I SA/Po 483/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku HK o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi HK na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu przez urząd skarbowy części kwoty podatku VAT wraz z odsetkami od czerwca 1997 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych.

Skarżący HK pismem z dnia[...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu przez urząd skarbowy części kwoty podatku VAT wraz z odsetkami od czerwca 1997 r. W skardze wniósł również o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego [por. karta na [...] akt sądowych]. Do skargi załączył m.in. kserokopię decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr [...], z której wynika, że skarżącemu przyznano zasiłek celowy w wysokości [...]. Z uzasadnienia decyzji M.P.O.S. wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, niepełnosprawną, znajdującą się w ubóstwie. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W odpowiedzi skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z uzasadnienia wniosku wynika m.in., że od [...] prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza została zawieszona. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]–letnią córką. Wnioskodawca posiada cyt. "w ruinie, zakład o pow. [...] m2, w ruinie dom o pow. [...] m2", spółdzielcze lokatorskie mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...], nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Córka skarżącego uczy się i nie ma dochodu, wnioskodawca otrzymuje pomoc z MOPS w wysokości [...]. Skarżący dodatkowo podał, że zakład, dom i nieruchomość o pow. [...] obciążone są zabezpieczeniem hipotecznym na rzecz B. Wnioskodawca oświadczył, że jest osobą wykluczoną, ze stopniem niepełnosprawności i licznymi chorobami, których nie może leczyć, dlatego że go na to nie stać. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, która się uczy. Skarżący jest osobą schorowaną, niepełnosprawną i żyje w ubóstwie. Nie ma zatem środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.