I SA/Po 505/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 04 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku WW o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad uiszczony wpis od skargi i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi WW na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy.

Skarżąca WW pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]. W odpowiedzi skarżąca uiściła w.w opłatę sądową. Następnie skarżąca złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (ponad uiszczony wpis sądowy od skargi) i o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że obecnie znajduje się w dość trudnej sytuacji finansowej. Pieniądze ze sprzedaży mieszkania po rodzicach, oszczędności oraz środki uzyskane ze sprzedaży zajmowanego wcześniej lokalu (po spłaceniu syna) w całości przeznaczyła na budowę przez Spółdzielnię Mieszkaniową mieszkania, które obecnie jest jej własnością. W obecnym mieszkaniu nie ma jeszcze mebli (łóżka, kanapy, stołu, krzeseł). Wnioskodawczyni podała, że oszczędzała, ale Urząd Skarbowy zabrał jej wszystkie oszczędności w kwocie [...] w dniu [...] przysyłając informację o zajęciu w dniu [...]. Skarżąca podała, że jest osobą schorowaną, po [...] operacjach, wydaje dużą kwotę na lekarstwa i środki higieny osobistej. Od [...] zaprzestała leczenia u specjalisty ze względu na koszty miesięczne ([...]). Skarżąca podała, że za napisanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapłaciła [...] i nie stać jej na zapłacenie za reprezentowanie jej w Sądzie. Skarżąca oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Wnioskodawczyni posiada mieszkanie o pow. [...] o wartości [...], na rachunku bankowym posiada środki w wysokości [...] oraz w gotówce [...], samochód osobowy marki T z [...] o wartości ok. [...]. Skarżąca z tytułu emerytury otrzymuje [...]. Wnioskodawczyni podała, że zobowiązania i stałe wydatki wynoszą: [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie posiada lokat bankowych ani kart kredytowych. Wnioskodawczyni podała, że nie posiada udziałów w spółkach. Skarżąca ponosi następujące koszty: [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że poza dochodami z tytułu emerytury pracowała na umowy zlecenia zawarte z A w wymiarze [...] miesięcznie jako [...]. [...] umowy zawarte były na okresy: [...], dalszych umów nie będzie, ponieważ zmniejszyła się liczba dzieci będących pod opieką A. Skarżąca podała, że wszystkie oszczędności i środki uzyskane ze sprzedaży w [...] mieszkania przeznaczyła na budowę zajmowanego obecnie lokalu. Mieszkanie było oddane w stanie deweloperskim i do tej pory nie udało się go jeszcze w całości wyposażyć. Skarżąca podała, że od [...] lat jest wdową. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie uzyskuje innych dochodów. Do pisma załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], wyciągi z rachunku bankowego za [...], t.j. za okres [...] oraz wyciąg z saldem na rachunku oszczędnościowym na dzień [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy nie służy ochronie prywatnego majątku, który może stanowić źródło zabezpieczenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej nie wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych (skarżąca uiściła już wcześniej wpis od skargi) i ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego lub adwokata), gdyż wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z oświadczeń złożonych przez skarżącą wynika, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, jest wdową, otrzymuje emeryturę w wysokości [...], w okresie [...] uzyskiwała dodatkowe dochody z tytułu umowy zlecenia. Z zeznań rocznych podatkowych wynika, że dochód skarżącej w [...] wyniósł [...], w [...], w [...] wnioskodawczyni z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych uzyskała dochód w wysokości [...]. Skarżąca posiada mieszkanie o pow. [...] o wartości [...] oraz samochód osobowy marki T z [...] o wartości ok. [...]. Z oświadczenia skarżącej wynika, że Urząd Skarbowy zajął jej oszczędności w wysokości [...] w dniu [...], wnioskodawczyni poniosła koszty sporządzenia skargi w niniejszej sprawie przez adwokata w wysokości [...]. Skarżąca ponosi średniomiesięcznie koszty utrzymania w wysokości ok. [...]. Z załączonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na rachunek bankowy skarżącej wpływają środki z tytułu emerytury w wysokości [...], wpłynęły środki z tytułu umowy zlecenia ([...]), na rachunek bankowy tytułem przelewu środków wpłynęła kwota w wysokości [...] ([...]), wnioskodawczyni wypłaciła kwotę [...] ([...]), przelała na konto oszczędnościowe [...] ([...]), następnie przelała środki z konta oszczędnościowego na rachunek bankowy w wysokości [...] ([...]) i wypłaciła z rachunku bankowego kwotę w wysokości [...] ([...]). Skarżąca mimo wezwania nie przedłożyła wyciągu z konta oszczędnościowego za [...], przedłożyła jedynie saldo rachunku oszczędnościowego na dzień [...], z którego wynika, że środki dostępne na tym rachunku wynoszą [...]. Nie wiadomo zatem w jakiej wysokości w okresie [...] wnioskodawczyni miała zgromadzone oszczędności na tym koncie. Podsumowując, z załączonego rachunku bankowego wynika, że skarżąca w okresie [...] dysponowała środkami finansowymi, z których mogła zabezpieczyć odpowiednią kwotę na poniesienie ewentualnych, przyszłych kosztów sądowych, jak i na opłacenie pełnomocnika z wyboru, który mógłby reprezentować ją przed Sądem w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.