I SA/Po 387/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu [...] września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi X. sp. z o.o. w N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów oraz odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego postanawia 1. dopuścić tymczasowo do czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym X. sp. z o.o. w N. , reprezentowaną przez kuratora w osobie radcy prawnego [...], 2. wyznaczyć termin trzech miesięcy, od dnia doręczenia kuratorowi spółki niniejszego postanowienia, do uzupełnienia braków w składzie zarządu spółki i zatwierdzenia czynności podjętych przez kuratora przez powołany zarząd spółki.

Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez [...] (wspólnika i prokurenta skarżącej) wniosła skargę na wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P.. Wyrokiem z dnia 26 października 2017 r. oddalono skargę. Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej (r. pr. [...]) wniósł skargę kasacyjną od wskazanego powyżej wyroku. Pełnomocnik skarżącej przedłożył przy tym udzielone mu w dniu [...] grudnia 2017 r. przez [...] (prokurenta oraz wspólnika skarżącej) pełnomocnictwo do działania w sprawie. W przedłożonego do akt odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS aktualnego na dzień [...] kwietnia 2017 r. wynikało, że [...] jest prokurentem skarżącej, przy czym udzielona na jego rzecz prokura ma charakter prokury łącznej. Ponadto skarżąca nie posiada zarządu uprawnionego do jej reprezentacji. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia [...] stycznia 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącej (r.pr. [...]) do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej (w terminie 7 dni) pod rygorem jej odrzucenia. W piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącej (r.pr. [...]) wskazał, że [...] nie jest adwokatem, radcą prawnym ani doradcą podatkowym. Wyjaśniono, że wskazana ostatnio osoba jest pracownikiem skarżącej. W ocenie pełnomocnika skarżącej (r.pr. [...]) nie ma to jednak żadnego znaczenia, bowiem pełnomocnikiem spółki w rozumieniu art. 98 k.c. w zw. z art. 100 k.c. może być każda osoba. Powołując się na art. 106 k.c. wskazano również na możliwość ustanawiania substytutów. Do omawianego pisma dołączono odpis pełny z KRS, z którego wynika, że w okresie od [...] lipca 2004 r. do [...] stycznia 2016 r. [...] był uprawniony do działania w imieniu skarżącej. Pełnomocnik skarżącej wskazał również, że [...] może działać w imieniu skarżącej, a jego umocowanie zostało już wykazane przy piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. Wskazano również, że [...] ustanowił dalszego pełnomocnika w osobie r. pr. [...]. Postanowieniem Sądu z dnia [...] marca 2018 r. odrzucono skargę kasacyjną. Postanowieniem Sądu z dnia [...] maja 2018 r. odrzucono zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu z dnia [...] marca 2018 r. Na postanowienie Sądu z dnia z dnia [...] maja 2018 r. wniesiono w dniu [...] maja 2018 r. zażalenie. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia [...] czerwca 2018 r. wezwano kuratora skarżącej do przedłożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – odpisu postanowienia Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] grudnia 2015 r., Nr [...] [...] wraz z zaświadczeniem wydanym dla kuratora na zasadzie art. 604 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.c."). Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. przedłożono wskazane wyżej dokumenty, z których wynika, że [...] jako kurator skarżącej został zobowiązany do podjęcia działań zmierzających do zwołania zgromadzenia wspólników skarżącej celem dokonania wyboru jej zarządu lub w razie zaistnienia przyczyn rozwiązania spółki, do podjęcia przez wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki i powołaniu likwidatora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Stosownie do art. 28 § 1 i art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a."), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z art. 28 § 1 p.p.s.a. wynika, że do skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem osoby prawnej konieczne jest, by przy każdej czynności procesowej posiadała ona zdolność procesową. Braki w zakresie zdolności procesowej Sąd musi uwzględnić z urzędu na każdym etapie postępowania i określić ich skutek. Ewentualny bowiem brak organu powołanego do reprezentacji strony skutkuje bowiem nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przez [...], który jest wspólnikiem oraz prokurentem skarżącej. Na rzecz skarżącej doszło również do ustanowienia kuratora (radca prawny [...]). [...] został ustanowiony prokurentem skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że udzielona wskazanej osobie prokura ma charakter prokury łącznej. Powyższe oznacza, że dla skutecznego działania w imieniu skarżącej konieczne jest współdziałanie, co najmniej dwóch prokurentów, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze podjęto czynności zmierzające do ustalenia zakresu kompetencji kuratora skarżącej. Z przedłożonego odpisu postanowienia Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] grudnia 2015 r., [...]. KRS [...] jak również z odpisu zaświadczenia wydanego na zasadzie art. 604 k.p.c. wynika, że [...] jako kurator skarżącej został zobowiązany do podjęcia działań zmierzających do zwołania zgromadzenia wspólników skarżącej celem dokonania wyboru jej zarządu lub w razie zaistnienia przyczyn rozwiązania spółki, do podjęcia przez wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki i powołaniu likwidatora. Wskazania w tym miejscu również wymaga, że zakres kompetencji kuratora wyznacza art. 42 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm. – dalej w skrócie: "k.c."). Zgodnie z tym przepisem, kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Kurator ustanawiany na podstawie art. 42 k.c., nie zostaje ustanowiony w celu bieżącego prowadzenia spraw spółki, a tym samym stałego (czasowego) zastąpienia ustawowych bądź statutowych organów osoby prawnej, a jedynie do niezwłocznego doprowadzenia bądź to do likwidacji osoby prawnej, bądź też do umożliwienia jej, poprzez powołanie właściwych organów, podjęcia samodzielnego, prawidłowego działania w tym zarządzania i reprezentacji. Kurator ustanowiony w trybie art. 42 k.c. nie może zastępować organów spółki w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, czyli w sprawach niezwiązanych ani z powołaniem organów spółki, ani jej likwidacją. Zakres czynności, do których uprawniony jest taki kurator, obejmuje jedynie czynności niezbędne z punktu widzenia urzeczywistnienia celów, do osiągnięcia których mają zmierzać jego działania określone w art. 42 § 2 k.c. [tak: postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2015 r., I FSK 1803/15, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że [...] jako kurator skarżącej nie jest upoważniony do jej reprezentowania, jak również działania w jej imieniu przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Sąd dostrzegając brak zdolności procesowej skarżącej uniemożliwiający jej działanie, a także brak upoważnienia kuratora skarżącej do sporządzenia i wniesienia w jej imieniu skargi kasacyjnej, zwraca jednak uwagę, że niedopełnienie przez kuratora obowiązku wykazania przez niego należytego umocowania do swojego działania w postępowaniu należy traktować jako braki w zakresie zdolności procesowej lub w składzie właściwych organów, które mogą być uzupełnione w sposób określony w art. 31 p.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem, jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego. Przepis § 2 ww. jednostki redakcyjnej stanowi, że Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej albo osobę niemającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę. Z kolei § 3 art. 31 p.p.s.a. wskazuje, że jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy braki w składzie zarządu skarżącej powodujące brak zdolności procesowej, dają się uzupełnić. Uwzględniając okoliczność, że dla skarżącej ustanowiono kuratora w osobie radcy prawnego [...] możliwe jest tymczasowe dopuszczenie skarżącej reprezentowanej przez wskazanego kuratora do czynności w zawisłej przed sądem sprawie, z zastrzeżeniem jednak, że w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu niniejszego postanowienia kuratorowi skarżącej brak w składzie organu spółki zostanie uzupełniony oraz, że dokonane przez kuratora czynności zostaną zatwierdzone przez zarząd skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 31 § 2 i § 3 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.