I SA/Po 286/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od września 2012 r. o lutego 2013 r. wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W dniu [...] r. A. B. wniósł skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. W dniu [...] r. działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając swój wniosek wskazał, że zaskarżona decyzja będzie rzutowała praktycznie na całe jego materialne życie. Podnoszone w skardze zarzuty co do wstrzymania postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego mają pierwszoplanowe znaczenie, albowiem tylko w toku tego postępowania z jego rygorami procesowymi można orzec o roli skarżącego w spółce E. . Biorąc pod uwagę dalekosiężne znaczenie tej sprawy dla sytuacji życiowej skarżącego nieodzownym jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu ostatecznego wyczerpania toku instancyjnego, włącznie z postępowaniem odwoławczym. Skarżący wskazał, że wspólnie z małżonką ma na utrzymaniu dwóch uczących się synów. Jego dochody netto wynoszą ok. [...] zł. Nie ma żadnych oszczędności i żadnego innego majątku. Ww. wniosek skarżący ponowił w dniu [...] r. wskazując, że zaskarżona decyzja z uwagi na jej ostateczność stanowi tytuł egzekucyjny umożliwiający organowi prowadzenie przeciwko niemu egzekucji - łącznie ok. [...] mln złotych. Jej wszczęcie będzie skutkować całkowitą ruiną skarżącego oraz niemożnością zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych oraz potrzeb jego rodziny. Skarżący zaznaczył, że nie posiada żadnego majątku, który umożliwiłby zaspokojenie ww. należności, chociażby w części. Aktualnie posiada jedynie niewielki dochód w wysokości [...] zł (umowa o pracę na 1/2 etatu, umowa zlecenia). Mieszka wspólnie z żoną oraz dwoma synami B. (22 lata, student I roku teologii) oraz S. (18 lat, uczeń 2 klasy liceum) i rodzinę stać jedynie na prowadzenie bardzo skromnego trybu życia. Skarżący podkreślił, że wraz z żoną ma bardzo ograniczone możliwości zarobkowe, albowiem syn B. wiele lat zmagał się z chorobą nowotworową (obecnie w fazie remisji) oraz cierpi z powodu choroby afektywno-dwubiegunowej (CHAD). Choroba syna skutkuje koniecznością wzmożonej opieki nad nim, dlatego też wraz z żoną jest zmuszony poświęcić swoje życie zawodowe dla opieki nad synem. Zaznaczył, że choroba syna pochłonęła w zasadzie wszystkie ich oszczędności. Wobec tego egzekucja należności określonych w decyzji, a w konsekwencji zajęcie wynagrodzenia za pracę skutkować będzie niemożnością zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych oraz potrzeb jego rodziny, w tym nawet tych najbardziej podstawowych jak mieszkanie czy wyżywienie, jak również leczenie syna B. . Nie powinno przy tym ulegać wątpliwości, że niemożność zaspokojenia potrzeb rodziny, jak również pogorszenie się zdrowa syna będą w zasadzie nieodwracalne. Zauważył również, że obciążenie go zobowiązaniami podatkowymi spółki E. jest wysoce niesprawiedliwe, albowiem padł on ofiarą przestępczego procederu polegającego na wykorzystywaniu spółki do tworzenia karuzeli podatkowej. Do wniosku dołączył kartę informacyjną leczenia z [...] w okresie od [...] r. do [...] r., kartę informacyjną leczenia szpitalnego z [...] w okresie od [...] r. do [...] r., umowę o pracę zawartą w dniu [...] r. na czas określony do [...] r. (wynagrodzenie w kwocie [...]zł netto), umowę zlecenie nr [...]/2016 zawartą do [...] r. ([...] zł brutto za każdą godzinę wykonywanego zlecenia), potwierdzenie dokonania spłaty przez M. B. kredytu w kwocie [...]zł, potwierdzenie dokonania przez M. B. przelewu na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w P. w kwocie [...]zł. Sąd zważył, co następuje: W celu zajęcia merytorycznego stanowiska wobec żądania strony skarżącej, koniecznym jest odwołanie się do treści art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, w myśl § 3 tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie w stosownym wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Wskazać przy tym należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach wypełnia jedną z wyżej wskazanych przesłanek. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny i w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Zwrot nastąpi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co również stanowi o "odwracalności" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I GZ 65/16 – wszystkie cytowane w niniejszym wyroku postanowienia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tej przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II GZ 518/15). W dalszej kolejności należy zaznaczyć, że argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji musi być odpowiednia, a więc w sposób przekonywujący pokazywać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Uwzględnienie wniosku uzależnione jest bowiem od staranności jego sporządzenia. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego przytoczenia okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji, przy czym przedstawiona argumentacja musi być spójna i odnosić się do konkretnej sytuacji wnioskodawcy (por. P. Daniel, Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, W-wa 2013, wyd. elektr.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, twierdzenia strony powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I FZ 593/15). Podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał, z czego miałoby wynikać niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku, który umożliwiłby zaspokojenie wynikających z decyzji należności, chociażby w części. Aktualnie posiada jedynie niewielki dochód w wysokości [...] zł (umowa o pracę na 1/2 etatu, umowa zlecenia). Mieszka wspólnie z żoną oraz dwoma synami B. (22 lata, student I roku teologii) i S. (18 lat, uczeń 2 klasy liceum), a rodzinę stać jedynie na prowadzenie bardzo skromnego trybu życia. Skarżący podkreślił, że wraz z żoną ma bardzo ograniczone możliwości zarobkowe, albowiem syn B. wiele lat zmagał się z chorobą nowotworową (obecnie w fazie remisji) oraz cierpi z powodu choroby afektywno-dwubiegunowej (CHAD). Choroba syna skutkuje koniecznością wzmożonej opieki nad nim, dlatego też wraz z żoną jest zmuszony poświęcić swoje życie zawodowe dla opieki nad synem. Podkreślił, że choroba syna pochłonęła w zasadzie wszystkie ich oszczędności. Wobec tego egzekucja należności określonych w decyzji, a w konsekwencji zajęcie wynagrodzenia za pracę skutkować będzie niemożnością zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych oraz potrzeb jego rodziny, w tym nawet tych najbardziej podstawowych jak mieszkanie czy wyżywienie, jak również leczenie syna B. . W tym kontekście należy jednak wskazać, że w aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w którym oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synami w wieku 22 i 17 lat. Podał, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, żona posiada mieszkanie, garaż, samochód osobowy, lokaty. Skarżący oświadczył, że żona z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód netto w wysokości ok. [...] zł, skarżący z tytułu umowy zlecenia w wysokości ok. [...] zł netto. Wnioskodawca podał, że zobowiązania i stałe wydatki wynoszą: rata kredytu ok. [...] zł, czynsz ok. [...] zł, media ok. [...] zł, multimedia (TV, Internet, telefony) ok. [...] zł, koszty leczenia ok. [...] zł. Pismem z [...] r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez m. in. złożenie wyciągów z rachunków bankowych, lokat bankowych, kart kredytowych należących do skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym; podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają lub użytkują pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa; podanie w jakiej wysokości żona skarżącego posiada lokaty. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] r. oświadczył, że nie pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, a tym samym, biorąc również pod uwagę rozdzielność majątkową, że nie może udzielić wymaganych informacji. Skarżący podał, że partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania w granicach od [...] do [...] zł miesięcznie. Do pisma załączył kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za 2016 r., z którego wnika, że uzyskał dochód w wysokości [...] zł oraz kserokopie aktu notarialnego z dnia [...] r., w formie którego zawarto umowę podziału majątku wspólnego oraz aktu notarialnego z dnia [...] r., w formie którego zawarto umowę majątkową małżeńską. Analizując sytuację finansową skarżącego oraz jego rodziny należy wskazać, że łączne dochody rodziny wynoszą ok. [...] zł, przy wydatkach na poziomie ok. [...] zł, do których dochodzą koszty wyżywienia. Skarżący w uzasadnieniu wniosku wskazał na koszty leków i wizyt lekarskich syna B. , określając je w granicach [...] zł miesięcznie, przy czym nie przedstawił dokumentów, z których wynikałaby wyższa kwota leczenia syna. Żona posiada lokaty (skarżący nie wskazał jednak kwot), trzypokojowe mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartość określona w umowie o podział majątku wspólnego w wysokości [...] zł), garaż, samochód (skarżący nie wskazał jego wartości). Z powyższego wbrew twierdzeniu skarżącego nie wynika, że hipotetyczne zajęcie jego wynagrodzenia skutkować będzie niemożnością zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych oraz potrzeb jego rodziny, w tym nawet tych najbardziej podstawowych jak mieszkanie czy wyżywienie, jak również leczenie syna B. , albowiem dochód żony skarżącego wystarcza na pokrycie ww. wydatków i to żona skarżącego posiada składniki majątku takie jak mieszkanie, lokaty, samochód. Co prawda skarżący wskazuje, że możliwości zarobkowe rodziny są ograniczone z powodu choroby syna, jednak w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. wskazano, że obecny stan zdrowia nie powoduje niezdolności do samodzielnej egzystencji i nie uzasadnia konieczności stałej opieki i pomocy innych osób w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, w tym samoobsługi, poruszaniu się i komunikowaniu z otoczeniem. Co również istotne, w świetle przepisów art. 8 do art. 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 173/14), co oznacza, że ewentualna egzekucja z wynagrodzenia skarżącego toczyłaby się z pozostawieniem kwoty wolnej od zajęcia. Co więcej, nawet fakt ewentualnego wyegzekwowania części należności pieniężnej przed rozpoznaniem skargi (z uwagi na wartość przedmiotu sporu i sytuację finansową skarżącego wątpliwe byłoby wyegzekwowanie całej kwoty do czasu rozpoznania skargi przez sąd) i ewentualne jej uwzględnienie nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami, bowiem w takim wypadku wskazana zaskarżoną decyzją należność zostanie stronie skarżącemu, jak już wskazano powyżej, zwrócona wraz z odsetkami. Należy również zauważyć, że uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14). W przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a., regulującym instytucję wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, chodzi o szczególne i wyjątkowe zagrożenie, odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Sama groźba wszczęcia wobec skarżącego egzekucji administracyjnej nie może spełniać przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem w przypadku ewentualnego oddalenia skargi przez sąd, ochrona tymczasowa wygasa, a strona skarżąca będzie zobowiązana do zapłaty kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji. W opinii tut. Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Odnosząc podniesione przez skarżącego argumenty do regulacji art. 61 § 3 P.p.s.a., w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia przesłanek uprawniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Również dokumenty zgromadzone w aktach rozpoznawanej sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne. Zobowiązanie do uiszczenia należności pieniężnych zawsze bowiem pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego. Ponadto podkreślić należy, że przeświadczenie strony o tym, że decyzja jest merytorycznie niesłuszna i narusza prawo, nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 358/04), wobec czego merytoryczne zarzuty skargi nie stanowią przesłanki wstrzymania wykonania aktu. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.