I SA/Po 1344/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant: referent stażysta Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [...] o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] . o sygn. akt [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów POSTANAWIA: I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; II. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu.

W dniu [...] r. W. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Po 1253/15, oddalającym jego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. nr [...], wydane w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów. Rozstrzygnięciem tym Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta P. z [...] r. nr [...], odmawiające uwzględnienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec skarżącego na podstawie jedenastu tytułów wykonawczych z dnia [...] r. z powodu złożenia ich po terminie. Powyższy wyrok uprawomocnił się z dniem [...] r. W złożonej skardze o wznowienie postępowania, jako podstawę tego wznowienia, W. K. wskazał "pominięcie przez sąd bezspornego faktu, którym jest całkowita wadliwość" postanowień Prezydenta Miasta P. z [...] r. nr [...] oraz SKO w P. z [...] r. nr [...]. Wyjaśnił, że owa wadliwość wydanych postanowień wynika z braku spełnienia warunku niezbędnego do wydania postanowienia o przekonującej treści oraz przyjęcie całkowicie biernej postawy w niniejszej sprawie wraz z naruszeniem zasady działania organu administracji na podstawie prawa i w jego granicach oraz braku ustalenia prawdy obiektywnej, co wynika z bezspornego stanu faktycznego i uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania. Wskazując okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi, W. K. wyjaśnił, że analizując wyrok wydany w sprawie I SA/Po 1253/15 wraz z uzasadnieniem (otrzymany [...] r.) był zmuszony przeprowadzić analizę tego uzasadnienia i "znaleźć rozwiązanie dla oczywistego faktu, którym jest oczywista nieważność z mocy prawa tytułów wykonawczych". Zaznaczył, że został zmuszony dowodzić oczywistości, polegającej na bezprawnym wszczęciu wobec niego czynności egzekucyjnych, a jeżeli Sąd pomija tak istotny fakt, to sprawę należy rozpatrzyć ponownie w innym składzie, ponieważ niezależnie od sposobu rozpatrywania rażące naruszenia prawa winny być odnotowane, na co zezwala przepis art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") i skarżący czyni to w trzymiesięcznym terminie. W. K. zażądał zmiany zaskarżonych orzeczeń, uwzględniającej: fakt sporządzenia tytułów wykonawczych bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa; fakt ciągłego rażącego naruszania prawa przez organ administracji w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego; nieważność postanowień; konieczność umorzenia wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie spornych tytułów wykonawczych. Uzasadniając skargę o wznowienie postępowania, W. K. wyjaśnił, że dla niego rażące naruszenie prawa przez organy wydające ww. postanowienia z [...] r. i [...] r. było tak oczywiste, iż złożył wniosek o rozpatrzenie sprawy w trybie niejawnym, co okazało się fatalne w skutkach i uniemożliwiło skuteczną obronę oraz przedstawienie dodatkowych okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Tymi okolicznościami jest art. 7 Konstytucji RP – zasada praworządności, która uzasadnia rozwiązania prawne zmierzające do eliminacji z obrotu wadliwych decyzji – postanowień administracyjnych wydawanych z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wyjaśnił, że wychodząc z powyższych założeń, Sąd w pierwszym rzędzie powinien zanalizować treść złożonego przez niego [...] r. pisma, ustalając jego merytoryczny sens, czas złożenia i przyczyny oraz czego ono dotyczyło. Dotyczyło ono bowiem umorzenia postępowań egzekucyjnych, a powodem było wykrycie nowych okoliczności w sprawie i dowodów, które powinny zostać zgłoszone w terminie 7 dni stwierdzenia tego faktu, co skarżący uczynił. Sąd pierwszej instancji powinien zająć stanowisko co do wszystkich aspektów jakie wiązały się z wydaniem postanowień oraz wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a stanowisko to powinno uwzględniać zgłoszone przez skarżącego nowe okoliczności i dowody ujawnione w późniejszym terminie, nie zauważone i pominięte w trakcie rozpoznawania spraw I SA/Po 338/14 i I SA/Po 339/14. Skarżący zaznaczył, że pismo wniesione do organu egzekucyjnego wynikało z obowiązku poinformowania organu w terminie 7 dni od ustalenia, że tytuły wykonawcze wystawione są na nieistniejący obowiązek i nie spełniają wymogów z art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). Wykrycia tego skarżący dokonał przez przygotowanie materiału do złożenia skargi kasacyjnej w sprawach I SA/Po 338/14 i I SA/Po 339/14 i złożył [...] r. pismo z informacją o powyższym wraz z wnioskiem o umorzenie postępowań egzekucyjnych. Zdaniem skarżącego organ administracji zupełnie pominął fakt wystawienia tytułów na nieistniejące zobowiązanie podatkowe i nie spełniających wymogów formalnych. Natomiast Sąd w sprawie I SA/Po 1253/15, mimo posiadanych informacji o wadliwości tytułów wykonawczych, uznał działania organów administracji za zgodne z prawem, co w świetle oczywistych faktów przeczy logice prawnej, zdrowemu rozsądkowi i Konstytucji RP, a rozpatrzenie sprawy w kontekście ponownie złożonych zarzutów w oparciu art. 33 pkt 10 u.p.e.a. jest absurdem prawnym. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zarzuty skarżącego za bezzasadne, podtrzymując w całej rozciągłości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia z [...] r. Kolegium podkreśliło, że skarżący nie wskazuje jakie okoliczności sprawy nadal wymagają wyjaśnienia, natomiast podniesione zarzuty z uwagi na uchybienie terminu nie były przez organy badane merytorycznie. Ustosunkowując się do odpowiedzi organu na skargę W. K. w piśmie z [...] r., kwestionując prawidłowość wydanych wobec niego tytułów wykonawczych, stwierdził że udzielona przez SKO odpowiedź jest próbą ukrycia rzeczywistego i faktycznego stanu prawnego w sprawie i obroną przed zarzutem dokonanych rażących naruszeń prawa w stosunku do niego, Sąd zważył, co następuje: Przepisy Działu VII P.p.s.a. wprowadzają instytucję wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, regulowanego przepisami tej ustawy. W myśl jej art. 270 można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Jest to instytucja wyjątkowa, o nadzwyczajnym charakterze, która musi się opierać na regulacjach określonych w ustawie, albowiem przysługuje od orzeczeń prawomocnych, kończących postępowanie w sprawie, które z mocy art. 170 P.p.s.a. wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sady i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Instytucja ta polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, ale tylko wówczas, gdy zajdą ustawowe przesłanki wznowienia postępowania. Jest zatem środkiem prawnym o sformalizowanym charakterze. Podstawy wznowienia postępowania uregulowane zostały w art. 271 - 273 P.p.s.a. Wynika z nich, że co do zasady wznowienie postępowania sądowego uzasadniają tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w tym postępowaniu, a nie w postępowaniu administracyjnym. Należy także podkreślić, że sąd nie może doszukiwać się samodzielnie przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze wniesionej przez stronę (por. wyrok NSA z 13 marca 2008 r. II FSK 281/12 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie sądu ogranicza się (po stwierdzeniu, że skarga o wznowienie odpowiada warunkom formalnym zakreślonym w art. 280 § 1 P.p.s.a.) do zbadania jedynie podstaw wznowienia powołanych przez stronę. Sąd zobowiązany jest natomiast do interpretowania przesłanek wznowienia w sposób ścisły, wykluczający stosowanie wykładni rozszerzającej (zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2012 r. I FSK 281/12). Podstawy restytucyjne wznowienia zostały określone w art. 273 P.p.s.a., zobowiązując tym samym stronę do wykazania bezpośredniego związku przyczynowego między nimi a treścią orzeczenia. Jedną z tych przyczyn wymienia § 2 powyższego artykułu. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przepisu tego wynika, że z uwagi na późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych czy środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, stan faktyczny mógł zostać ustalony niezgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Należy też podkreślić, że okoliczności faktyczne lub środki dowodowe muszą istnieć już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania i mogą dotyczyć tylko tego postępowania, które poprzedzało wydanie wyroku objętego skargą o wznowienie. Przepis ten nie znajdzie zastosowania w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne czy środki dowodowe były w postępowaniu zakończonym kwestionowanym orzeczeniem sądu jawne, ale nie zostały dostrzeżone przez stronę. Nadto wszystkie wskazane w omawianym przepisie przesłanki muszą wystąpić łącznie. Należy również wspomnieć, że po stwierdzeniu na posiedzeniu niejawnym, że skarga o wznowienie została wniesiona w terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, sąd wyznaczy rozprawę podczas, której rozstrzyga o dopuszczalności wznowienia (art. 280 § 1 i art. 281 P.p.s.a.). Na tym etapie postępowania sąd bada, czy podniesione w skardze zarzuty realnie zaistniały. Jeżeli jednak – zgodnie z art. 281 P.p.s.a. – stwierdzi, ze brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Dopiero stwierdzenie, że nie zachodzą przyczyny odrzucenia wskazane w art. 281 P.p.s.a., umożliwiają sądowi przystępienie do badania zasadności skargi. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że skarżący jako podstawę wznowienia wskazał jedną z przyczyn restytucyjnych wymienionych w art. 273 § 2 P.p.s.a. – "pominięcie przez Sąd bezspornego faktu, którym jest całkowita wadliwość wydanych postanowień" Prezydenta Miasta P. z [...] r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. Nie sprecyzował przy tym, czy – jego zdaniem – jest to okoliczność faktyczna, czy środek dowodowy. Wadliwość ww. postanowień, jak dalej uzasadniał przyczynę wznowienia skarżący, wynika z braku spełnienia warunku niezbędnego do wydania postanowień o przekonującej treści oraz przyjęcie całkowicie biernej postawy w sprawie wraz z naruszeniem zasady działania organu administracji na podstawie prawa i w jego granicach oraz braku ustalenia prawdy obiektywnej, co wynika z bezspornego stanu faktycznego i uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania. Natomiast z treści uzasadnienia skargi o wznowienie wynika, że skarżący zarzuca organom, iż błędnie zinterpretowały złożony przez niego w dniu [...] r. wniosek jako zarzuty z art. 33 u.p.e.a. i nie zbadały sprawy, stwierdzając uchybienie terminu do złożenia zarzutów, a Sąd brak jakichkolwiek ustaleń faktycznych zaakceptował i oddalił skargę, choć posiadał informację o wadliwości tytułów wykonawczych. Skarżący twierdzi, że w sprawie I SA/Po 1253/15 mamy do czynienia ze źle ustalonym stanem faktycznym, a – jego zdaniem – bezsporny stan faktyczny, to wadliwość ww. postanowień, który to stan faktyczny powinien być uwzględniony przez Sąd i miało to oczywisty wpływ na wynik sprawy. O tej przesłance skarżący dowiedział się podczas analizy uzasadnienia wyroku otrzymanego [...] r. Opisane w skardze o wznowienie postępowania zarzuty nie mogą być uznane za realnie, rzeczywiście zaistniałą podstawę restytucyjną, wskazaną w art. 273 § 2 P.p.s.a. Przepis ten mówi o późniejszym wykryciu takich okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Nie można natomiast uznać za okoliczność faktyczną w rozumieniu tego przepisu "wadliwości" (zdaniem skarżącego) kontrolowanych w sprawie I SA/Po 1253/15 postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wynikającej – jak twierdzi skarżący – z wadliwości tytułów wykonawczych. Skoro W. K. zaskarżył postanowienie SKO z [...] r. do tut. Sądu, oznacza to, że już wówczas uznawał je za wadliwe. Wobec oddalenia przez Sąd skargi w sprawie I SA/Po 1253/15, skarżącemu służyła od tego wyroku skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga kasacyjna nie została jednak złożona i wyrok uprawomocnił się [...] r. Okolicznością faktyczną w rozumieniu art. 273 § 2 P.p.s.a. nie jest ani "wadliwość postanowień" ani te postanowienia. O ich treści, czy ewentualnej wadliwości skarżący nie dowiedział z uzasadnienia wyroku z 5 kwietnia 2016 r. wydanego w sprawie I SA/Po 1253/15, ponieważ były one przedmiotem skargi rozpoznanej przez tut. Sąd w tej właśnie sprawie. Błędne jest rozumowanie skarżącego, że skoro WSA Poznaniu nie dostrzegł (jego zdaniem) wadliwości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego i ta "wadliwość" ujawniła się skarżącemu dopiero podczas analizowania uzasadnienia wyroku wydanego ww. sprawie, to służy mu skarga o wznowienie postępowania a nie skarga kasacyjna. Nie ma przy tym żadnego znaczenia fakt wydania ww. wyroku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (zresztą na żądanie skarżącego), ponieważ odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został skarżącemu doręczony właśnie [...] r. i od następnego dnia rozpoczął bieg termin do zaskarżania go skargą kasacyjną. Z tych samych przyczyn, wskazanej jako podstawa wznowienia "wadliwości" postanowień czy nawet samych postanowień nie można również uznać za później wykryte środki dowodowe, o których mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, wskazanej w skardze o wznowienie przez W. K. przesłanki nie można uznać za podstawę wznowienia, ponieważ nie opiera się na ustawowej przesłance, o której mowa w powyższym przepisu. W tej sytuacji wznowienie postępowania w sprawie I SA/Po 1253/15 jest niedopuszczalne. Zatem skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 281 P.p.s.a. Sąd odrzucił, zwracając skarżącemu w oparciu o przepis art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. cały uiszczony wpis.