I SA/Po 1597/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AC o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi AC na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uznania niedopuszczalności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych.

Skarżący AC pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazane w sentencji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i procesowych z powodu zbyt niskich dochodów, gdyż jest rencistą. Następnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku wynika, że od [...] nie jest właścicielem posesji, od [...] pozostawał z żoną w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Pół roku później wymeldował się. Skarżący podał, że stracił kontakt z byłą żoną. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, wierzytelności. Wnioskodawca z tytułu renty uzyskuje dochód netto w wysokości [...]. Skarżący podał, że kwota kredytu za mieszkanie, którego już nie posiada, wynosi [...], rat kredytu nie spłaca, wnioskodawca ma zasądzone alimenty dla byłej żony w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że wnosi o ustanowienie radcy prawnego z urzędu z uwagi na zbyt niskie dochody. Skarżący oświadczył, że nie posiada kont bankowych i lokat oraz żadnych innych oszczędności. Skarżący podał, że obecnie mieszka razem z rodziną córki – zięciem i wnuczką i dzięki ich gościnności nie ponosi kosztów czynszu, wyżywienia itp. Jedynymi jego kosztami jest leczenie i zakup lekarstw ok. [...] miesięcznie, telefon ok. [...]. Skarżący podał, że stara się znaleźć jakąś pracę, w [...] miał zatrudnienie jako pracownik biurowy, w [...] zwolniono go. Wnioskodawca podał, że w jego wieku bardzo trudno jest znaleźć pracę. Obecnie skarżący nie pracuje. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawca wyjaśnił, że alimenty w wysokości [...] są potrącane z jego renty inwalidzkiej i wypłacane byłej żonie. W tej wysokości alimenty są potrącane od kilku lat. Skarżący wskazał, że gościnnie mieszka w mieszkaniu córki, która przygarnęła go, gdy stracił dach nad głową. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych udziałów w spółkach. Do pisma załączył kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z oświadczeń skarżącego wynika bowiem, że wnioskodawca utrzymuje się z renty, którą otrzymuje po potrąceniu alimentów na rzecz byłej żony w wysokości [...] netto, środki z renty przeznacza na leczenie i telefon. Skarżący mieszka u córki, która ponosi koszty utrzymania mieszkania oraz koszty wyżywienia skarżącego. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności. Skarżący wykazał zatem, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, t.j. kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie [...] oraz kosztów zastępstwa procesowego. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.