spółce spornej decyzji w dniu 18 września 2017r. została w tej sprawie określona przez organ II instancji w sposób dowolny. Takie ustalenia nie korzystają z ochrony wynikającej z zawartej w art. 191 O.p. W odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji w P. pozostawiające odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia 14 września 2017 r. bez rozpatrzenia, z powodu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest data doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia 14 września 2017 r. nr [...] ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2017 r. w kwocie [...]zł. Zdaniem organu ww. decyzja została doręczona stronie 18 września 2017 r., natomiast zdaniem podatnika decyzja została doręczona w dacie wskazanej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, tj. w dniu 3 października 2017 r. Organ podatkowy, stwierdzając uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, oparł się na opcji śledzenia przesyłek w systemie Poczty Polskiej oraz informacji otrzymanej od Poczty Polskiej SA, że przesyłka zawierająca decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. została wydana do doręczenia w dniu 18 września 2017 r. i w tym samym dniu została doręczona. Zgodnie z treścią art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią co do zasady związany od chwili jej doręczenia. Stronie przysługuje prawo do wniesienia odwołania od decyzji w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Kwestia prawidłowego ustalenia momentu doręczenia jest zatem kluczowa dla określenia wejścia decyzji do obrotu prawnego oraz rozpoczęcia biegu terminu do jej zaskarżenia przez stronę postępowania. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. w sposób nieuprawniony przyjął, że zaskarżona decyzja organu I instancji została stronie doręczona w dniu 18 września 2017 r. Zgodnie z art. 151 § 1 O.p. osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Dowodem stwierdzającym datę odbioru przesyłki jest zwrotne potwierdzenie odbioru. W aktach sprawy znajduje się oryginał tego dokumentu oraz jego kserokopia. Analiza oryginału wskazuje, że M. K. (nie wiadomo, kim jest ta osoba) dokonała przekreśleń daty doręczenia przesyłki oraz daty i podpisu osoby doręczającej przesyłkę, wpisując jednocześnie inne daty oraz zaznaczając, że przesyłkę doręczono adresatowi. Na oryginale dopisano również nazwisko "W. J.". Porównując oryginał dowodu zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. [...]) z kserokopią (k. [...]) należy stwierdzić, że z tego dokumentu wynikało, że decyzja została doręczona pod wskazanym na przesyłce adresem. Na dowodzie widnieje pieczątka spółki, podpis nieczytelny osoby odbierającej korespondencję z datą odbioru - 29 września 2017 r., w dole w rubryce data i podpis doręczającego wskazano datę - 3 października 2017 r. i nieczytelny podpis. Na datowniku palcówki oddawczej widnieje data 3 października 2017 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru wpłynęło do Urzędu Skarbowego w dniu 5 października 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zakwestionował datę widniejącą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, opierając się na danych z systemu informatycznego Poczty Polskiej pozwalającej śledzenie przesyłek oraz na informacji otrzymanej z Poczty Polskiej, z której wynika również, że operator pocztowy nie potrafił wyjaśnić rozbieżności. Aby uznać odwołanie za wniesione z uchybieniem terminowi, organ musi mieć pewność co do daty doręczenia decyzji osobie uprawnionej do odbioru przesyłki. Doręczenie musi być więc pewne i prawidłowe. Organ dokonujący doręczenia w rozumieniu art. 144 O.p., który w tym zakresie wyręcza się osobami trzecimi, przejmuje odpowiedzialność za ich działania na zasadzie ryzyka. Trudno przyjąć za organem, że z dokumentów wynika jednoznacznie, że decyzja została doręczona 18 września 2017 r. Przeczą temu adnotacje na oryginale zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, data placówki oddawczej (3.10.2017 r.) i data wpływu do urzędu dokumentu (5.10.2017 r.). Dopóki istnieją wątpliwości co do daty doręczenia decyzji, należy za datę doręczenia decyzji przyjąć datę wskazaną przez podatnika, potwierdzoną przez doręczyciela na dokumencie odbioru. W ocenie Sądu zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 121 § 1 O.p., art. 122 O.p. i 127 O.p. Skoro istniały wątpliwości co do daty doręczenia decyzji spowodowane nieprawidłowym działaniem operatora pocztowego, organ podatkowy nie powinien przyjąć na niekorzyść strony, że odwołanie zostało wniesione po terminie, uniemożliwiając tym samym podatnikowi prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w p. I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono jak w p. II wyroku, na podstawie art. 200 ww. ustawy.