I SA/Po 5/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 04 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. postanawia: 1. podjąć zawieszone postępowanie 2. umorzyć postępowanie

Pismem z [...] r. skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie pismem z [...] lutego 2017 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania wobec uwidocznienia w KRS zmian w ogranie dłużnika zgodnie z wnioskiem o wykreślenie członków zarządu oraz zmianę adresu spółki. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem 06 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 5/17, zawiesił postępowanie, wskazując, że w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr [...] pod poz. [...] ogłoszono, że w dniu [...] lutego 2017 r. wykreślono A. G. z funkcji jedynego członka zarządu skarżącej. W wykonaniu zarządzenia z [...] stycznia 2019 r., na podstawie art. 31 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.), zwrócono się do Sądu Rejonowego [...] [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego o ustanowienie, zgodnie z art. 42 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm.), kuratora dla skarżącej spółki, wskazując, że wobec braków w składzie zarządu spółki niezbędne jest ustanowienie kuratora i zaistniały przesłanki do ustanowienia kuratora zgodnie z art. 603 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1064 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.). Postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., sygn. akt PO VIII Ns Rej KRS [...], starszy referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym [...] [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowił stwierdzić brak podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o ustanowienie dla spółki kuratora. W uzasadnieniu wskazał, że w pierwszej kolejności Sąd uznał za słuszne skorzystać z przepisów umożliwiających przymuszenie wspólników do powołania zarządu w spółce. Jedynym wspólnikiem jest A. G., który do [...] stycznia 2017 r. był jedynym członkiem zarządu w spółce, kiedy to podjął uchwałę o odwołaniu siebie z funkcji członka zarządu. Sąd wszczął postępowanie przymuszające go do powołania zarządu w spółce, jednak z uwagi na bierną postawę wspólnika zakończyło się ono nałożeniem na niego grzywny. Postanowienie w tym zakresie uprawomocniło się [...] grudnia 2019 r. i zostało skierowane do egzekucji. Mimo podjętych działań wspólnik nie powołał zarządu. Referendarz wskazał również, że zadaniem kuratora powołanego w trybie art. 42 Kodeksu cywilnego jest podjęcie czynności zmierzających do powołania organów osoby prawnej. Kurator zwołuje zgromadzenie wspólników umożliwiając tym samym wspólnikom dokonanie wyboru zarządu, co wymaga zatem współdziałania kuratora ze wspólnikami. W niniejszej sprawie wspólnik nie był zainteresowany powołaniem zarządu. Skoro spółka sama złożyła skargę na decyzję w sprawie podatkowej i zależy jej na zakończeniu postępowania to powinna podjąć starania o powołanie zarządu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 28 § 1 i art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z art. 28 § 1 p.p.s.a. wynika, że do skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem osoby prawnej konieczne jest, by przy każdej czynności procesowej posiadała ona zdolność procesową. Braki w zakresie zdolności procesowej Sąd musi uwzględnić z urzędu na każdym etapie postępowania i określić ich skutek. Ewentualny brak organu powołanego do reprezentacji strony skutkuje bowiem nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, już po wniesieniu skargi wykreślono jedynego członka zarządu, co spowodowało, że skarżąca utraciła organ uprawniony do jej reprezentacji. Sąd dostrzegając brak zdolności procesowej skarżącej uniemożliwiający jej działanie, zwraca jednak uwagę, że jest to brak w składzie właściwych organów, który może być uzupełniony w sposób określony w art. 31 p.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem, jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego. Mimo jednak zwrócenia się do sądu rejestrowego o ustanowienie kuratora – braków w organie spółki nie udało się uzupełnić. W postanowieniu Sąd wskazał, że mimo nałożenia na wspólnika skarżącej grzywny - nie był on zainteresowany powołaniem zarządu. Zgodnie zaś z treścią art. 161 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (1); w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (2); gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (3). Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (§ 2). Jak wskazał to Naczelny Sąd Administracyjny, zwrot normatywny "stało się bezprzedmiotowe" użyty w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy, postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (wyrok NSA z 22 lipca 2014 r., sygn. akt: II OSK 378/13, LEX nr 1582107). Stwierdzić należy, że nieuzupełnione braki w składzie organu uprawnionego do działania w imieniu skarżącej stanowią przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy i wobec ich nieusunięcia, prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego stało się bezprzedmiotowe. Postępowanie należało więc umorzyć. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.