I SA/Po 183/26

Dnia 19 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (sprawozdawca) Sędziowie WSA Waldemar Inerowicz WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2026 roku sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę.

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 września 2025 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia wniesionego przez A. M. (dalej jako: "strona" lub "skarżąca") na postanowienie z dnia 13 maja 2024 r., nr [...], w przedmiocie sprostowania treści decyzji. 1.1. Z akt sprawy wynika, że w związku z rozpatrzeniem odwołania strony, jako organu prowadzącego P. P. [...] w C. od decyzji Wójta Gminy C. z dnia 21 września 2023 r., nr [...], określającej nieprawidłowo rozliczoną dotację oświatową za 2019 r., działając z urzędu na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), postanowieniem z dnia 13 maja 2024 r. SKO w P. sprostowało oczywistą omyłkę we własnej decyzji, tj. wydanej w dniu 29 kwietnia 2024 r., nr [...] Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 12 lipca 2024 r. Pismem z dnia 20 sierpnia 2024 r., złożonym w tej samej dacie, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 30 września 2025 r., na podstawie art. 228 § 1 pkt 2, art. 221 § 1 w zw. z art. 236 § 2 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2025 r., poz. 111 - dalej w skrócie: "o.p."), SKO w P. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia powyższego zażalenia. W motywach rozstrzygnięcia wyjaśniono, że strona odebrała zaskarżone postanowienie w dniu 12 lipca 2024 r., natomiast zażalenie złożyła w dniu 20 sierpnia 2024 r., pomimo prawidłowego pouczenia o siedmiodniowym terminie do wniesienia zażalenia. Wobec powyższego stwierdzono, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia. 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona zakwestionowała powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, które skutkuje nieważnością wydanego postanowienia, a mianowicie art. 141 § 2 k.p.a. przez błędne ustalenie, że zażalenie na postanowienie z dnia 13 maja 2024 r., prostującego decyzję z dnia 29 kwietnia 2024 r. (nr [...]) w sprawie zwrotu do budżetu Gminy C. należności z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz niewykorzystanej w 2019 r., zostało wniesione po upływie ustawowego terminu, bowiem zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a., zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a nie jak błędnie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, po upływie tego terminu. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia; ewentualnie, w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności uchylenie zaskarżonego postanowienia lub uchylenie, a następnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że organ niesłusznie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, ponieważ postanowienie SKO w P. zostało doręczone stronie w dniu 14 sierpnia 2024 r., a nie jak twierdzi organ 12 lipca 2024 r. Prawdziwą datę doręczenia potwierdzają dane dostępne na stronie internetowej służącej do śledzenia przesyłek pocztowych ([...]/), które wskazują, że przesyłka o nr [...] została odebrana przez adresata w dniu 14 sierpnia 2024 r. Zaznaczono, że zażalenie zostało nadane do SKO w P. w dniu 20 sierpnia 2024 r. w placówce pocztowej, co udokumentowane jest pocztowym potwierdzeniem nadania, którego kopie załączono do skargi. Zdaniem skarżącej zażalenie wniesiono przed upływem siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 141 § 2 k.p.a, więc zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje: 3. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Korzystając z kompetencji, które przyznaje sądowi administracyjnemu przepis art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub oczekiwanego przez skarżącą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i § 2 p.p.s.a.). 3.1. Sądowej kontroli w rozpoznawanej sprawie poddane zostało postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie sprostowania treści decyzji. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019, poz. 869 ze zm. - dalej w skrócie: "u.p.f.") stanowiącym podstawę materialnoprawną decyzji Wójta Gminy C. z dnia 21 września 2023 r., nr [...], określającą stronie zwrot należności z tytułu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz niewykorzystanej w 2019 r., jak i prostowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 kwietnia 2024 r., nr [...], utrzymującej w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji - do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych u.f.p. stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.). Mając na uwadze, że postępowanie w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według przepisów k.p.a., zaś przepisy działu III Ordynacji podatkowej znajdują jedynie odpowiednie zastosowanie, prawidłowo jako podstawę prawną postanowienia o sprostowaniu decyzji powołano art. 113 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Na postanowienie w sprawie sprostowania i wyjaśnienia służy zażalenie (art. 113 § 3 k.p.a.). Skoro zarówno postępowanie główne, postępowanie odwoławcze, jak i kwestie proceduralne toczyły się na podstawie przepisów k.p.a., to kontrola dopuszczalności środków zaskarżenia, w tym ocena zachowania terminu do wniesienia zażalenia oraz ewentualne stwierdzenie uchybienia temu terminowi, również winny zostać rozstrzygnięte w oparciu o k.p.a. Terminowość wniesienia zażalenia pozostaje bowiem integralnym elementem postępowania zażaleniowego i podlega ocenie według przepisów procedury właściwej dla postępowania głównego, w ramach którego środek zaskarżenia został wniesiony. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że wydanie zaskarżonego postanowienia na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 228 § 1 pkt 2 o.p. stanowi naruszenie przepisów procesowych. Przy czym uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, z uwagi na tożsamość zawartych w tych ustawach norm prawnych regulujących podstawy i tryb stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z przepisu art. 134 k.p.a wynika, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co w niniejszej sprawie odnosi się do zażalenia, w oparciu o przepis art. 144 k.p.a. Terminy do wnoszenia środków odwoławczych (odwołań, zażaleń) mają charakter ustawowy. Na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 k.p.a.). Z § 2 powołanego przepisu natomiast wprost wynika, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Jak wspomniano powyższe regulacje z k.p.a. stanowią odpowiedniki przepisów Ordynacji podatkowej, stąd samo powołanie tych ostatnich w zaskarżonym postanowieniu, nie sposób uznać za rażące uchybienie skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności lub mające istotny i oczywisty wpływ na wynik sprawy. 3.2. Powołane powyżej regulacje proceduralne nakładają na organy administracji publicznej obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Pierwszą czynnością jaką powinien zatem podjąć organ po otrzymaniu środka zaskarżenia, jest zbadanie jego dopuszczalności i wniesienia w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność zaskarżenia, czego następstwem jest ostateczność rozstrzygnięcia, wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek tego organu stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy środek zaskarżenia został wniesiony po jego upływie. Co kluczowe, nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok WSA w Warszawie w wyrokach z dnia 14 maja 2008 r., o sygn. akt VII SA/Wa 333/08 i z dnia 31 października 2008 r., o sygn. akt VI SA/Wa 492/08 – treść powołanych orzeczeń sądów administracyjnych dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: [...]). Wobec powyższego wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest obowiązkiem organu w każdym przypadku, gdy takie uchybienie wystąpi. Ustalenie zatem, że zażalenie zostało wniesione z naruszeniem określonego terminu, przy jednoczesnym, jak w niniejszej sprawie, braku wniosku strony o przywrócenie tego terminu, obligowało organ do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 12 października 1998 r., o sygn. akt OPS 11/98, rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, które korzysta z ochrony trwałości. 3.3. Nie ulega wątpliwości, że wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, jakim jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami po pierwsze - co do prawidłowości doręczenia stronie orzeczenia, od którego środek zaskarżenia został wniesiony oraz, po drugie - ustaleniami co do daty wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. art. 141 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany. Odnosząc powyższe na grunt badanej sprawy Sąd zauważa, że SKO w P. przeprowadziło w tym zakresie konieczne postępowanie wyjaśniające i ustaliło, że przesyłka pocztowa nr [...] zawierająca postanowienie SKO w P. z dnia 13 maja 2024 r., została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 12 lipca 2024 r. (k. [...] i [...] akt administracyjnych). Odbiór przesyłki pokwitował pełnomocnik pocztowy, co potwierdza kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru, na którym widnieje jego czytelny podpis. Powyższa okoliczność jest wprawdzie kwestionowana przez skarżącą, która załączyła do akt sprawy kopię koperty nadanej przez SKO w P. do pełnomocnika strony, jednak koperta owa opatrzona jest innym numerem przesyłki, a mianowicie ([...])[...] i została doręczona ponad miesiąc później. Na różnicę oznaczenia przesyłek pocztowych zwrócił również uwagę organ odwoławczy, wyjaśniając w odpowiedzi na skargę, że wydruk ze śledzenia przesyłki ze strony operatora pocztowego dotyczy odbioru innej korespondencji w dniu 14 sierpnia 2024 r. Sąd zauważa, że poza zgodnością zapisu numeru sprawy ([...]), z załączonej do skargi koperty nie wynika, że zawierała ono postanowienie z dnia 13 maja 2024 r., co z kolei jednoznacznie wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ("z dnia: 2024-05-13 rodzaj pisma: postanowienie" - na k. [...] i [...] akt administracyjnych). Powyższą próbę obalenia domniemania doręczenia przesyłki w dniu 12 lipca 2024 r. uznać należy zatem za bezskuteczną. Zdaniem Sądu, skarżąca nie zdołała skutecznie zanegować wiarygodności opisanego powyżej zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, zawierającej postanowienie SKO w P. z dnia 13 maja 2024 r., które zostało opatrzone podpisami urzędnika pocztowego oraz pieczęciami urzędu i potwierdza skuteczne odebranie owej korespondencji. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że umieszczone na zwróconej przesyłce adnotacje, czy to na kopercie, czy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru opatrzone stosownymi pieczątkami oraz podpisami mają walor dokumentu urzędowego (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2023 r., o sygn. akt III FZ 115/23). Co więcej dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienia NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., o sygn. akt II GZ 477/13; z dnia 24 lipca 2018 r., o sygn. akt I GZ 216/18; z dnia 4 września 2019 r., o sygn. akt I GZ 260/19 i z dnia 6 września 2019 r., o sygn. akt II FZ 561/19). Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2017 r., o sygn. akt II FSK 1506/15), z czym nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Bezsporny z kolei jest fakt, że powyższe postanowienie SKO w P. z dnia 13 maja 2024 r. zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie jego zaskarżenia. W tym stanie rzeczy, skoro doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 12 lipca 2024 r., to ostatni dzień na złożenie zażalenia przypadał na dzień 19 lipca 2024 r. Natomiast zażalenie strona, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła dopiero w dniu 20 sierpnia 2024 r., czyli po upływie ustawowego terminu. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że SKO w P. prawidłowo ustaliło zarówno datę wniesienia zażalenia, jak i datę doręczenia postanowienia z dnia 13 maja 2024 r. pełnomocnikowi strony skarżącej. Ustalenie tych okoliczności zasadnie zaś doprowadziło organ odwoławczy do stwierdzenia o konieczności wydania orzeczenia formalnego, na podstawie przywołanego powyżej art. 134 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, zasadnie organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. 3.4. Uchybienie terminu, bez względu na to jakiego rozstrzygnięcia dotyczy, powoduje niemożność rozpoznania zażalenia, a w konsekwencji pozbawienie strony prawa do kontroli podjętego rozstrzygnięcia. Jest to skutek wynikający z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.) i bezpieczeństwa w obrocie prawnym. Innymi słowy, skoro zażalenie na postanowienie SKO w P. z dnia 13 maja 2024 r. strona złożyła po upływie terminu do jego wniesienia, co zostało jednoznacznie wykazane, to organ miał podstawy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Reasumując, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które stanowiłyby podstawę do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Wprawdzie zaskarżone rozstrzygnięcie winno być wydane z powołaniem na przepisy k.p.a., a nie Ordynacji podatkowej, nie mniej zdaniem Sądu w niniejszej sprawie brak jest wad proceduralnych tego rodzaju, że mogłyby one mieć istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Mając na uwadze całokształt podniesionych okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.