I SA/Po 422/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MK o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata, ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi MK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia w 50% zaległości w podatku od spadków i darowizn oraz odmowy umorzenia 50% zaległości ww. podatku postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla MK radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, 3. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata, 4. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego.

Skarżący MK pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie umorzenia w 50% zaległości w podatku od spadków i darowizn oraz odmowy umorzenia 50% zaległości ww. podatku. W skardze i w piśmie z dnia [...] wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata, ustanowienie doradcy podatkowego. Skarżący podał, że jest osobą schorowaną, inwalidą, ma przyznaną grupę inwalidzką. Wnioskodawca nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Skarżący otrzymuje zasiłek okresowy w wysokości [...]. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. [...] m2, nie posiada domu, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, choruje, jest inwalidą, nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca utrzymuje się z zasiłku okresowego, który wynosi [...]. Skarżący nie ma zatem środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego. Wnioskodawca poza mieszkaniem o pow. [...] m2 nie posiada innego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów postępowania. Jednocześnie zauważa się, że oddalono wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata i ustanowienie doradcy podatkowego, gdyż ustanowienie radcy prawnego, adwokata i doradcy podatkowego są alternatywnymi formami pomocy udzielanej w ramach prawa pomocy i nie jest konieczne ustanawianie dwóch lub trzech pełnomocników z urzędu, aby zapewnić należytą reprezentację skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.