I SA/Po 36/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017 r. wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. i październik 2012 r. oraz orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności jako byłego wspólnika spółki za ww. zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego; postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata pismem z dnia 13 grudnia 2016 r. wniósł skargę na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki w łącznej kwocie [...]zł. W skardze wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek w tym zakresie wskazano na wysokie prawdopodobieństwo uchylenia zaskarżonej decyzji – związane z podnoszonymi zarzutami rażącego naruszenia prawa – oraz zagrożenie wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkiem od tej reguły ogólnej jest przyznanie sądowi w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w całości lub w części, chyba że ustawa szczególna wyłącza tę możliwość. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z uwagi na treść normatywną powyższych przepisów wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącego wniosku oraz w granicach luzu decyzyjnego przyznanego sądowi przez ustawodawcę, wyznaczonego zakresem znaczeniowym przesłanek sformułowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć należy, że chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Jednak sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 p.p.s.a. [por.: postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r., I FZ 211/11, oraz postanowienie NSA z dnia 22 października 2014 r., II FZ 1378/14, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. W celu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu należy przedstawić dokumenty, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Potwierdza to orzecznictwo sądowoadministracyjne, np. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2013 r., I FSK 2109/13, w którym sąd wyraźnie wskazał, że "wniosek (o wstrzymanie wykonania decyzji) poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego". Co więcej w orzecznictwie wskazuje się również, że ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu [tak: postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r., I FZ 332/14, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy zauważyć, że w ocenie skarżącego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne z uwagi na wysokie prawdopodobieństwo jej uchylenia oraz zagrożenie możliwością wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do tego rodzaju argumentacji należy w pierwszej kolejności wskazać, że przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanego aktu. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Z powyższego wynika, że sąd wyłącznie bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., przede wszystkim w oparciu o okoliczności wskazane we wniosku [tak: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r., II OSK 590/12, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Zauważyć również należy, że sąd rozstrzygając kwestię wpadkową wywołaną wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze, odnośnie niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie jego wykonania. Ustosunkowanie się do zarzutów skargi jest zatem na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku niedopuszczalne [por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., II OZ 661/14, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na argumencie o niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie niweczy bowiem kontrolę sądową legalności zaskarżonego aktu [por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II FSK 2195/13, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Odnosząc się zaś do argumentu związanego z możliwością wszczęcia i prowadzenia egzekucji obowiązku wynikającego z zaskarżonego aktu należy stwierdzić, że okoliczność ta sama w sobie nie świadczy o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Do skargi – mimo jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika – nie dołączono jakichkolwiek dokumentów mogących uprawdopodobnić, że przymusowe wykonanie zaskarżonego aktu łączyć się będzie z konsekwencjami, które nie mogłyby zostać zniwelowane przez ewentualne wygranie sporu sądowego. W takiej sytuacji obowiązkiem sądu rozpoznającego wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej jest dokonanie samodzielnej oceny, czy w świetle całokształtu okoliczności wynikających z akt sprawy w istocie wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się dla skarżącego z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie odpowiednie odczytanie przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. dla postępowania wpadkowego, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Rozpoznając taki wniosek, wojewódzki sąd administracyjny nie może pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu [tak: postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2011 r., II FZ 330/11, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Z akt sprawy wynika, że referendarz sądowy tutejszego sądu postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r., I SA/Po 36/17 zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w zakresie ponad uiszczoną tytułem wpisu kwotę [...]zł. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że skarżący mieszka z matką i z bratem, nie pozostaje w związku małżeńskim. Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej, utrzymuje się z dochodów z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] zł netto miesięcznie, matka skarżącego otrzymuje emeryturę z ZUS w wysokości [...] zł. Brat wnioskodawcy utrzymuje się z wynagrodzenia z prac dorywczych w wysokości ok. [...] zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Jego matka i brat posiadają dom, w którym mieszka wnioskodawca, nie posiadają innego majątku. W ocenie sądu zestawienie wynikającego z zaskarżonej decyzji zobowiązania w kwocie [...]zł z wielkością miesięcznych dochodów skarżącego w kwocie [...]zł netto prowadzi do wniosku, że wykonanie zaskarżonego aktu może skutkować dla skarżącego niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W świetle powyższego uznać należy, że w sprawie zmaterializowały się przesłanki warunkujące możliwość wstrzymania wykonalności zaskarżonego aktu. W tym stanie rzeczy, sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.