I SA/Po 383/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku UT o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi UT na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych.

Skarżąca UT, reprezentowana przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że szczegółowa sytuacja strony zawarta jest w aktach sprawy. Wskazała, że nie może sobie pozwolić na poniesienie kosztów sądowych, ponieważ po uiszczeniu opłat i wydatków nie pozostają jej żadne rezerwy finansowe. Skarżąca podała, że nie posiada nadającego się do zbycia majątku ani oszczędności. Skarżąca wyjaśniła, że reprezentuje ją radca prawny MR, który jest jej siostrzeńcem i nie żąda od niej wynagrodzenia, gdyż nie stać jej na opłacenie pełnomocnika. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Posiada [...] domu o pow. [...] m2 [...] działki o pow. [...] m2, na której znajduje się ten dom. Skarżąca nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Wnioskodawczyni uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] netto, który w całości przeznacza na swoje utrzymanie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wnioskodawczyni jest osobą starszą, schorowaną, ma [...] lat, [por. odpowiedź Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na skargę – karta [...] akt sądowych], nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, utrzymuje się z emerytury, która wynosi [...] netto. Wnioskodawczyni nie ma żadnych oszczędności, a zatem nie posiada środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Skarżąca poza udziałem w [...] nieruchomości nie posiada żadnego innego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.