I SA/Po 542/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 04 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku LN o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi LN na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2014 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych.

Skarżący LN pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Następnie skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że obecnie pobiera emeryturę w wysokości [...], jednakże jego wydatki – z tytułu samych tylko mediów - wynoszą [...]. W związku z powyższym stwierdził, że nie posiada środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w sprawie. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Skarżący nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Dochód skarżącego z tytułu emerytury wynosi [...]. Skarżący podał, że opłaty za media wynoszą ok. [...]. Wnioskodawca wskazał, że ciąży na nim ewentualna solidarna i subsydiarna odpowiedzialność za zobowiązania A. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] podał, że ZUS decyzją z dnia [...] zmniejszył jego świadczenie emerytalne o kwotę przekazaną do depozytu, t.j. o [...]. Poza emeryturą i udziałem w spółce jawnej skarżący nie ma innych źródeł przychodów. Wnioskodawca podał, że on i jego żona nie posiadają aktywnych kont bankowych, nie posiadają lokat bankowych, jak również kart kredytowych – zarówno obecnie, jak i w okresie [...]. Skarżący oświadczył, że jedyna nieruchomość, która stanowiła własność jego i małżonki, została zbyta w drodze darowizny w [...]. Na rzecz skarżącego i jego żony ustanowiono służebność. Skarżący podał, że on i jego żona nie posiadają pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Wydatki skarżącego na utrzymanie gospodarstwa domowego średniomiesięcznie wynoszą ok. [...], kwota ok. [...] jest wydawana na zaspokojenie takich potrzeb jak żywność, ubrania, obuwie, środki czystości. Małżonka skarżącego uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] oraz stosunku pracy, jest zatrudniona na [...] etatu w wysokości [...] brutto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że wobec spółki, w której jest wspólnikiem, prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne z tytułu zaległości w podatkach oraz wobec ZUS, a także postępowania komornicze. Komornik Sądowy, w sprawie o sygn. [...], dokonał zajęcia wierzytelności przysługujących m.in. od: - A, - B – do kwoty ok. [...] – na podstawie Bankowego Tytułu Egzekucyjnego z dnia [...] w sprawie o sygn. [...]. Wnioskodawca oświadczył, że nie otrzymuje środków pieniężnych z tytułu posiadania udziałów w spółce jawnej, gdyż uzyskiwane przez tę spółkę dochody są w całości zajęte przez komorników. Skarżący podał, że jedyna nieruchomość, która stanowiła własność jego i jego żony, została przez nich darowana w [...] córce, na ich rzecz na tej nieruchomości ustanowiono służebność. Córka skarżącego prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...] dzieci, miesięczne koszty utrzymania prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...]. Córka nie posiada innych (niż darowane jej przez rodziców w dniu [...]) nieruchomości, nie posiada również oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, za wyjątkiem samochodu osobowego marki M, rok prod. [...] o wartości ok. [...]. Do pisma załączono kserokopie: dokumentów z prowadzonych postępowań egzekucyjnych, zajęcia wierzytelności, zeznań rocznych podatkowych za [...], aktu notarialnego z [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] powtórzył w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania. Wnioskodawca oświadczył, że córka osiąga dochody ze stosunku pracy w wysokości [...] miesięcznie, pracuje w szkole. Miesięczne koszty utrzymania prowadzonego przez nią wspólnie z [...] jej dzieci gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...]. Córka nie posiada innych niż darowane jej przez rodziców w dniu [...] nieruchomości. Do pisma załączył kserokopię zeznania rocznego podatkowego za [...] złożonego przez jego córkę. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami, pozostaje w związku małżeńskim, w jego małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżący i jego żona uzyskują dochody z emerytur, emerytura skarżącego podlega częściowo zajęciu, małżonka otrzymuje dodatkowo dochód z tytułu zatrudnienia na [...] etatu w wysokości [...] brutto. Skarżący jest wspólnikiem spółki jawnej, wnioskodawca z tytułu posiadanych udziałów w spółce nie uzyskuje dochodów, gdyż dochody spółki są zajęte przez komorników. Wnioskodawca wykazał, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą: wpis stały [...] i wpis stosunkowy [...]. Skarżący nie ma również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.