I SA/Po 145/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2021 r. sprawy ze skargi Gminy S. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie czynności w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić z urzędu stronie skarżącej cały wpis od odrzuconej skargi.

Gmina S. (dalej: "skarżąca") pismem z [...] marca 2020 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z. z żądaniem udzielenia pisemnej informacji o numerach rachunków bankowych zgłoszonych przez W. B., o posiadanych przez nią uprawnieniach z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz o jej płatnikach składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Z treści omawianego pisma wynika, że Burmistrz S. działa jako organ podatkowy i zarazem wierzyciel należności podatkowych w związku z toczącą się egzekucją administracyjną. Gmina S. jako podstawę prawną żądania wskazała art. 36 w zw. z art. 5 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. – dalej: "O.p.") oraz art. 50 ust. 3 i 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. z 2020 r. poz. 266 – dalej: "u.s.u.s."). Pismem z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] ZUS Oddział w P. poinformował skarżącą o braku możliwości udzielenia żądanych informacji. ZUS wyjaśnił, że dane zgromadzone na kontach ubezpieczonych oraz płatników składek udostępniane są uprawnionym podmiotom na podstawie przepisów prawa, tj. m. in. organom egzekucyjnym w rozumieniu u.p.e.a. Zgodnie z art. 36 § 1 u.p.e.a. , organ egzekucyjny lub wierzyciel może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień i może zwracać się do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych o udzielenie informacji. Organy uprawnione do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji zostały wskazane w art. 19 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu W. jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. W ocenie organu, organem egzekucyjnym nie będą właściwe organy gmin miejsko-wiejskich i gmin wiejskich. Skarżąca jest gminą miejsko-wiejską, a zatem jej wójt nie jest organem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wójt Gminy S. jako organ podatkowy prowadzący postępowanie podatkowe zakończone decyzją jest uprawniony do pozyskania informacji z ZUS. Jednak w kolejnym etapie Wójt Gminy S. przestaje być organem podatkowym i występuje jako wierzyciel zobowiązany do zainicjowania postępowania egzekucyjnego, czyli wychodzi spod reżimu O.p. i wchodzi w reżim u.p.e.a. jako wierzyciel. Posiadanie uprawnienia do pozyskania wnioskowanej informacji, w tym przypadku wynika z u.s.u.s., ale pośród podmiotów uprawnionych w jej art. 50 do pozyskania informacji wymieniony jest tylko organ egzekucyjny, a nie wierzyciel. Pismem z [...] czerwca 2020 r. skarżąca wniosła skargę na pismo z [...] kwietnia 2020 r. o odmowie udostępnienia informacji. Wniesiono o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonego aktu. Zaskarżonemu aktowi skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 36 § 1 w zw. z art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że skarżąca jako wierzyciel nie jest uprawniona do pozyskania wnioskowanych i opisanych we wniosku z [...] marca 2020 r. informacji; 2) art. 50 ust. 3 u.s.o.s. poprzez jego zastosowanie i odmowę udostępnienia danych podczas gdy skarżąca występuje w sprawie jako wierzyciel uprawniony do pozyskania wnioskowanych i opisanych we wniosku z [...] marca 2020 r. informacji. W ocenie skarżącej z uwagi na treść art. 36 § 1 i art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest ona uprawniona do wnioskowania i uzyskania informacji od organu albowiem posiada przymiot wierzyciela. Skarżącej przysługuje bowiem z mocy wydanej decyzji podatkowej wierzytelność w stosunku do zobowiązanego z tytułu podatku od nieruchomości. Stwierdzono również, że wywodzenie z treści art. 50 ust. 3 u.s.o.s. podstaw odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji jest wadliwe. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że art. 50 ust. 3 ww. ustawy jako przepis szczególny, ma pierwszeństwo przed art. 36 § 1 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Zdaniem organu przepisy u.s.o.s. należy interpretować ściśle. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Sąd badanie dopuszczalności skargi podejmuje do przytoczenia regulacji prawnej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") wyznaczającej właściwość sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 3 § 2 powołanej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Obecna treść art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest wynikiem m. in. wejścia w życie 15 sierpnia 2015 r. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Przed dniem wejścia w życie wskazanej ustawy nowelizującej art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. stanowił, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Porównując zatem treść aktualnie obowiązujących postanowień art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z ich brzmieniem sprzed nowelizacji sąd wskazuje, że na chwile obecną nie jest możliwe zaskarżenie do sądu administracyjnego aktów niewymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a. podjętych m.in. w postępowaniach uregulowanych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.) jak i postępowaniu administracyjnym określonym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196) oraz postępowaniach, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Podkreśla, że postępowanie egzekucyjne w administracji jest postępowaniem, do którego na mocy art. 18 u.p.e.a. odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a. Z uwagi na aktualną treść art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne nie są właściwe do orzekania m. in. w sprawach aktów podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji innych niż postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Sądy administracyjne nie są również właściwe do orzekania w sprawach ze skarg na akty inne niż decyzje administracyjne i postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty wydawane w ramach postępowania podatkowego, czynności sprawdzających i kontroli podatkowej. Sąd stwierdza, że z treści pisma Gminy S. z [...] marca 2020 r. wynika, że pismo to zostało wystosowane w związku z toczącą się egzekucją administracyjną. Odpowiedź na to wezwanie udzielona w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji nie jest na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. objęta kognicją sądu administracyjnego. Nawet gdyby przyjąć, że zapytanie skarżącej zostało wystosowane w ramach postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub czynności sprawdzających to w dalszym ciągu odpowiedź na nie, nie mogłaby zostać poddana kontroli sądu administracyjnego. Sąd wyjaśnia, że celem aktualnej treści wskazanego ostatnio przepisu jest wykluczenie zaskarżania do sądu administracyjnego poszczególnych aktów i czynności podejmowanych w ramach sformalizowanych procedur. Zmiana ta nawiązuje do stanowiska zajętego w doktrynie, że nadmierne rozszerzenie granic kontroli sądowoadministracyjnej może mieć wpływ na standard ochrony zabiegających o nią podmiotów. W interesie skarżącego lepiej jest odczekać, aż sprawa dojrzeje do rozpoznania przez sąd administracyjny, który – w sytuacji bezpośredniej i rzeczywistej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki – będzie mógł zagwarantować realną, a nie przedwczesną czy też pozorną ochronę prawną [por. uzasadnienie projektu ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sejm VII kadencji, druk nr 1633 i 2539, dostęp pod adresem: sejm.gov.pl]. W kontekście powyższego należy wskazać, że kontroli sądu administracyjnego może zostać poddane, wydane na dalszym etapie postępowania egzekucyjnego postanowienie wymierzające karę pieniężną za odmowę udzielenia wierzycielowi żądanych przez niego informacji (art. 168d w zw. z art. 168ea u.p.e.a.). Z uwagi na regulacje art. 168eb u.p.e.a. postanowienie tego rodzaju może zostać wydane jedynie przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Brak właściwości sądu administracyjnego ma miejsce wówczas gdy skarga m.in. dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego [tak: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, dostępny w bazie danych LEX – dokument nr 420218]. Tego rodzaju sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Wobec tego sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 i art. 16 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w pkt I. sentencji, a w kwestii wpisu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił , jak w pkt II. sentencji.