I SA/Po 464/26

Dnia 21 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Michał Ilski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2026 roku sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 15 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z 30 maja 2025 r., nr [...] wydanym względem A. W. (dalej zwanej również skarżącą) nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. z 13 maja 2025 r., nr [...] ustalającej skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn za 2021 r. na kwotę 2.012.641,00 zł. Wskazane postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 11 czerwca 2025 r. Pismem z 25 czerwca 2025 r. (nadanym tego samego dnia) skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Do wskazanego wniosku dołączone zostało zażalenie z 17 czerwca 2025 r. na wskazane powyżej postanowienie Naczelnika. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 15 grudnia 2025 r., nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na wymienione na wstępie postanowienie Naczelnika z 30 maja 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że stosownie do postanowień art. 226 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p."), zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Skoro wymienione na wstępie postanowienie zostało doręczone 11 czerwca 2025 r. to termin do wniesienia zażalenia upłynął 18 czerwca 2025 r. W powyższych okolicznościach, wniesienie pisma procesowego 25 czerwca 2025 r. zostało dokonane z uchybieniem ustawowego terminu. Wyjaśniono również, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w przypadku jej wystąpienia istnieje obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego ów fakt. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej . Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika z 30 maja 2025 r. podczas gdy strona uprawdopodobniła, że brak jest winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia, gdyż 18 czerwca 2025 r. pełnomocnik nie miał możliwości wysłać przesyłki z uwagi na wcześniejsze nieplanowane zamknięcie placówki [...] S.A. przy ul. [...], wobec czego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia winien zostać uwzględniony, a tym samym niniejsze postanowienie winno ulec zmianie; 2) art. 223 § 2 pkt 1 w zw. art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez stwierdzenie, iż zażalenie na postanowienie Naczelnika z 30 maja 2025 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy strona uprawdopodobniła, iż brak jest winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia, gdyż 18 czerwca 2025 r. pełnomocnik nie miał możliwości wysłać przesyłki z uwagi na wcześniejsze nieplanowane zamknięcie placówki [...] S.A. przy ul. [...], wobec czego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia winien zostać uwzględniony, a tym samym niniejsze postanowienie winno ulec uchyleniu a organ powinien stwierdzić, iż odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu do wniesienia odwołania; 3) art. 187 § 1 w zw. z art. 122 O.p. poprzez uchylenie się od obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez brak zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co implikuje, że postępowanie to nie było wyczerpujące i rzetelne, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie była logiczna i kompletna; 4) art. 191 O.p. poprzez dowolną i ukierunkowaną rażąco jednostronnie a nie swobodną i wszechstronną ocenę materiału dowodowego, a także poprzez błędne i niezgodne z prawdą obiektywną ustalenie stanu faktycznego, zaś organ dokonał powierzchownej i do tego czynionej na tle niedostatecznie skumulowanego i rozważonego materiału dowodowego oceny, która nie spełnia wymagań co do konieczności dokonywania oceny swobodnej, logicznej, obiektywnej, uwzględniającej zasady doświadczenia życiowego; 5) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności dowodowych w zakresie umożliwiającym właściwe skoncentrowanie i następczą wszechstronną ocenę tak zebranego materiału dowodowego; 6) art. 21 § 2, art. 120 w zw. z art. 121 § 1 O.p., tj. zasady legalizmu i zasady in dubio pro tributario poprzez nieprowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (jednostronne ukierunkowanie postępowania oraz czynności dowodowe prowadzone w kierunku, który nie mógł służyć wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy), w tym pomijanie okoliczności korzystnych dla strony, a nadto niewyjaśnienie w sposób niezbędny do prawidłowego rozstrzygnięcia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez ustalenie błędnego stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej należało stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na wymienione na wstępie postanowienie Naczelnika z 30 maja 2025 r. Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie podnosząc m.in., że z uwagi na uprawdopodobnienie braku winy należało uwzględnić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w konsekwencji czego organ winien stwierdzić, że zażalenie zostało wniesione z zachowaniem terminu. Rację w sporze należało przyznać Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej . Stosownie do postanowień art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia: uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wskazana regulacja na mocy art. 239 analizowanej ustawy znajduje odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 236 § 2 O.p., zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia: 1) postanowienia stronie; 2) zawiadomienia, o którym mowa w art. 103 § 1. Uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia jest okolicznością obiektywną i niezależną od uznania organu podatkowego. Obiektywny charakter uchybienia terminowi oraz kategorycznie skierowany do organu nakaz stwierdzenia tego faktu przejawia się także w tym, że żaden z przepisów O.p. nie uzależnia obowiązku wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi, od tego czy uchybienie terminowi było zawinione [por. wyrok NSA z 21 lipca 2022 r., III FSK 741/21]. Podkreślić również należy oddzielność kwestii stwierdzenia uchybienia terminowi od kwestii przywrócenia terminu. Wskazana ostatnio kwestia ma charakter następczy wobec kwestii uchybienia terminowi. Jeżeliby bowiem nie doszło do nieterminowego skierowana środka zaskarżenia do organu podatkowego drugiej instancji, brak byłoby przestrzeni do badania kolejnej kwestii, tj. przywrócenia terminu. Jest tak, ponieważ ujmując rzecz nieco kolokwialnie należałoby przyjąć, iż w takiej sytuacji nie ma czego przywracać, jako że nie sposób restytuować terminu, który nie został naruszony [tak: wyrok NSA z 5 grudnia 2025 r., I FSK 844/25]. Kierując się powyższym należało uznać, że zaskarżone postanowienie stanowi rezultat prawidłowego zastosowania postanowień art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p. Z niespornych okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, że wymienione na wstępie postanowienie Naczelnika zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 11 czerwca 2025 r. W konsekwencji powyższego 7-dniowy termin na wniesienie zażalenia upływał 18 czerwca 2025 r. Tymczasem zażalenie zostało nadane dopiero 25 czerwca 2025 r., a zatem po upływie terminu przewidzianego do jego wniesienia. Wystąpienie tego rodzaju okoliczności zobowiązywało Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do stwierdzenia, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na wymienione na wstępie postanowienie Naczelnika. Mając na uwadze oddzielność kwestii stwierdzenia uchybienia terminowi od kwestii przywrócenia terminu za nieadekwatne w realiach niniejszej sprawy należało uznać zarzuty skargi ukierunkowane na wykazanie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy pełnomocnika skarżącej. Tego rodzaju argumenty powinny być podnoszone w ramach skargi na orzeczenie organu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Trafnie stwierdzono uchybienie terminowi na wniesienie zażalenia na wymienione na wstępie postanowienie Naczelnika. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późń zm.) należało orzec o oddaleniu skargi.