I SA/Po 36/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RC o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi RC na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. i październik 2012 r. oraz orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności jako byłego wspólnika spółki za ww. zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych poza uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kwotą [...].

Skarżący RC, reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. W dniu [...] uiścił opłatę sądową od skargi w kwocie [...], którą zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia [...] zaliczono jako uiszczoną do sprawy o sygn. akt [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w łącznej kwocie [...]. W odpowiedzi skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, co wynika z pisma z dnia [...] [karta nr [...] akt sąd.]. W uzasadnieniu wniosku podał, że wynagrodzenie przeznaczane jest na bieżące utrzymanie, t.j. wyżywienie, odzież, obuwie, środki czystości i lekarstwa. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący uzyskuje dochody z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] netto miesięcznie. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie wnosi o ustanowienie pełnomocnika. Skarżący podał, że nie posiada zeznań rocznych podatkowych za [...], ponieważ w tym okresie był osobą bezrobotną i nie osiągał dochodu. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych, lokat bankowych ani kart kredytowych. Skarżący podał, że mieszka z matką i bratem. Wnioskodawca wskazał, że ponosi następujące koszty: [...]ł. Skarżący podał, że jest zatrudniony na umowę zlecenie od [...]. Skarżący poza dochodem z tytułu umowy zlecenia nie uzyskuje innych dochodów. Wnioskodawca podał, że nie prowadzi działalności gospodarczej od czasu zamknięcia A w dniu [...]. Skarżący nie posiada udziałów w spółkach, nie pełni funkcji członka zarządu lub prokurenta w spółkach. Skarżący wskazał, że nie posiada nieruchomości, wartościowych przedmiotów, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżący podał, że dom, w którym mieszka, należy do jego rodziców. Wnioskodawca oświadczył, że nie pozostaje w związku małżeńskim. Skarżący oświadczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że w [...] nie uzyskiwał dochodów, co spowodowane było złym stanem zdrowia. Wnioskodawca podał, że jego ojciec zmarł, matka otrzymuje emeryturę z ZUS w wysokości ok. [...] miesięcznie. Brat skarżącego nie jest zatrudniony na stałe, utrzymuje się z prac dorywczych – ok. [...] miesięcznie. Skarżący ponosi koszt [...] tytułem opłat za media, z wyłączeniem opłaty za abonament RTV, przy czym koszt ten uprzednio został omyłkowo określony jako "czynsz". Wszystkie pozostałe koszty związane z utrzymaniem domu ponoszą pozostali domownicy, t.j. matka i brat. Skarżący partycypuje w tych kosztach w granicach swoich możliwości. Matka i brat skarżącego nie posiadają innych nieruchomości poza domem, w którym mieszkają wraz ze skarżącym, jak również nie posiadają pojazdów mechanicznych podlegających rejestracji, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, udziałów w spółkach, akcji, innych praw majątkowych. Wnioskodawca podał, że kilka lat temu zawarł umowę, na podstawie której nabył gospodarstwo rolne, jednakże po przekazaniu ceny umowy kupna, okazało się, że umowa ta była nieważna. Skarżący nie uzyskał zatem własności przedmiotowej nieruchomości, nie odzyskał też zapłaconej ceny. Jest pokrzywdzonym w postępowaniu prowadzonym obecnie przez Sąd Okręgowy. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca mieszka z matką i z bratem, nie pozostaje w związku małżeńskim. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, utrzymuje się z dochodów z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] netto miesięcznie, matka skarżącego otrzymuje emeryturę z ZUS w wysokości [...], brat skarżącego z prac dorywczych w wysokości ok. [...]. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Matka i jego brat posiadają dom, w którym mieszka wnioskodawca, nie posiadają innego majątku. Skarżący wykazał zatem, że nie posiada środków pieniężnych na uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] tytułem wpisu uzupełniającego od skargi. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.