I SA/Po 514/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 09 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JM o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie w sprawie ze skargi JM na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2010 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kwotę [...], 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Skarżący JM złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że stan zdrowia oraz trwałe inwalidztwo, jak również sytuacja finansowa uniemożliwia jemu pokrycie kosztów sądowych. Skarżący we wniosku podał jaki jest stan jego zdrowia i na co choruje. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]-letnią matką. Skarżący oświadczył, że nie posiada domu i mieszkania, posiada nieruchomość gruntową o pow. [...] o wartości ok. [...], nieruchomość gruntową o pow. ok. [...] o wartości ok. [...], lokal handlowy o pow. [...] o wartości ok. [...], działkę gruntową o pow. ok. [...] o wartości ok. [...], [...] działki gruntowe o pow. [...] o wartości ok. [...] oraz działkę zabudowaną o pow. ok. [...] o wartości ok. [...], nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący podał, że otrzymuje wsparcie finansowe polegające na pokryciu kosztów leczenia, rehabilitacji, mieszkanie otrzymuje od córki. Skarżący oświadczył, że matka z tytułu emerytury uzyskuje dochód w wysokości [...], skarżący z tytułu emerytury w wysokości ok. [...]. Skarżący podał, że ma zaciągnięty kredyt obrotowy w A, kredyt samochodowy w B, kredyt gotówkowy w C, koszty utrzymania mieszkania wynoszą ok. [...], koszty leczenia ok. [...]. Do pisma załączył kserokopię zaświadczenia z dnia [...] o stanie jego zdrowia. Na wezwanie z dna [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że lokat bankowych i kart kredytowych nie posiada. Matka wnioskodawcy nie posiada rachunków bankowych, lokat bankowych, kart kredytowych. Skarżący oświadczył, że nie posiadają pojazdów mechanicznych, które podlegają obowiązkowi rejestracji. Skarżący nie posiada udziałów w spółkach, ani nie pełni w nich żadnych funkcji. Wnioskodawca podał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą: ł. Skarżący podał, że ma raty kredytów w A – kredyt obrotowy, ok. [...], zaciągnięty w [...] na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, kredyt samochodowy w B – ok. [...], zaciągnięty w dniu [...] na zakup samochodu, kredyt obrotowy odnawialny w C na [...], zaciągnięty w dniu [...] na cele związane z prowadzoną wówczas działalnością gospodarczą. Wnioskodawca podał, że w.w zobowiązania nie są spłacane od około [...]. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje w związku małżeńskim, jest osobą rozwiedzioną. Wnioskodawca wskazał, że otrzymuje pomoc od córki regularnie, polega ona na pokrywaniu jego kosztów utrzymania i leczenia. Jej wysokość jest różna i zależna od jego bieżących potrzeb, wynosi ok. [...] miesięcznie. Skarżący podał, że z tytułu posiadania nieruchomości nie uzyskuje stałych dochodów. Skarżący wyjaśnił, że nieruchomość o pow. ok. [...] położona w R przy ul. T zabudowana jest pomieszczeniem gospodarczym – garaż. Lokal handlowy, który wynajmuje, stanowi zabezpieczenie kredytu hipotecznego, który zaciągnął jego syn. Środki uzyskane z czynszu w całości przekazuje na spłatę zobowiązania. Do pisma załączył kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], zestawienia operacji na rachunkach bankowych prowadzonym przez C za okres [...], odcinek przekazu pocztowego z ZUS za miesiąc [...],, zaświadczenie D z dnia [...] o stanie rachunku bankowego, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez D za okres [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że kredyty bankowe nie są spłacane. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada samochodu, na który zaciągnął kredyt w B. Pojazd ten został odebrany przez Izbę Celną, gdyż stwierdzono, że był to pojazd kradziony. Skarżący podał, że córka prowadzi działalność gospodarczą, nie ma innych osób na utrzymaniu. Dochody z tytułu najmu lokalu handlowego przeznaczane są na spłatę kredytu hipotecznego, który zaciągnął jego syn. Syn kredyt zaciągnął w roku [...=], była to pożyczka hipoteczna na kwotę ok. [...], skarżący był poręczycielem tego zobowiązania. Syn skarżącego nie uzyskuje żadnych dochodów, przebywa w zakładzie karnym od około [...], ma [...] syna. Skarżący podał, że nie darował składników majątku swoim dzieciom. Do pisma załączył kserokopie: zaświadczenia lekarskiego z dnia [...], zaświadczenia z dnia [...] o stanie zdrowia, zawiadomienia Komornika Sądowego z [...] o wszczęciu egzekucji i wezwania do dobrowolnego wykonania, zawiadomienia Komornika Sądowego z dnia [....] o zajęciu wierzytelności, pisma Komornika Sądowego z dnia [...], nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym wystawionym przez Sąd Okręgowy z dnia [...], sygn. akt [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego adwokata, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący jest osoba schorowaną, wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w przedłożonych kserokopiach dokumentów wyjaśnił na co choruje, leczy się, wymaga rehabilitacji, otrzymuje emeryturę, matka jego również jest emerytką. Całość uzyskiwanych środków przeznaczają na miesięczne utrzymanie, przy czym środki te nie wystarczają im i dlatego skarżący musi korzystać z pomocy córki. Z oświadczeń skarżącego wynika zatem, że nie ma środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych, jak i kosztów zastępstwa procesowego w przedmiotowej sprawie. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że mimo zwolnienia skarżącego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych brak jest podstawy prawnej do zwrotu uiszczonego przez niego wpisu sądowego, który jest kosztem należnym i uiszczonym, zatem zwolnienie w ramach prawa pomocy obejmuje dalsze koszty sądowe niniejszego postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.