I SA/Po 428/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi D. Ł. na postanowienie W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 17 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Postanowieniem z 17 grudnia 2025 r. W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: WPWIS), po rozpoznaniu zażalenia D. Ł., ojca małoletniego W. Ł. (dalej: skarżący), na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. (dalej: PPIS lub organ I instancji) z 31 października 2025 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i oddalił zarzut w postaci braku wymagalności obowiązku oraz umorzył postępowanie organu I instancji w pozostałej części. Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 9 marca 2022 r. PPIS otrzymał ze Szpitala Powiatowego w Ś. oświadczenia M. Z. (obecnie: M. Ł.) oraz D. Ł. (dalej łącznie jako: zobowiązani) w przedmiocie niewyrażenia zgody na wykonanie szczepień przeciwko [...] i [...] w pierwszej dobie życia i w trakcie całego pobytu w szpitalu po porodzie u małoletniego W. Ł.. Po ustaleniu w Urzędzie Gminy w S. danych osobowych i adresowych rodziców dziecka, pismami z 24 maja 2022 r. PPIS wezwał zobowiązanych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u swojego ww. dziecka. W odpowiedzi na pisma zobowiązanych z 8 czerwca 2022 r., PPIS w dniu 24 czerwca 2022 r. przesłał rodzicom pisma informacyjno-edukacyjne. Wobec braku dopełnienia przez zobowiązanych obowiązku zaszczepienia swojego syna, PPIS skierował do zobowiązanych upomnienia z 8 lipca 2022 r., w których wezwał do wykonania ustawowego obowiązku zaszczepienia dziecka w zakresie szczepienia przeciwko: [...] i [...] (doręczone skarżącemu 27.06.2022 r.). Zobowiązani w dniach 15 i 20 lipca 2022 r. skierowali do PPIS kolejne pisma, w których domagali się wyjaśnień w zakresie kwestii bezpieczeństwa szczepionek oraz zagadnień prawnych i organizacyjnych dotyczących obowiązku wykonania szczepień ochronnych. Powyższe pisma zawierały wniosek o informację publiczną z 36 pytaniami. Po ustaleniu charakteru powyższych pism zobowiązanych, PPIS odniósł się do nich w odpowiedziach z 11 sierpnia 2022 r., kwalifikując żądania skarżących jako nadużycie prawa. Zobowiązani w kolejnych pismach ponowili prośbę o odpowiedź na pytania zawarte w ww. wniosku o informację publiczną. Następnie PPIS przekazał do Wojewody [...] (dalej: Wojewoda) wystawione tytuły wykonawcze z 18 stycznia 2023 r. określające obowiązki rodziców poddania małoletniego W. Ł. szczepieniom ochronnym przeciwko [...] i [...] W dniu 18 kwietnia 2023 r. zobowiązani przekazali do PPIS dokumentację medyczną z wizyty lekarskiej u neurologa zawierającą informację o potrzebie indywidualizacji kalendarza szczepień i odroczeniem szczepień na rok do kolejnej oceny. W odpowiedzi PPIS skierował do Wojewody wniosek z 27 kwietnia 2023 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku ze stwierdzeniem przeciwskazań i odroczeniem szczepień do 15 marca 2024 r. Wojewoda postanowieniem z 25 maja 2023 r. zawiesił postępowanie egzekucyjnego wobec zobowiązanych. Następnie postępowania te podjął postanowieniami z 4 kwietnia 2024 r. W dniu 12 kwietnia 2024 r. zobowiązani złożyli w PPIS dokumentację medyczną z wizyty lekarskiej u neurologa zawierającą informację o potrzebie indywidualizacji kalendarza szczepień i odroczeniem szczepień na rok do kolejnej oceny. W związku z powyższym PPIS zwrócił się do Wojewody o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku ze stwierdzeniem przeciwskazań i odroczeniem szczepień do 4 marca 2025 r., co ten uczynił postanowieniem z 26 kwietnia 2024 r. Następnie podjął postępowanie postanowieniem z 26 marca 2025 r. Pismami z 3 lipca 2025 r. zobowiązani wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego, na co Wojewoda w dniu 10 lipca 2025 r. się nie zgodził. Zobowiązani wystąpili z kolejnymi wnioskami o umorzenie postępowania egzekucyjnego, które Wojewoda rozpoznał postanowienie odmownymi z 10 września 2025 r. Dalej Wojewoda postanowieniami z 24 września 2025 r. nałożył na zobowiązanych grzywny w celu przymuszenia w wys. po 1170 zł, pouczając o prawie wniesienia zażalenia i zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W dniu 17 października 2025 r. Wojewoda przekazał do rozpoznania do PPIS pisma zobowiązanych z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z 9 października 2025 r., w których podniesiono zarzuty braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienie wymogów formalnych tytułu wykonawczego. Pismami z 24 października 2025 r. zobowiązani zostali zawiadomieni przez PPIS, że jest organem właściwym do rozpatrzenia zarzutów: braku wymagalności obowiązku i niespełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego, natomiast pozostałe zarzuty nie mieszczą się w katalogu zarzutów określonym w przepisie art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132; dalej: u.p.e.a.), ponieważ zarzuty niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym i prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, stanowią podstawę do wniesienia podania o umorzenie postępowania egzekucyjnego do Wojewody [...], a zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stanowi skargę na czynność organu egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe, PPIS wydał postanowienia z 31 października 2025 r., w których oddalił zarzuty zobowiązanych dotyczące braku wymagalności obowiązku i niespełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego, wykazując niezasadność zarzutów i ich uzasadnienia oraz odnosząc się do poszczególnych kwestii w nich zawartych. Wnosząc zażalenie na to postanowienie skarżący podniósł, że brak jest podstawy prawnej do egzekucji przedmiotowego obowiązku, z uwagi na niekonstytucyjność przepisów prawnych stanowiących podstawę egzekucji tego obowiązku, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19. Nadto podniósł, że brak wymagalności ww. obowiązku znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Obowiązek wykonania szczepień ochronnych narusza konstytucyjne zasady proporcjonalności oraz ochrony życia prywatnego, rodziny i autonomii jednostki. Nadto, tytuł wykonawczy stanowiący podstawę egzekucji obowiązku nie spełnia wymagań z art. 27 u.p.e.a. Rozpoznając zażalenie skarżącego, WPWIS w zaskarżonym postanowieniu (wymienionym na wstępie) stwierdził, że argumenty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, a zarzuty w sprawie egzekucji powinny być oddalone. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że przedmiotowe postanowienie należało uchylić i umorzyć postępowanie organu I instancji w części, ale z innych przyczyn niż podnosi skarżący. W uzasadnieniu WPWIS powołał treść art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 u.p.e.a., który zawiera zamknięty katalog okoliczności mogących stanowić podstawę wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W ocenie WPWIS, PPIS prawidłowo uznał, że zarzuty niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie mieszczą się w katalogu z art. 33 § 2 u.p.e.a. i wysłał do strony zawiadomienie w tym zakresie. Jednakże zdaniem organu odwoławczego również zarzut niespełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego nie mieści się w ustawowym katalogu okoliczności stanowiących podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, wobec czego PPIS błędnie rozpoznał zarzut w tym zakresie poprzez jego oddalenie. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym możliwość zgłoszenia takiego zarzutu przewidywał art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w treści obowiązującej przed 30 lipca 2020 r., tj. przed wejściem w życie art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Skoro u.p.e.a. aktualnie nie przewiduje możliwości wniesienia powyższych zarzutów, nie mogą one stanowić przedmiotu stanowiska wierzyciela wyrażanego w oparciu o art. 34 § 2 u.p.e.a. Brak spełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego stanowić może natomiast w świetle art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego. Zgłoszone przez zobowiązaną okoliczności dotyczące zarzutu niespełnienia wymogów formalnych tytułu nie mogły zatem stanowić przedmiotu postępowania dotyczącego zarzutu, o którym mowa w art. 33 u.p.e.a., wobec czego postępowanie organu I instancji było w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu. W ocenie WPWIS, organ I instancji prawidłowo odniósł się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, który podlegał oddaleniu jako niezasadny. Brak jest podstaw do stwierdzenia braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych u małoletniego W. Ł., gdyż obowiązkowe szczepienia ochronne powinny być realizowane zgodnie z obowiązującym schematem. Obowiązek wykonania szczepień ochronnych wynika z mocy przepisów ustawowych, a jego wykonanie zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2025 r., poz. 734). Obowiązek wykonania szczepień był wymagalny w dniu wszczynania postępowania egzekucyjnego zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2172 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2011 r.) w związku z Programem Szczepień Ochronnych (PSO) i nadal pozostaje wymagalny w dniu wydawania przedmiotowego postanowienia, bowiem lekarz zgłosił rodziców, w tym skarżącą, jako osoby uchylające się od szczepień. Termin wykonania obowiązku został w niniejszej sprawie przekroczony, ponieważ do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie został wykonany. Każde szczepienie ma swój własny harmonogram realizacji tj. liczbę dawek, wiek dziecka oraz termin wykonania, który obecnie określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 782, dalej: rozporządzenie z 2023 r.), a w poprzednim stanie prawnym analogiczny schemat określał PSO. Mimo zmiany przepisów schemat obowiązkowych szczepień ochronnych pozostał taki sam. W związku z powyższym obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostanie wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie, co miało miejsce w odniesieniu do małoletniego W. Ł.. D. Ł. wnosząc do tutejszego Sądu skargę na wskazane na wstępie postanowienie WPWIS zarzucił mu naruszenie: 1. art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. poprzez bezzasadne uznanie, że obowiązek podlegający egzekucji jest wymagalny i wykonalny; 2. art. 36 oraz art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie dopuszczalności egzekucji obowiązku niewykonalnego oraz zastosowania środka nadmiernie uciążliwego; 3. art. 20 § 1 u.p.e.a. poprzez akceptację prowadzenia egzekucji przez organ niewłaściwy; 4. art. 27 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie za prawidłowy tytuł wykonawczy niespełniający warunków formalnych; 5. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691; dalej: K.p.a.); 6. art. 31 ust. 3, art. 47 oraz art. 87 Konstytucji RP poprzez przyjęcie dopuszczalności egzekwowania obowiązku opartego na akcie niebędącym źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także o stwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest z naruszeniem prawa, a także o zwrot kosztów sądowych według norm przepisanych. W odpowiedzi WPWIS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia PPIS, w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził, że nie naruszają one przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie WPWIS z 17 grudnia 2025 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku szczepień ochronnych małoletniego syna skarżącego. Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (pełną nazwę i publikator podano wyżej). Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Przepis art. 15 § 1 u.p.e.a. określa, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Stosownie do treści art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych (pkt 1), do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych (pkt 2) bądź w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części (pkt 3). W myśl art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Odnosząc powołane regulacje do okoliczności niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności ustosunkować się do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu przepisu art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. poprzez bezzasadne uznanie, że obowiązek podlegający egzekucji w zakresie poddania szczepieniom ochronnym małoletniego W. Ł. jest wymagalny i wykonalny. Zarzut ten skarżący wywodził m.in. z konstytucyjnych deficytów regulacji zawartej w § 5 rozporządzenia z 2011 r. (pełną nazwę aktu i publikator podano wyżej), stwierdzonych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK) z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19. W wyroku tym Trybunał orzekł, iż art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.; dalej: u.z.z.c.h.) w związku z § 5 rozporządzenia z 2011 r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 87 Konstytucji RP. Wobec tego za zasadne należy uznać łączne rozpoznanie zarzutu braku wymagalności i wykonalności obowiązku poddania szczepieniom ochronnym wraz z podniesionym w skardze zarzutem naruszenia art. 31 ust. 3, art. 47 oraz art. 87 Konstytucji RP poprzez przyjęcie dopuszczalności egzekucji obowiązku opartego na akcie niebędącym źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Na wstępie należy podkreślić, iż wspomniany wyrok TK nie zmienia zapatrywania na niniejszą sprawę w zakresie postawionego przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu "braku wymagalności obowiązku szczepień" oraz w przedmiocie terminu wykonalności obowiązku wykonania szczepienia ochronnego. Jak podkreśla w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, zarówno przed jak i po wydaniu przez TK wyroku z 9 maja 2023 r. SK 81/19, prawodawca nie posługiwał się i nie posługuje się nadal konkretnym terminem (datą) jako przesłanką wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, lecz przyjmuje, że ten obowiązek będzie realizowany w okresie jego aktualności bądź wymagalności, w ustawowo określonym trybie oraz z poszanowaniem zaleceń określanych Programem Szczepień Ochronnych na dany rok. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie wywołuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (por. wyrok NSA z 20 sierpnia 202 r., sygn.. II GSK 304/25; wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 745/12; wszystkie orzeczenia są dostępne publicznie pod adresem: publ. CBOSA). Należy również wskazać, że cytowany wyrok TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK81/19 nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym czy też do zasad ustalania terminu wymagalności tego obowiązku, lecz jedynie do formy prawnej określania tego terminu oraz liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych - którą to formą powinno być rozporządzenie ministra właściwego do spraw zdrowia, nie zaś komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego. Będący przedmiotem orzekania TK komunikat ogłaszany przez GIS jest w istocie dokumentem technicznym, precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, dotyczące sposobu wykonania obowiązków określonych w ustawie. Pomimo, iż TK stwierdził niezgodność art. 17 ust. 11 u.z.z.c.h. we wskazanym zakresie, to jednak w żaden sposób nie zakwestionował obowiązkowych szczepień ochronnych. Jakkolwiek w przytoczonym wyroku Trybunału podkreślono, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy – a w konsekwencji – niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana wymienionym komunikatem, który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, to jednak w orzeczeniu tym podkreślono również, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może – ze swej istoty – ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej (zob. wyrok NSA z 20 lutego 2025 r., sygn. II GSK 1374/24). Dlatego też Trybunał wskazał na potrzebę dostosowania stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia, co poskutkowało określeniem innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów prawa, których niezgodność z Konstytucją stwierdzono, co motywowane było z kolei nadrzędną potrzebą zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Powyższe jednak nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że upomnienie oraz tytuł wykonawczy zostały wystawione przed wydaniem wyroku przez Trybunał w sprawie o sygn. SK 81/19. Natomiast postanowienia organów obu instancji zostały podjęte już po upływie 6-miesięcznego terminu wskazanego przez Trybunał w tym wyroku w klauzuli odroczenia utraty mocy obowiązującej (po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, co nastąpiło w Dzienniku Ustaw z 12 maja 2023 r., poz. 909), który upłynął z dniem 12 listopada 2023 r. W czasie wydania przez organy obu instancji postanowień w niniejszej sprawie obowiązywało już obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 2023 r.). Odpowiadając na zarzut skarżącego dotyczący samej wymagalności szczepień, wskazać należy, że jakkolwiek TK zakwestionował przepisy dotyczące Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego w formie komunikatu GIS, to zarazem potwierdził istniejący z mocy prawa obowiązek tych szczepień. Nie ma zatem racji skarżący twierdząc, że obowiązek szczepień jest niezgodny z Konstytucją RP, w tym z prawem jednostki do ochrony prywatności wyrażonym w art. 47 Konstytucji RP. Trybunał stwierdził jedynie niekonstytucyjność formy, w jakiej określany jest termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, a nie samej wymagalności czy obowiązkowości szczepień. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.c.h. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi zatem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.c.h. Zgodnie z tym przepisem osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć - zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy - jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.c.h.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z.c.h. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Stosownie do art. 17 ust. 2 u.z.z.c.h. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.c.h.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.c.h.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.c.h.). W niniejszej sprawie, zgodnie z oświadczeniem skarżącego z 1 marca 2022 r. znajdującym się w aktach sprawy (k. [...] akt adm.), skarżący odmówił wykonania szczepienia ochronnego małoletniego W. Ł. przeciwko [...] i [...]. Z dalszych pism przedkładanych w toku sprawy wynika, że obowiązek poddania syna skarżącego szczepieniom ochronnym przeciwko ww. chorobom nie został dotychczas wykonany. W toku postępowania egzekucyjnego skarżący dwukrotnie, tj. 24 maja 2023 r. (k. [...] akt adm.) oraz 11 kwietnia 2024 r. (k. [...] akt adm.) przedkładał zaświadczenia wystawione przez lek. A. N. zawierające zalecenie indywidualizacji szczepień i odroczenie szczepień na okres roku do kolejnej oceny neurologicznej. Pierwsze z tych zaświadczeń zostało wystawione w dniu 15 marca 2023 r., natomiast drugie w dniu 4 marca 2024 r. Mając na uwadze powyższe, organ prowadzący postępowanie egzekucyjne dwukrotnie zawiesił postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela (PPIS) – postanowieniami z 25 maja 2023 r. (postępowanie zostało następnie podjęte postanowieniem z 4.04.2024 r.) oraz z 26 kwietnia 2024 r. (postępowanie następnie podjęto postanowieniami z 26.03.2025 r.). Po podjęciu postępowania egzekucyjnego przez Wojewodę w dniu 26 marca 2025 r. skarżący nie przedstawił w toku postępowania egzekucyjnego żadnych dalszych dokumentów, z których wynikałyby przeciwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.c.h., skonkretyzowany został w cytowanym już rozporządzeniu z 2023 r., wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego określonego w art.17 ust. 10 u.z.z.c.h. Należy wskazać, że szczegółowy zakres chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych wynika z § 2 rozporządzenia z 2023 r., który obejmuje także [...] (pkt 2) oraz [...] (pkt 12). Natomiast to, kto i w jakim wieku podlega obowiązkowemu szczepieniu przeciw konkretnej chorobie zakaźnej wynika z § 3 tego rozporządzenia (w przypadku [...] są to dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia, a w przypadku [...] - dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia). Natomiast określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i wskazując moment powstania obowiązku szczepienia, stanowi jednocześnie o wymagalności tego obowiązku. Wymagalność obowiązku jest zatem związana bezpośrednio z okolicznością wieku dziecka, ponieważ obowiązek poddania dziecku szczepieniom ochronnym staje się wymagalny w momencie osiągnięcia przez dziecko wieku opisanego w § 3 rozporządzenia z 2023 r. Niewykonanie zaś opisywanego obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Niezależnie od tego, że w niniejszej sprawie tytuł wykonawczy wystawiony został w sprawie w oparciu o nieobowiązujący już przepis § 5 rozporządzenia z 2011 r. w związku z PSO, należy wskazać, że schemat obowiązkowych szczepień ochronnych pozostał taki sam na gruncie obowiązującego rozporządzenia z 2023 r. Co więcej, jak już wskazano powyżej, w chwili wydania zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia PPIS, obowiązywały przepisy rozporządzenia z 2023 r. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się natomiast wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostanie wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie, co miało miejsce w odniesieniu do małoletniego W. Ł.. Dlatego też w ocenie Sądu – mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku Trybunały Konstytucyjnego potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych – uznać należało, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego w rozpoznawanej sprawie był wymagalny, a organy nie naruszyły przepisów prawa. Brak jest także podstaw do uznania ww. obowiązku za niewykonalny. Wykonalność obowiązku, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie jest uzależniona od wyrażenia zgody przez rodziców małoletniego, którego dotyczy obowiązek poddania szczepieniom ochronnym w rozumieniu. Obowiązek wystąpienia przez organy o taką zgodę nie wynika także z treści przepisu art. 36 u.p.e.a. Jak trafnie wskazał WSA w Łodzi w wyroku z 5 marca 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 894/25, obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. W wyroku z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 840/24, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta (tu: rodzica małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jest to działanie w interesie ogółu. Jedynie więc w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.). To więc na rodzicu małoletniego dziecka (opiekunie prawnym) spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2216/23). Jednocześnie, wymierzonej skarżącemu w toku postępowania egzekucyjnego grzywny nie można uznać za środek nadmiernie uciążliwy w stopniu prowadzącym do naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a. W odniesieniu do zarzutu prowadzenia postępowania przez niewłaściwy organ egzekucyjny należy wskazać, że zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. Za bezsporną należy uznać okoliczność, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.z.z.c.h. ma charakter niepieniężny. Właściwość miejscową organu egzekucyjnego w przedmiocie tego obowiązku określa natomiast art. 22 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. W treści inicjującego niniejsze postępowanie pisma w przedmiocie zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skarżący jako miejsce swojego zamieszkania wskazał [...] przy ul. [...], [...] (k. [...] akt adm.). Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że prowadzący postępowanie egzekucyjne Wojewoda [...] stanowi organ właściwy w tym przedmiocie i jako taki posiadał kompetencję do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązku poddania małoletniego W. Ł. szczepieniom ochronnym. Brak wykazania swojej właściwości przez organ pozostaje bez wpływu na rzeczywiste posiadanie tej właściwości, tj. kompetencji do rozstrzygania spraw określonego typu przez organ. W związku z tym zarzut naruszenia art. 20 § 1 u.p.e.a. nie podlegał uwzględnieniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 27 § 1 u.p.e.a., w ocenie Sądu trafnie stwierdził WPWIS, że zarzut niespełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego nie mieści się w katalogu okoliczności stanowiących podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w rozumieniu przepisu art. 33 § 2 u.p.e.a. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym możliwość zgłoszenia takiego zarzutu przewidywał art. 33 § 1 pkt 10 ustawy w treści obowiązującej przed dniem 30 lipca 2020 r., tj. przed wejściem w życie art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Skuteczność zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym powinna podlegać jednak ocenie w świetle przepisów obowiązujących w dniu wniesienia tego zarzutu do właściwego organu. Skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji aktualnie nie przewiduje możliwości wniesienia powyższego zarzutu, nie może on zostać rozpoznany w trybie art. 34 u.p.e.a. Wobec tego, zgodnie z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, postępowanie w tym zakresie było bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu. Wskazać należy, że okoliczność braków formalnych tytułu wykonawczego, pomimo, że nie podlega rozpoznaniu jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, może być skutecznie podniesiona we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w świetle art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Zgodnie z cytowanym przepisem, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut naruszenia art. 27 § 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów formalnych. Ponadto za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny, bez pomijania jakiegokolwiek dowodu w sprawie. W sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które były prawidłowe w swej budowie, odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku poddania małoletniego dziecka poszczególnym szczepieniom. Należy podkreślić, że skarżący w uzasadnieniu skargi nie odnosi się do żadnej okoliczności faktycznej, której ustalenia zaniechały organy obu instancji bądź która nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Raczej uznać należy, że zarzuty skarżącego koncentrują się na nieprawidłowym zastosowaniu przepisów materialnoprawnych w sprawie w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia ww. przepisów postępowania. W ocenie Sądu, organ prawidłowo wyjaśnił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy oraz ocenił zebrane dowody, w świetle prawidłowo zinterpretowanych, aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.