I SA/Po 1390/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu X. Sp. z o.o. od zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lutego 2017 r. o sygn. akt I SA/Po 1390/16, pozostawiającego wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi X. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące: listopad, grudzień 2012 r., styczeń 2013 r. oraz kwoty podatku do zapłaty za miesiące: listopad, grudzień 2012 r., styczeń 2013 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 9 lutego 2017 r., starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że reprezentujący spółkę adwokat został wezwany do uzupełnienia złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, poprzez złożenie oryginału wniosku, ewentualnie złożenie podpisanego odpisu wniosku, ewentualnie do podpisania kserokopii złożonego wniosku. Jednocześnie wezwano pełnomocnika do uzupełnienia wniosku poprzez wypełnienie wszystkich rubryk, a także wskazano, że w świetle uchwały NSA z dnia 20 maja 2010 r., o sygn. akt I OPS 11/09, wniosek o przyznanie prawa pomocy może być podpisany przez pełnomocnika skarżącej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik spółki przedłożył kserokopię wniosku o przyznanie prawa pomocy, na którym, na każdej stronie, widniała pieczęć adwokata "Za zgodność z oryginałem, S., dnia 25 STY. 2017 adw. X. X." i własnoręczny podpis pełnomocnika skarżącej. W ocenie referendarza, pełnomocnik skarżącej nie wypełnił nałożonego na niego w wezwaniu z dnia 11 stycznia 2017 r. obowiązku, i w związku z tym, na podstawie art. 257 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a."), pozostawiono przedmiotowy wniosek bez rozpoznania. W ustawowym terminie skarżąca, reprezentowana przez adwokata, złożyła sprzeciw, w którym zarzuciła ww. zarządzeniu referendarza naruszenie art. 129 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm. - w skrócie: "K.p.c.") poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy strona w wykonaniu zobowiązania Sądu zamiast oryginału dokumentu złożyła odpis dokumentu zatwierdzając jego zgodność z oryginałem. Z uwagi na to uchybienie, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości i rozpoznanie jej wniosku o udzielenie pomocy prawnej. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik spółki podniósł, że nie jest umocowany do podpisywania w imieniu spółki oświadczeń woli. Jednocześnie podkreślił, że zgodnie z art. 129 § 2 K.p.c. poświadczenie zgodności z oryginałem odpisu dokumentu przez występującego w sprawie pełnomocnika strony w osobie np. radcy prawnego, nadaje temu poświadczeniu charakter dokumentu urzędowego. Oznacza to, że poświadczony przez pełnomocnika odpis dokumentu ma charakter dokumentu urzędowego w tym znaczeniu, że potwierdza się w nim z mocą dokumentu urzędowego istnienie dokumentu źródłowego o treści takiej samej jak odpis. Złożenie takiego dokumentu jest zatem, według pełnomocnika, wystarczające dla zrealizowania funkcji przewidzianej w art. 788 § 1 K.p.c. dla dowodu z dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. Sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl art. 260 § 2 zd. 2 P.p.s.a. przy rozpoznaniu sprzeciwu, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 257 P.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo procesowe strony, w tym wniosek o przyznanie prawa pomocy, powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W realiach rozpoznawanej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kwalifikowanym pismem procesowym, co oznacza, że oprócz wymogów przypisanych mu na mocy art. 46 i n. P.p.s.a., powinien zostać złożony na stosownym druku. Spółka, występując o przyznanie jej prawa pomocy, złożyła kserokopię urzędowego formularza PPPr. Tym samym jej wniosek zawierał brak formalny w postaci braku własnoręcznego, oryginalnego podpisu strony (podpisu osoby upoważnionej do reprezentowania spółki, ewentualnie jej profesjonalnego pełnomocnika). Nadto, spółka nie wypełniła wszystkich rubryk tego wniosku. W związku z tym skarżąca, za pośrednictwem swojego pełnomocnika procesowego, została wezwana do uzupełnienia stwierdzonych braków wniosku. Jednocześnie w wezwaniu z dnia 11 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy wskazał, że brak formalny wniosku w postaci braku oryginalnego podpisu może zostać usunięty poprzez podpisanie wniosku przez samego pełnomocnika, co wynika z treści uchwały NSA z dnia 20 maja 2010 r., o sygn. akt I OPS 11/09. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik spółki ponownie przedłożył kserokopię wniosku o przyznanie prawa pomocy (tym razem wypełnioną we wszystkich rubrykach), opatrzoną na każdej stronie pieczęcią pełnomocnika "Za zgodność z oryginałem" oraz jego własnoręcznym podpisem. W związku z tym starszy referendarz sądowy zastosował w sprawie art. 257 P.p.s.a., stwierdzając, że brak formalny wniosku o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony, i pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpoznania. W ocenie Sądu, zaskarżone zarządzenie nie narusza prawa. Utrzymując w mocy kwestionowany przez spółkę, reprezentowaną przez pełnomocnika, akt Sąd wskazuje, że stwierdzonego przez starszego referendarza sądowego braku formalnego wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy w żaden sposób nie konwaliduje pieczęć adwokata "Za zgodność z oryginałem", umieszczona na przesłanej do Sądu, na wezwanie referendarza z dnia 11 stycznia 2017 r., kserokopii druku formularza PPPr i własnoręczny podpis pełnomocnika zamieszczony na tej pieczęci. Sąd zauważa, że taka forma poświadczenia za zgodność odpisu dokumentu, zamiast oryginału dokumentu przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, dotyczy tylko i wyłącznie dokumentu, na który strona powołuje się w piśmie procesowym (art. 48 § 1 i § 3 P.p.s.a.). Jednocześnie, taka forma poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu dokumentu, dokonana przez występującego w sprawie pełnomocnika procesowego strony, ma charakter dokumentu urzędowego (art. 48 § 4 P.p.s.a.). Powyższe, w pewnym sensie, koresponduje ze sprzeciwem, w którym pełnomocnik spółki całkowicie błędnie powołał się na niemające zastosowania w sprawie przepisy K.p.c. Niemniej, dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie ma okoliczność, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy jest pismem procesowym w rozumieniu art. 46 P.p.s.a., a nie stanowi on dokumentu w rozumieniu art. 48 P.p.s.a. Ogólne wymogi pisma procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym są natomiast uregulowane w przepisach art. 46 i 47 P.p.s.a. Wprawdzie dopuszczalne jest dołączenie do oryginału pisma procesowego jego odpisów, także w formie uwierzytelnionej fotokopii (art. 47 § 2 P.p.s.a.), co nie zmienia jednak faktu, że w aktach niniejszej sprawy powinien znajdować się oryginał pisma procesowego. Odnosi się to tym bardziej do kwalifikowanych pism procesowych, które inicjują postępowanie sądowoadministracyjne i jego kolejne etapy (np. skarga, skarga kasacyjna), bądź też inicjują postępowania wpadkowe (np. wniosek o przyznanie stronie prawa pomocy, mający formę pisma kwalifikowanego - druku urzędowego formularza PPF i PPPr). Reasumując, Sąd stwierdza, że skarżąca spółka, reprezentowana przez adwokata, występując o przyznanie jej prawa pomocy nie złożyła oryginału urzędowego formularza PPPr (brak jest oryginału pisma procesowego), który spełniałby warunki formalne określone w art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Oryginał tego pisma (wniosku) jest bowiem obarczony brakiem formalnym w postaci braku podpisu strony (ewentualnie jej profesjonalnego pełnomocnika), który - pomimo wezwania - nie został uzupełniony. Zdaniem Sądu, poświadczenie za zgodność z oryginałem kserokopii wniosku o przyznanie prawa pomocy przez adwokata występującego w sprawie nie może zostać uznane za uzupełnienie braku formalnego pisma procesowego. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 257 w zw. z art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.