I SA/Po 442/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 07 maja 2026 r. sprawy ze skargi Ł. L. na postanowienie Inspektora Sanitarnego z dnia 9 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Wojewoda prowadził względem Ł. L. (dalej zwanego również skarżącym) oraz A. L. postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to prowadzono na podstawie tytułów wykonawczych Inspektora Sanitarnego w O. W. z 27 marca 2025 r., nr [...] i [...] wystawionych odpowiednio na A. L. oraz skarżącego. W tytułach tych wskazano na obowiązek rodziców małoletniego J. L. urodzonego [...] 2011 r. poddania dziecka szczepieniom ochronnym w zakresie szczepień przeciwko [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Wojewoda postanowieniami z 30 lipca 2025 r., nr [...] oraz [...] orzekł o nałożeniu na A. L. oraz skarżącego grzywny w celu przymuszenia w wysokości 1.170 zł. Pismem z 18 sierpnia 2025 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podniesiono, że obowiązek szczepień podany w tytule wykonawczym jest przedawniony. W ocenie skarżącego rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 782 – dalej w skrócie: "rozporządzenie MZ") zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej z uwagi na brak uwzględnienia jakichkolwiek danych epidemiologicznych jak i zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (brak analizy zachorowalności na daną chorobę, brak zaleceń WHO w kierunku przymusu jakichkolwiek szczepień z uwagi na możliwość wystąpienia NOP). Podniesiono przy tym, że obowiązek szczepień w kraju narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Wskazano na naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Inspektor Sanitarny w O. W. postanowieniem z 20 października 2025 r., nr [...] oddalił zarzuty skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej. Za niezasługujący na uwzględnienie uznano zarzut braku wymagalności obowiązku. Odwołano się do postanowień art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 924 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.o.z.z.") oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia. Wyjaśniono, że wskazane ostatnio rozporządzenie określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Z kolei § 3 ust. 2 tego aktu stanowi, ze schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Wyjaśniono, że obowiązek realizacji szczepień ochronnych został uregulowany prawnie a od jego wykonania uwolnić mogą wyłącznie przeciwskazania lekarskie stwierdzone przez lekarza w drodze badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem, w konsekwencji, których lekarz odracza ich wykonanie. Wyjaśniono, że z chwilą wystawienia tytułu wykonawczego [...] z 27 marca 2025 r. w dokumentacji medycznej dziecka brak było pisemnego zaświadczenia od lekarza, które wskazywałoby na odroczenie obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka ze względu na stwierdzone przeciwwskazania do szczepień. Z akt sprawy J. L. nie wynika, aby przed wystawieniem upomnienia z 30 listopada 2023 r. dziecko było z powodu stwierdzonych przeciwskazań kierowane do konsultacji specjalistycznej przez lekarza kwalifikującego je do szczepień. W dokumentacji znajduje się co prawda zaświadczenie z wizyty w ramach praktyki prywatnej od lekarza neurologa A. N. z 08 stycznia 2024 r. na podstawie którego wstrzymano dalsze czynności do 08 stycznia 2025 r. Niemniej jednak, nie ma w aktach sprawy dokumentu, który wskazywałby, że na przedmiotową konsultację dziecko było kierowane przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, u którego winien być realizowany obowiązek szczepień ochronnych. Przed wystawieniem tytułu wykonawczego dziecko nie miało wystawionego żadnego odroczenia od szczepień. Dodatkowo 18 marca 2025 r. wpłynęła ostatnia informacja z placówki podstawowej opieki zdrowotnej. W informacji tej wskazano, że rodzice małoletniego J. L. nie dostarczyli odroczenia od szczepień, ani nie zgłosili się z dzieckiem do zaległych szczepień ochronnych – ostatnie wezwanie listowne 19 luty 2025 r. Za niezasługujący na uwzględnienie uznano zarzut przedawnienia wymagalności realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Odwołano się do postanowień § 2, § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia. Wyjaśniono, że obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów prawa i jest bezpośrednio wykonalny. Małoletni J. L. urodzony [...] 2011 r. w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, tj. 27 marca 2025 r. znajdował się w grupie wiekowej osób podlegających szczepieniom przeciw chorobom wskazanym w upomnieniu z 30 listopada 2023 r. oraz tytule wykonawczym. Wyjaśniono również, że na dzień wystawienia upomnienia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. W. oraz placówka podstawowej opieki zdrowotnej nie była w posiadaniu dokumentu, który dałby podstawy do uznania, że obowiązek szczepień nie jest realizowany z powodu istniejących przeciwwskazań. Wyjaśniono również, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium RP, a profilaktyka przed tymi chorobami jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu znajduje oparcie przede wszystkim w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Skarżący wniósł zażalenie na omówione powyżej postanowienie z 20 października 2025 r. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uznanie zarzutów. Inspektor Sanitarny postanowieniem z 9 grudnia 2025 r., nr [...] utrzymał w mocy omówione powyżej postanowienie z 20 października 2025 r. Uznano, że organ pierwszej instancji prawidłowo odniósł się do zarzutów skarżącego. Uznano przy tym, że zarzut "przedawnienia obowiązku", jak wynika z jego uzasadnienia, w istocie dotyczy wygaśnięcia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."). Uznano, że obowiązek wykonania szczepień ochronnych nie wygasł i jest wymagalny, gdyż małoletni J. L. urodzony [...] 2011 r. jest obecnie w 15 roku życia. Jeżeli przeciwwskazania nie zostały stwierdzone przez lekarza, obowiązek szczepienia jest aktualny i wymagalny. Ustawodawca nie uzależnił obowiązku szczepień od istnienia indywidualnego kalendarza - to narzędzie pomocnicze w przypadkach opóźnień lub konieczności dostosowania tempa szczepień do konkretnej sytuacji zdrowotnej dziecka. Z akt sprawy wynika, że ojciec małoletniego nie zgłosił się z synem na wizyty dotyczące wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, zatem lekarz podstawowej opieki zdrowotnej nie miał możliwości wykonania wywiadu i badania kwalifikacyjnego u małoletniego J. L.. Skarżący nie przedstawił również dokumentów świadczących o lekarskich przeciwwskazaniach do obowiązkowych szczepień z wyjątkiem zaświadczenia z wizyty w ramach praktyki prywatnej od lekarza neurologa A. N. z 08 stycznia 2024 r. na podstawie, którego organ pierwszej instancji wstrzymał dalsze czynności do 08 stycznia 2025 r. Niemniej jednak, nie ma w aktach sprawy dokumentu, który wskazywałby, że na przedmiotową konsultację dziecko było kierowane przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, u którego powinien być realizowany obowiązek szczepień ochronnych. Brak jest również jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego konsultacje w celu ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Wymagalność obowiązku szczepień ochronnych może być uzależniona od ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień oraz stwierdzenia przeciwskazań do obowiązkowych szczepień ochronnych, ale wyłącznie w sytuacji ich istnienia, co w niniejszej sprawie nie następuje. Organ drugiej instancji wyjaśnił również, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia zarzutu przekroczenia przez Ministra Zdrowia delegacji ustawowej przy wydawaniu rozporządzenia Ministra Zdrowia, jak i zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności poprzez wprowadzenie obowiązku szczepień bez merytorycznego uzasadnienia. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na omówione powyżej postanowienie Inspektor Sanitarny z 9 grudnia 2025 r. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji w całości oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.o.z.z. w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł; 2) art. 5 ust. 1 pkt 1b u.o.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej; 3) art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej; 4) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W odpowiedzi na skargę Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalność zaskarżonego postanowienia. W ocenie organów należało orzec o oddaleniu zarzutów skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej bowiem obowiązek wykonania szczepień ochronnych małoletniego J. L. nie wygasł i jest wymagalny. Skarżący kwestionuje powyższe zapatrywanie organów podnosząc m.in., że obowiązek wykonania spornych szczepień wygasł oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej. Rację w sporze należało przyznać organom administracji publicznej. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Przepis art. 15 § 1 u.p.e.a. określa, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Stosownie do treści art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. W myśl art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. W kontrolowanej sprawie, 27 marca 2025 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. W. wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącego do poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniego syna skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku. Z uwagi na nieskuteczność tej informacji wierzyciel wystosował upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku. Na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego podstawę prawną obowiązku stanowiły przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1 u.o.z.z. oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.o.z.z., osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.o.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Podstawę prawną egzekwowanego obowiązku stanowi zatem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.o.z.z. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.o.z.z.). W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.o.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.o.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.o.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.o.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.o.z.z.). Z powołanych przepisów art. 17 ust. 2-4 u.o.z.z. wynika zatem, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. W przepisie art. 17 ust. 10 u.o.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie Ministra Zdrowia, które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). Rozporządzenie Ministra Zdrowia weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Co prawnie relewantne, Sąd, badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, dokonał również oceny, czy rozporządzenie Ministra Zdrowia, którego przepisy stanowiły podstawę prawną nałożonego na skarżącego obowiązku niepieniężnego poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zostało wydane w zgodzie z delegacją ustawową określoną art. 17 ust. 10 u.o.z.z. W tym celu Sąd zapoznał się z powszechnie dostępną dokumentacją urzędową obejmującą proces legislacyjny poprzedzający wydanie ww. rozporządzenia (publ.: na stronie internetowej). W projekcie rozporządzenia wskazano, że stanowi on wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK [...] w zakresie określenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych oraz liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, który to zakres, zgodnie z wyrokiem TK, powinien być określany w drodze rozporządzenia wydawanego przez ministra właściwego do spraw zdrowia, tj. w akcie prawa powszechnie obowiązującego. Projektowane rozporządzenie zgodnie z upoważnieniem ustawowym określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne, sposób przeprowadzania szczepień ochronnych, tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznych dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, wzory zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia, sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu, wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania oraz papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania. Z dokumentów procesu legislacyjnego wynika, że projekt omawianego rozporządzenia został poddany konsultacjom i zaopiniowaniu m. in. przez: Naczelną Izbę Lekarską, Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych, Naczelną Radę Aptekarską, N. Instytut Zdrowia Publicznego, [...] Towarzystwo Pediatryczne, [...] Towarzystwo Wakcynologii oraz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. W świetle powyższego Sąd przyjął, że uchwalając analizowane rozporządzenie Minister Zdrowia nie tylko uwzględnił treść powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, ale i uwzględnił dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Sąd nie znajduje podstaw, by przyjąć, że stanowiska wskazanych wyżej podmiotów publicznych nie opierały się na danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań oraz aktualnej wiedzy medycznej popartych zaleceniami WHO. W kontekście powyższego powołana przez pełnomocnika skarżącego wypowiedź M. I. – Dyrektora Departamentu Zapobiegania oraz Zwalczania Zakażeń i Chorób u Ludzi Głównej Inspekcji Sanitarnej z 8 lutego 2017 r. odnośnie uzasadnienia dla przywrócenia zapisu dotyczącego podania czwartej dawki szczepionki w 16-18 miesiącu życia dziecka (celem równego dostępu wszystkich producentów szczepionek do uczestnictwa w realizacji PSO /.../ - publ.: w internecie) nie podważa stanowisk podmiotów środowiska medycznego konsultujących projekt rozporządzenia 6 lat później – w 2023 r. Podobną refleksję Sąd ma odnośnie powołanego w skardze stanowiska jednego z naukowców, zajętego podczas posiedzenia Zespołu Parlamentarnego (nie podano daty posiedzenia), jakoby szczepienie noworodków w pierwszej dobie podyktowane było polityką medyczną, a nie ma uzasadnienia z punktu widzenia ochrony zdrowia. Sąd pragnie również wskazać, że niniejsza sprawa nie dotyczy obowiązku szczepienia małoletniego syna skarżącego w pierwszej dobie życia. W związku z powyższym uznać należy, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.o.z.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu Ministra Zdrowia wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Niezasadny jest w związku z tym zarzut naruszenia art. 87 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP polegający na przekroczeniu delegacji ustawowej. Wskazane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. W § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek, w tym dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) [...], b) [...], c) [...] (pkt 2) oraz ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) (pkt 4), jak i od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) [...], b) [...], c) [...] (pkt 5). Organy obu instancji prawidłowo uznały, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do syna skarżącego obowiązkowe i wymagalne. Bezsporne jest bowiem, że syn skarżącego nie został poddany szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule wykonawczym pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia skarżący nie przedstawił ani żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych syna, ani żadnego dokumentu uzasadniającego brak wymagalności ich wykonania. Nadto wymaga wyjaśnienia, że wedle art. 17 ust. 3 i 4 u.o.z.z., lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, co nie oznacza, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań stanowią przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia. W przedmiotowej sprawie, jak ustalił organ, z dokumentacji dotyczącej małoletniego syna skarżącego nie wynika, aby obowiązek szczepień został w stosunku do niego odroczony. Ponadto wskazać należy, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Z przedstawionych względów, za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi, jako zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna przez skarżącego. Odnosząc się do pozostałych podniesionych w skardze zarzutów należy wskazać, że zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela, konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W wyroku NSA z 25 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3352/19 wskazano, że ustawodawca konstytucyjny w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP nałożył na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W sposób oczywisty zwalczanie chorób epidemicznych obejmuje nie tylko ich leczenie, ale także zapobieganie ich rozpowszechnianiu się, także w drodze stosowania środków profilaktycznych, jakimi są obowiązkowe szczepienia. W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) obowiązane jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.z.z., ale zwłaszcza by chronić prawa dziecka, których zabezpieczenie zapewnia kraj (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP). W analizowanym przypadku zachodzi zderzenie się dwóch interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Powyższe wyklucza istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, to jest badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie wydaje się zatem, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka (por. NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2546/18). Reasumując, odpowiadając na zarzut dotyczący samej wymagalności szczepień wskazać należy, że jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy dotyczące Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego w formie komunikatu GIS, to zarazem potwierdził istniejący z mocy prawa obowiązek tych szczepień. Nie ma racji zatem skarżący twierdząc, że obowiązek szczepień jest niezgodny z Konstytucją RP. Trybunał stwierdził jedynie niekonstytucyjność formy, w jakiej określany jest termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, a nie samej wymagalności czy obowiązkowości szczepień. Zauważyć przy tym należy, w świetle wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (47621/13, Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych, że nie ma podstaw do uznania, iż wprowadzony przez krajowego ustawodawcę obowiązek szczepień ochronnych małoletnich stanowi naruszenie konwencyjnego prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego rodziców i dzieci (art. 8 ust. 1 Konwencji). Trybunał wskazał m.in., że "nie można uznać za nieproporcjonalny wymogu państwa, by te osoby, dla których szczepienie stanowi odległe zagrożenie dla zdrowia, korzystały z tego uniwersalnie stosowanego środka ochronnego, w drodze obowiązku prawnego oraz w imię solidarności społecznej, dla dobra niewielkiej liczby wrażliwych dzieci, które nie mogą skorzystać ze szczepionki.". Trzeba również pamiętać, że ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa jest wyjątkowo dopuszczalna w zakresie przewidzianym przez ustawę i koniecznym w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób (art. 8 ust. 2 EKPCz, por. wyrok NSA z 18 lutego 2025 r. sygn. akt II GSK 2489/24). W związku z powyższym Sąd uznał za niezasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, jak również Sąd nie dostrzegł zasadności skierowania do Trybunału Konstytucyjnego czy też TSUE jakichkolwiek pytań prawnych. Za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny, bez pomijania jakiegokolwiek dowodu w sprawie. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które były prawidłowe w swej budowie, odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku poddania małoletniego dziecka poszczególnym szczepieniom. Nie sposób podzielić również zarzutu przedawnienia obowiązku zaszczepienia dziecka, które ukończyło już 15 lat, w stosunku do dawek szczepionek, których podania domaga się wierzyciel w przedmiotowym postępowaniu. Wskazać należy, że brak wykonania określonych szczepień mimo ich wymagalności nie oznacza tego, że obowiązek wykonania tych szczepień stał się przedawniony. Jest on nadal wymagalny i winien być zrealizowany przez opiekunów prawnych małoletniego dziecka (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 280/25). Konkludując całokształt poczynionych powyżej rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wbrew twierdzeniom skargi odpowiadają prawu. Organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny zarzutów skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późń zm.) orzeczono, jak w sentencji.