Sygnatura
I SA/Po 1242/26
Wyrok WSA w Poznaniu z 22 października 2026 r., I SA/Po 1242/26 – podatek dochodowy od osób prawnych
Wynik
Uchylono zaskarżoną interpretację
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
- Data orzeczenia
- 22 października 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 22 października 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Michał Ilski (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2026 roku sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. w T. P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 maja 2026 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697,- (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
G. sp. z o.o. (dalej zwana również skarżącą, wnioskodawczynią lub Spółką) wystąpiła z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych. Przedstawiając opis stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego wnioskodawczyni wyjaśniła, że jest krajową spółką kapitałową podlegającą w kraju nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Podstawowym przedmiotem działalności Spółki jest dystrybucja paliw gazowych w systemie sieciowym, w szczególności świadczenie usług dystrybucji gazu ziemnego, rozbudowa i eksploatacja sieci gazowych oraz zapewnienie bezpieczeństwa i ciągłości dostaw gazu do odbiorców zlokalizowanych w kilku województwach. Skarżąca należy do grupy kapitałowej V. , a jej jedynym wspólnikiem jest H. sp. z o.o. z siedzibą w W.. Wnioskodawczyni (działając pod poprzednią firmą G. sp. z o.o.), jako pożyczkobiorca, zawarła z V. (dalej: "V.", "Spółka [...]"), jako pożyczkodawcą, ramową umowę pożyczki w dniu 24/30 września 2015 r., na mocy której V. pozostawił do dyspozycji Spółki środki w określonej wysokości. Wnioskodawczyni może korzystać ze środków w ramach pożyczki w pojedynczych transzach do wysokości przyznanej maksymalnej kwoty w zamian za wynagrodzenie w postaci odsetek. Umowa pożyczki zaczęła obowiązywać 1 października 2015 r. i miała trwać do 31 marca 2020 r. Na mocy trójstronnego porozumienia z 30 listopada 2018 r. zawartego pomiędzy V., H. sp. z o.o. oraz skarżąca, Spółka przystąpiła do umowy pożyczki zawartej między V. oraz H. sp. z o.o. w dniu 22 czerwca 2010 r. W wyniku zawartego porozumienia Spółka wstąpiła w miejsce H. sp. z o.o. (jako pożyczkobiorcy) i jednocześnie nastąpiła konsolidacja umów (zawartej przez V. i Spółkę oraz umowy pomiędzy V. a H. sp. z o.o., do której przystąpiła Spółka). Łącznie pożyczki te były kontynuowane jako jedna pożyczka, na warunkach przewidzianych w umowie pierwotnie zawartej pomiędzy V. a Spółką. Następnie warunki umowy pożyczki były modyfikowane na mocy stosownych aneksów, w zakresie m.in. okresu trwania umowy, zmiany maksymalnej wysokości pożyczki czy poziomu oprocentowania. Aneksem nr [...] z dnia 20/27 listopada 2018 r., który wszedł w życie z dniem 1 grudnia 2018 r., do umowy wprowadzone zostały postanowienia dotyczące prowizji od niewykorzystanej części pożyczki (dalej: "Prowizja"), należnej niezależnie od przewidzianych w umowie odsetek. Zgodnie z tymi postanowieniami: pożyczkodawca naliczy Pożyczkobiorcy prowizję od niewykorzystanej kwoty pożyczki w wysokości 0,4% p.a. od każdorazowo niewykorzystanej kwoty pożyczki według konwencji act./365. Pożyczkodawca udostępni Pożyczkobiorcy rozliczenie prowizji od niewykorzystanej kwoty pożyczki nie później niż trzy (3) dni robocze przed końcem każdego miesiąca kalendarzowego. Wynikająca z tego płatność będzie obciążać również ostatniego dnia kalendarzowego miesiąca konto transakcji finansowych. Aneksem nr [...] z dnia 16/18/22 kwietnia 2024 r., który wszedł w życie z dniem 1 kwietnia 2024 r., postanowienia dotyczące Prowizji uległy zmianie i aktualnie obowiązują w następującym brzmieniu: Pożyczkodawca naliczy Pożyczkobiorcy prowizję od niewykorzystanej kwoty pożyczki w wysokości 0,5 punktów procentowych p.a. od każdorazowo niewykorzystanej kwoty pożyczki według konwencji act./365. Pożyczkodawca udostępni Pożyczkobiorcy rozliczenie prowizji od niewykorzystanej kwoty pożyczki nie później niż trzy (3) dni robocze przed końcem każdego miesiąca kalendarzowego. Wynikająca z tego płatność będzie obciążać również ostatniego dnia kalendarzowego miesiąca konto transakcji finansowych. Prowizja od niewykorzystanej kwoty pożyczki może zostać w dowolnym momencie przez Pożyczkodawcę przeanalizowana i dopasowana według rozsądnego uznania Pożyczkodawcy, w szczególności na podstawie porównywalności do warunków rynkowych. Spółka [...] jest [...] rezydentem podatkowym, na dowód czego przekazywała w przeszłości i będzie przekazywać w przyszłości wnioskodawczyni certyfikat rezydencji potwierdzający ten fakt. V. nie posiada w kraju zakładu w rozumieniu art. 4a pkt 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 554 – dalej w skrócie: "ustawa o PDOP") ani art. 5 umowy z dnia 14 maja 2003 r. między [...] a [...] w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku (Dz. U. z 2005 r. Nr 12, poz. 90 – dalej w skrócie: "umowa o UPO"). Skarżąca zwróciła się z pytaniem czy płatność Prowizji należy traktować jako płatność wynagrodzenia z tytułów, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o PDOP, a zatem na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o PDOP ciąży obowiązek poboru podatku u źródła? W ocenie wnioskodawczyni, płatność Prowizji należy traktować jako płatność wynagrodzenia z tytułów, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o PDOP, a zatem na podstawie art. 26 ust. 1 wskazanej ustawy, na skarżącej, co do zasady, ciąży obowiązek poboru podatku u źródła. W sytuacji natomiast, w której Spółka będzie spełniać pozostałe warunki przewidziane ustawą o PDOP, w tym posiadać będzie ważny na moment płatności Prowizji certyfikat rezydencji Spółki [...], nie będzie zobowiązana do poboru tego podatku na podstawie umowy o UPO. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podniosła, że w jej ocenie, Prowizja nie wypełnia definicji odsetek ani w rozumieniu prawa krajowego ani w rozumieniu umowy o UPO. Prowizja nie stanowi wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału a wręcz odwrotnie, opłatę za to, że pomimo gotowości V. do udzielenia finansowania, Spółka z finansowania tego nie korzysta. Opłatą za korzystanie z kapitału są jedynie odsetki przewidziane umową, naliczane od faktycznej kwoty wypłaconej pożyczki. Płatność Prowizji nie jest związana z jakąkolwiek wierzytelnością V. wobec Spółki. Podkreślono, że aby daną płatność kwalifikować jako "odsetki" na gruncie ustawy o PDOP oraz umowy o UPO konieczne jest istnienie po stronie otrzymującego płatność wierzytelności z tytułu korzystania z udostępnionego kapitału. W analizowanym zaś przypadku Prowizji, jedyną wierzytelnością, jaką w tym zakresie V. posiada względem Spółki jest wierzytelność z tytułu pozostawania w gotowości do udostępnienia kapitału. Tego rodzaju wierzytelności nie sposób natomiast utożsamiać z wierzytelnością związaną z udostępnieniem kapitału, skoro w istocie do udostępnienia kapitału (w części której dotyczy Prowizja) nie doszło. Jakkolwiek w ocenie Spółki, Prowizja, choć formalnie nie jest opłatą za świadczenia wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o PDOP, wykazuje pewne cechy zbliżone do świadczenia gwarancyjnego. Z tego względu, zdaniem Spółki, Prowizja powinna być traktowana jako świadczenie o podobnym charakterze do gwarancji i jako taka podlegać opodatkowaniu podatkiem u źródła w kraju, z uwzględnieniem postanowień umowy o UPO. Zdaniem wnioskodawczyni, z uwagi na to, że V. nie prowadzi w kraju działalności poprzez położony w kraju zakład, na podstawie art. 7 ust. 1 umowy o UPO dochody z tytułu Prowizji będą opodatkowane na terytorium [...], a skarżąca nie będzie miała obowiązku poboru podatku u źródła, z zastrzeżeniem spełnienia pozostałych warunków przewidzianych ustawą o PDOP, w tym posiadania certyfikatu rezydencji Spółki [...], ważnego na moment płatności Prowizji. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 29 maja 2026 r., nr [...] uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe. Organ odwołał się m.in. do postanowień art. 21 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 2, art. 22a ustawy o PDOP oraz postanowień art. 7 ust. 1, 7, art. 11 ust. 1, 2, 4 umowy o UPO. Wyjaśniono, że wykładni ww. przepisów należy dokonywać uwzględniając treść Komentarza do Konwencji Modelowej OECD. Wyjaśniono, że w ustawach o podatkach dochodowych nie zdefiniowano pojęcia odsetek, jak również nie wskazano przykładowego katalogu sytuacji, których zaistnienie rodzić może ich powstanie. Nie powinno w związku z tym budzić wątpliwości, że należy je rozumieć szeroko, zgodnie z jego językowym i ekonomicznym znaczeniem. Z kolei zgodnie z definicją z art. 11 ust. 4 umowy o UPO oraz Komentarzem do art. 11 Konwencji Modelowej OECD za odsetki należy uznać każde (w związku z wykładnią literalną pojęcia "wszelkie") wynagrodzenie za korzystanie z "wypożyczonego" kapitału a nie tylko oprocentowanie nominalne, ale także opłaty przygotowawcze, manipulacyjne, prowizje i tym podobne. Z powyższego wynika, że również według Komentarza do Modelowej Konwencji termin "odsetki" należy rozumieć szeroko, tzn. jako wszelkiego rodzaju wynagrodzenie za korzystanie z kapitału. Zauważono, że uzyskanie pożyczki uzależnione jest m.in. od wyrażenia zgody na warunki otrzymania tej pożyczki (zazwyczaj zawarte w umowie pożyczki), które to warunki obejmują, poza typowymi odsetkami, również inne opłaty, bez poniesienia których otrzymanie pożyczki byłoby niemożliwe. Tym samym, opisana we wniosku Prowizja jest ściśle związana z udzieleniem finansowania i stanowi element "kosztu" pozyskania kapitału (finansowania zewnętrznego). W rezultacie opłaty te spełniają definicję odsetek w myśl art. 11 ust. 4 umowy o UPO. Zaznaczono, że powyższe wynika również z pkt 20 – 21 Komentarza do art. 11 Modelowej konwencji w sprawie podatku od dochodu i majątku OECD (wersja obowiązująca od 15 lipca 2014 r. z uwzględnieniem "The 2014 update to the OECD Model Tax Convention"), zgodnie z którym należy wywnioskować, że wynagrodzenie za korzystanie z kapitału stanowiące istotę dochodu odsetkowego obejmuje także wszelkie opłaty i prowizje związane z pożyczką (z wyłączeniem opłat karnych) i co do zasady odpowiada nadwyżce uzyskanych płatności nad powierzonym kapitałem. Stanowisko to jest powszechnie uznawane także w innych jurysdykcjach podatkowych. Powołano się również na brzmienie art. 2 lit. "a" implementowanej do krajowego porządku prawnego dyrektywy Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych państw członkowskich (Dz. Urz. UE L 157 z 26.06.2003 ze zm.), dla których wspólnym mianownikiem jest szerokie rozumienie terminu "odsetki" jako przychodu z wszelkiego rodzaju roszczeń (wierzytelności). Uznano, że opłacana przez skarżącą Prowizja, to wydatek ściśle związany z zawartą umową pożyczki (kredytu), na mocy której V. pozostawia do dyspozycji Spółki środki w określonej wysokości w ramach linii kredytowej, a więc gotowości do udzielenia finansowania. Opłacaną przez wnioskodawczynię Prowizję, należy zatem oceniać jako dodatkowy koszt okołokredytowy, który wprost wynika z zawartej umowy pożyczki (kredytu). Z wniosku jednoznacznie wynika, że do umowy wprowadzone zostały postanowienia dotyczące prowizji od niewykorzystanej części pożyczki, należnej niezależnie od przewidzianych w umowie odsetek. Nie zgodzono się ze skarżącą, że Prowizja powinna być traktowana jako wynagrodzenie za świadczenie o podobnym charakterze co gwarancja, w ramach którego V. zobowiązuje się do utrzymania dostępności kapitału na żądanie Spółki. Opłacana Prowizja podobnie jak odsetki lub prowizje kredytowe powinna być traktowana jako dochód nierezydenta z tytułu udzielonej pożyczki (kredytu), bowiem: prowizja jest bezpośrednio związana z finansowaniem, stanowi wynagrodzenie za możliwość korzystania z kapitału, ekonomicznie jest elementem kosztu pozyskania finansowania. Zatem Prowizja jest wydatkiem związanym z pozyskanym finansowaniem i stanowi odsetki w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP oraz w rozumieniu art. 11 ust. 4 umowy o UPO. W konsekwencji Spółka wypłacając ww. należności jest zobowiązana do pobrania jako płatnik zryczałtowanego podatku dochodowego (podatku u źródła) od wartości wypłaconej Prowizji na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o PDOP. Jednakże w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o PDOP, jest uprawniona do zastosowania preferencji podatkowych (niższej stawki podatku) na podstawie umowy o UPO. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na omówioną powyżej interpretację indywidualną wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych. Zaskarżonej interpretacji zarzucono: 1) błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP w zw. z art. 11 ust. 2 i 4 umowy o UPO i art. 26 ust. 1 ustawy o PDOP, polegającą na przyjęciu, że prowizja od niewykorzystanego limitu pożyczki stanowi "odsetki" (wynagrodzenie o charakterze odsetkowym), a po stronie Spółki powstaje obowiązek poboru podatku u źródła, podczas gdy: – prowizja ta nie stanowi wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, a wręcz przeciwnie - za niekorzystanie z kapitału, – jej konstrukcja (naliczanie od niewykorzystanego kapitału) wyklucza uznanie jej za dochód z wierzytelności w rozumieniu art. 11 ust. 4 UPO PL-DE, – charakter tego świadczenia należy oceniać pod kątem rzeczywistej jego natury, a nie formalnej nazwy umowy, w ramach której określone zostały zasady wypłaty ww. prowizji; 2) błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o PDOP w zw. z art. 7 umowy o UPO polegającą na uznaniu, że wskazana prowizja - jako wynagrodzenie za określone świadczenie (gotowość do finansowania) - nie stanowi usług podobnych do gwarancji, a w konsekwencji, w kontekście treści umowy o UPO nie powinna być oceniana jako element zysków przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 7 umowy o UPO; 3) naruszenie art. 14c § 1 i § 2 w zw. z art. 120 i 121 § 1 i w powiązaniu z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.") poprzez: a) działania naruszające zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i zasadę legalizmu w postępowaniu podatkowym, ze względu na przeprowadzenie niedopuszczalnej w prawie podatkowym rozszerzającej wykładni art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP w zw. z art. 11 ust. 2 i 4 umowy o UPO oraz art. 26 ust. 1 ustawy o PDOP, w rezultacie której organ utożsamił każdą płatność prowizyjną, zawartą w umowie obejmującej płatności odsetkowe, z płatnościami o charakterze odsetkowym, niezależnie od okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, wskazujących na zupełnie inny charakter prowizji regulowanych przez skarżącą; b) działania naruszające zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego stanowiska organu, w szczególności; – brak odniesienia się do kluczowego argumentu wnioskodawczyni dotyczącego charakteru dokonywanych płatności (jako niezwiązanych z korzystaniem z cudzego kapitału, lecz związanych z sytuacją wprost przeciwną - brakiem wykorzystania dostępnego cudzego kapitału), – ograniczeniem argumentacji związanej z klasyfikacją prowizji jako płatności "odsetkowych" do lakonicznego stwierdzenia, że prowizja ta jest bezpośrednio związana z finansowaniem, – ograniczenie argumentacji związanej z brakiem klasyfikacji płatności z tytułu prowizji jako płatności związanych z poręczeniem/gwarancją do stwierdzenia, że płatności te mają inny charakter. W odpowiedzi na skargę Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonej interpretacji. Zdaniem organu opisana przez skarżącą Prowizja stanowi odsetki w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP oraz art. 11 ust. 4 umowy o UPO. Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie stojąc na stanowisko, że Prowizja, jako wynagrodzenie za określone świadczenie (gotowość do finansowania) stanowi usługi podobne do gwarancji (w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o PDOP), w konsekwencji czego powinna być oceniana jako element zysków przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 7 umowy o UPO. Stosownie do postanowień art. 21 ust. 1 ustawy o PDOP, podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium kraju przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, przychodów: 1) z odsetek, z praw autorskich lub praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how), 2a) z tytułu świadczeń: doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze - ustala się w wysokości 20 % przychodów. Zgodnie z kolei z art. 21 ust. 2 analizowanej ustawy, przepisy ust. 1 stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest [...]. Na mocy art. 11 ust. 1 umowy o UPO, odsetki, które powstają w Umawiającym się Państwie i są wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie. Stosownie do postanowień art. 11 ust. 2 analizowanej umowy, jednakże takie odsetki mogą być także opodatkowane w Umawiającym się Państwie, w którym powstają, i zgodnie z ustawodawstwem tego Państwa, ale jeżeli osoba uprawniona do odsetek ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, to podatek w ten sposób ustalony nie może przekroczyć 5 procent kwoty brutto tych odsetek. Właściwe organy Umawiających się Państw rozstrzygną w drodze wzajemnego porozumienia sposób stosowania tego ograniczenia. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 4 umowy o UPO, użyte w niniejszym artykule określenie "odsetki" oznacza dochód z wszelkiego rodzaju wierzytelności, zarówno zabezpieczonych, jak i niezabezpieczonych hipoteką lub prawem do uczestniczenia w zyskach dłużnika, a w szczególności dochody z pożyczek rządowych oraz dochody z obligacji lub skryptów dłużnych, włącznie z premiami i nagrodami związanymi z takimi pożyczkami, obligacjami lub skryptami dłużnymi. Opłat karnych z tytułu opóźnionej zapłaty nie uważa się za odsetki w rozumieniu niniejszego artykułu. Istotne znaczenie w realiach niniejszej sprawy ma ustalenie co należy rozumieć pod pojęciem odsetek, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP. Pomocne w tym zakresie są rozważania NSA poczynione w uchwale z 6 czerwca 2016 r., II FPS 2/16. W uchwale tej wyjaśniono, że Kodeks cywilny nie formułuje legalnej definicji odsetek. Ustawodawca poświęcił im cztery przepisy: art. 359, 360, 481 i 482. W piśmiennictwie podjęto próby zdefiniowania tego pojęcia. Wskazuje się, że odsetki to zwykle wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieniędzy lub z rzeczy oznaczonych co do gatunku. Jest ono obliczane według określonej stopy procentowej, tzn. w stosunku do wysokości kapitału (pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku) i w stosunku do czasu korzystania z niego (tak A. Brzozowski /w:/ Kodeks cywilny. Komentarz do art. 1-4491, pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa, s. 884). T. Wiśniewski definiuje odsetki jako wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieniędzy (albo też innych zamiennych rzeczy ruchomych) lub za obracanie własnymi pieniędzmi w cudzym interesie. Są to odsetki zwykłe, mające charakter kredytowy (odsetki kapitałowe). Od tego rodzaju odsetek należy odróżnić odsetki za opóźnienie w wykonaniu zobowiązania pieniężnego (art. 481 § 1 K.c.), które można traktować jako quasi-odszkodowanie, odszkodowanie ryczałtowe czy też swoistą represję cywilną. Suma odsetek zależy od wysokości stopy procentowej, wielkości długu głównego oraz czasu trwania długu lub czasu opóźnienia w jego uregulowaniu (T. Wiśniewski /w:/ Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, pod red. G. Bieńka, Warszawa 2005, s. 61; por. też M. Lemkowski: Odsetki cywilnoprawne, Warszawa 2007, s. 34-37 i powołane tam definicje). Odsetki za opóźnienie należą się wierzycielowi w każdym wypadku nieterminowego spełnienia świadczenia. Dla powstania roszczenia o odsetki nie ma w związku z tym znaczenia przyczyna niezachowania terminu przez dłużnika. Dostrzec w tym miejscu należy, że zawarty w art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP (jak również w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOF) katalog przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem u źródła obejmuje odsetki, ale nie zostały w nim wymienione prowizje ani inne opłaty związane z pozyskaniem finansowania. Gdyby ustawodawca chciał opodatkować podatkiem u źródła "wszelkie wynagrodzenie za korzystanie z kapitału", to powinien dać temu wyraz w treści przepisu dotyczącego opodatkowania podatkiem u źródła. Dla porównania można przytoczyć regulację zawartą w art. 15c ust. 12 ustawy o PDOP. Zgodnie z tym przepisem, przez koszty finansowania dłużnego rozumie się wszelkiego rodzaju koszty związane z uzyskaniem od innych podmiotów, w tym od podmiotów niepowiązanych, środków finansowych i z korzystaniem z tych środków, w szczególności odsetki, w tym skapitalizowane lub ujęte w wartości początkowej środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, opłaty, prowizje, premie, część odsetkową raty leasingowej, kary i opłaty za opóźnienie w zapłacie zobowiązań oraz koszty zabezpieczenia zobowiązań, w tym koszty pochodnych instrumentów finansowych, niezależnie na rzecz kogo zostały one poniesione. W regulacji dotyczącej kosztów finansowania dłużnego ustawodawca jednoznacznie odróżnił odsetki od prowizji (i innych podobnych opłat). Podkreślić przy tym należy, że celem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania jest rozgraniczenie jurysdykcji podatkowej pomiędzy umawiającymi się państwami. Wykładnia postanowień umowy o UPO nie może prowadzić do nałożenia opodatkowania, które nie zostało przewidziane w przepisach krajowych. Innymi słowy, umowa o UPO nie może stanowić samoistnej podstawy do uznania danej należności za opodatkowaną [tak: M. Jamroży, M. Lachowicz (red.), Opodatkowanie u źródła. Pobór podatku u źródła. Mechanizm zapłaty i zwrotu. Opinia o stosowaniu preferencji. Oświadczenia płatnika, wyd. 2, 2026, rozdział VI, podrozdział 6., dostępny w bazie danych Legalis]. Kierując się treścią powyższych rozważań uznać należy, że na gruncie prawa krajowego przez odsetki należy rozumieć wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieniędzy (albo też innych zamiennych rzeczy ruchomych) jak również odsetki za opóźnienie w wykonaniu zobowiązania pieniężnego. Pojęcie odsetek nie obejmuje opisanej przez skarżącą Prowizji, która nie jest świadczeniem niejako narosłym na gruncie długu. Istotne znaczenie w realiach niniejszej sprawy mają również postanowienia art. 11 ust. 4 umowy o UPO. W przepisie tym sformułowana została definicja odsetek na potrzeby wskazanego aktu. W analizowanym przepisie wskazuje się, że określenie "odsetki" oznacza dochód z wszelkiego rodzaju wierzytelności. Wykładnia literalna analizowanego przepisu prowadzi do wniosku, że warunkiem istnienia odsetek jest uprzednie istnienie wierzytelności. Dokonując wykładni umów o unikaniu podwójnego opodatkowania należy mieć na uwadze zasady rządzące wykładnią umów międzynarodowych. W tym zakresie należy mieć w szczególności na uwadze, że zgodnie z art. 31 ust. 1 Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów z dnia 26 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439) traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisać użytym w nim wyrazom w ich kontekście, oraz w świetle jego przedmiotu i celu. Na tle wskazanego przepisu przyjmuje się, że dyrektywy wykładni umów międzynarodowych nakazują w procesie wykładni uwzględnić zatem zawsze nie tylko wykładnię językową, ale nawet w sytuacji językowej jasności postanowień umowy sięgnąć po wykładnię funkcjonalną i teleologiczną [tak: wyrok NSA z 17 maja 2023 r., II FSK 2772/20]. Ponadto stosownie do art. 31 ust. 2 lit. b) Konwencji Wiedeńskiej dla celów interpretacji traktatu kontekst obejmuje, oprócz tekstu, łącznie z jego wstępem i załącznikami każdy dokument sporządzony przez jedną lub więcej stron w związku z zawarciem traktatu, przyjęty przez inne strony jako dokument odnoszący się do traktatu. Z kolei art. 31 ust. 3 lit. c) Konwencji Wiedeńskiej stanowi, że łącznie z kontekstem należy brać pod uwagę wszelkie odpowiednie normy prawa międzynarodowego (a zatem także zwyczaj międzynarodowy tworzony przez jednolitą praktykę państw), mające zastosowanie w stosunkach między stronami. Zarówno zatem Modelowa Konwencja OECD, jak i Komentarz do Modelowej Konwencji OECD, mogą stanowić kontekst w rozumieniu art. 31 Konwencji Wiedeńskiej oraz art. 3 ust. 2 poszczególnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Wobec tego należy zauważyć, że zgodnie z zaleceniami Rady OECD państwa członkowskie są obowiązane do stosowania Modelowej Konwencji OECD jako podstawy przy zawieraniu umów, chyba że jedno umawiające się państwo zgłosiło konkretne zastrzeżenia lub ma szczególne powody, aby nie stosować Modelowej Konwencji OECD. W takich przypadkach kolejne Modelowe Konwencje OECD i Komentarze są częścią kontekstu, a nie uzupełniającym materiałem w rozumieniu art. 32 Konwencji Wiedeńskiej. Rada OECD podkreśla również rolę Komentarza w przypadkach rozbieżnych interpretacji. Nawet istniejące obecnie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania powinny być interpretowane zgodnie z Komentarzem, chyba że zasadnicze zmiany w Modelowej Konwencji OECD wykluczałyby taką interpretację. Komentarz do Modelowej Konwencji OECD będzie miał mniejsze znaczenie w przypadku konwencji zawieranych między państwami członkowskimi i nieczłonkowskimi oraz zawieranych wyłącznie między państwami nieczłonkowskimi OECD. Jeżeli jednak Konwencja Modelowa OECD była podstawą negocjacji to stanowi ona kontekst i może być brana pod uwagę przy interpretacji postanowień umowy [tak: wyrok NSA z 11 stycznia 2022 r., II FSK 1277/21]. W realiach niniejszej sprawy pomiędzy stronami nie ma sporu co do tego, że dokonując wykładni umowy o UPO należy uwzględniać treść Komentarza do Modelu Konwencji OECD. W ocenie Sądu należy przy tym opierać się na najnowszej dostępnej wersji Komentarza do Modelu Konwencji OECD, tj. wersji z 2025 [dostępnej pod adresem: [...] Istotne znaczenie mają przy tym wyjaśnienia zawarte w pkt 18, 20-21 komentarza do art. 11 Modelu Konwencji. Dostrzec w tym miejscu należy, że lektura wskazanej powyżej, najnowszej wersji Komentarza w jego pełnej wersji prowadzi do wniosku, że brzmienie wskazanych fragmentów komentarza nie uległo zmianie od czasu wydania wersji Komentarza z 2014 r. W powołanych fragmentach Komentarza wyjaśnia się, że termin "odsetki" oznacza, ogólnie rzecz biorąc, dochody z wszelkiego rodzaju wierzytelności, niezależnie od tego, czy są zabezpieczone hipoteką, czy nie, i niezależnie od tego, czy wiążą się z prawem do udziału w zyskach. Termin "wierzytelności wszelkiego rodzaju" obejmuje oczywiście depozyty gotówkowe i papiery wartościowe w formie pieniężnej, a także rządowe papiery wartościowe oraz obligacje i skrypty dłużne (pkt [...]). W odniesieniu do, w szczególności, rządowych papierów wartościowych oraz obligacji i obligacji skarbowych, tekst (Modelu Konwencji) zawiera postanowienie, że premie lub nagrody z nimi związane stanowią odsetki. Ogólnie rzecz biorąc, za odsetki uzyskiwane z papierów wartościowych o charakterze pożyczkowym, które mogą być opodatkowane jako takie w państwie źródła, uznaje się wszelkie kwoty, wypłacane przez instytucję emitującą ponad kwotę wpłaconą przez subskrybenta, to znaczy narosłe odsetki powiększone o wszelkie premie wypłacane w momencie wykupu lub emisji. Wynika z tego, że gdy obligacja lub obligacja skarbowa zostały wyemitowane z premią, nadwyżka kwoty zapłaconej przez subskrybenta nad kwotą mu zwróconą może stanowić odsetki ujemne, które należy odliczyć od odsetek deklarowanych przy określaniu odsetek podlegających opodatkowaniu. Z drugiej strony, definicja odsetek nie obejmuje zysku lub straty, których nie można przypisać różnicy między tym, co emitent otrzymał, a tym, co zapłacił (np. zysk lub strata, niebędące odsetkami naliczonymi ani pierwotnym dyskontem lub premią emisyjną, które posiadacz papieru wartościowego, takiego jak obligacja lub skrypt dłużny, uzyskuje poprzez jego sprzedaż innej osobie lub poprzez spłatę kapitału papieru wartościowego, który nabył od poprzedniego posiadacza za kwotę inną niż kwota otrzymana przez emitenta papieru wartościowego). Taki zysk lub strata może, w zależności od przypadku, stanowić zysk lub stratę z działalności gospodarczej, zysk lub stratę kapitałową albo dochód w rozumieniu art. 21 (pkt [...]). Kwota, którą otrzyma sprzedający obligację, zazwyczaj obejmuje odsetki naliczone, ale jeszcze nienależne do zapłaty w momencie sprzedaży obligacji. W większości przypadków państwo źródła nie będzie próbowało opodatkowywać takich naliczonych odsetek w momencie zbycia, a jedynie opodatkuje nabywcę obligacji lub obligacji od pełnej kwoty odsetek zapłaconych następnie (ogólnie przyjmuje się, że w takim przypadku cena, jaką nabywca płaci za obligację, uwzględnia przyszłe zobowiązanie podatkowe nabywcy z tytułu odsetek naliczonych na rzecz sprzedającego w momencie zbycia). W pewnych okolicznościach jednak niektóre państwa opodatkowują sprzedawcę obligacji od odsetek naliczonych w momencie zbycia (np. gdy obligacja jest sprzedawana podmiotowi zwolnionemu z podatku). Takie naliczone odsetki są objęte definicją odsetek i dlatego mogą być opodatkowane przez państwo źródła. W takim przypadku państwo to nie powinno ponownie opodatkowywać tej samej kwoty w rękach nabywcy obligacji, gdy odsetki staną się następnie należne (pkt [...]). Co więcej, definicja odsetek zawarta w pierwszym zdaniu ust. 3 jest co do zasady wyczerpująca. Za właściwe uznano nieumieszczanie w tekście pomocniczego odniesienia do przepisów krajowych uzasadniając to następującymi względami: a) definicja obejmuje praktycznie wszystkie rodzaje dochodów, które w różnych przepisach krajowych są uznawane za odsetki; b) zastosowana formuła oferuje większe bezpieczeństwo z punktu widzenia prawnego i gwarantuje, że konwencje nie będą podlegać zmianom w przyszłych przepisach krajowych żadnego kraju; c) w Konwencji Modelowej należy w miarę możliwości unikać odniesień do przepisów krajowych. Niemniej jednak przyjmuje się, że w ramach umowy dwustronnej dwa Umawiające się Państwa mogą rozszerzyć stosowany wzór tak, aby objąć nim każdy dochód opodatkowany jako odsetki na mocy prawa krajowego jednego z nich, lecz nieobjęty definicją, i w takich okolicznościach mogą uznać za właściwe odwołanie się do prawa krajowego (pkt [...]). Definicja odsetek zawarta w pierwszym zdaniu ust. 3 zazwyczaj nie ma zastosowania do płatności dokonywanych w ramach niektórych rodzajów nietradycyjnych instrumentów finansowych, w których nie występuje dług bazowy (na przykład swapy stóp procentowych). Definicja ta będzie jednak miała zastosowanie w zakresie, w jakim pożyczka jest uznawana za istniejącą na mocy zasady "przewagi treści nad formą", zasady "nadużycia praw" lub innej podobnej doktryny (pkt [...]). W kontekście poczynionych powyżej rozważań należy dostrzec, że wydając zaskarżoną interpretację organ odwołuje się do pkt 20-21 Komentarza do art. 11 Modelu Konwencji. Odwołując się do wskazanych fragmentów Komentarza organ stwierdza, że należy wnioskować, iż wynagrodzenie za korzystanie z kapitału stanowiące istotę dochodu odsetkowego obejmuje także wszelkie opłaty i prowizje związane z pożyczką (z wyłączeniem opłat karnych) i co do zasady odpowiada nadwyżce uzyskanych płatności nad powierzonym kapitałem. Stanowisko to jest powszechnie uznawane także w innych jurysdykcjach podatkowych. W kontekście tego rodzaju twierdzenia organu należy w pierwszej kolejności dostrzec, że organ nie wyjaśnił do jakiej wersji językowej Komentarza się odwołuje. Niezależnie jednak od powyższego należy dostrzec, że ostatnią przetłumaczoną na język polski wersją Komentarza do Modelu Konwencji OECD, jest wersja skrócona Komentarza z 2014 r. – Modelowa konwencja w sprawie podatku od dochodu i majątku. Wersja skrócona 2014, przełożył K. Bany, Warszawa 2016, wydawnictwo Wolters Kluwer S.A. We wskazanym krajowym tłumaczeniu (przed przedmową) dobitnie wskazano, że nie jest to urzędowe tłumaczenie OECD. Dobitnie wskazano również, że w razie jakichkolwiek rozbieżności między oryginalnym Dziełem a tłumaczeniem za obowiązujący uważa się wyłącznie tekst oryginału dzieła. Kluczowy w niniejszej sprawie jest ten fragment Komentarza do art. 11 Modelu Konwencji OECD (pkt 20), gdzie w jednym z oficjalnych języków, tj. w języku angielskim wskazuje się, że "On the other hand, the definition of interest does not cover any profit or loss that cannot be attributed to a difference between what the issuer received and paid (e.g. a profit or loss, not representing accrued interest or original issue discount or premium, which a holder of a security such as a bond or debenture realises by the sale thereof to another person or by the repayment of the principal of a security that he has acquired from a previous holder for an amount that is different from the amount received by the issuer of the security). Such profit or loss may, depending on the case, constitute either a business profit or a loss, a capital gain or a loss, or income falling under Article 21.". Wskazany fragment w krajowym, wskazanym powyżej przekładzie został przetłumaczony w następujący sposób "Z drugiej strony, zysk lub strata poniesiona przez posiadacza papierów wartościowych z tytułu ich sprzedaży innej osobie nie jest objęta pojęciem odsetek. Zależnie od sytuacji taki zysk lub strata może stanowić zysk lub stratę handlową przedsiębiorstwa, przyrost lub stratę na majątku lub też dochód w rozumieniu artykułu 21.". Tymczasem prawidłowe tłumaczenie analizowanego fragmentu Komentarz wskazuje, że "Z drugiej strony, definicja odsetek nie obejmuje zysku lub straty, których nie można przypisać różnicy między tym, co emitent otrzymał, a tym, co zapłacił (np. zysk lub strata, niebędące odsetkami naliczonymi ani pierwotnym dyskontem lub premią emisyjną, które posiadacz papieru wartościowego, takiego jak obligacja lub skrypt dłużny, uzyskuje poprzez jego sprzedaż innej osobie lub poprzez spłatę kapitału papieru wartościowego, który nabył od poprzedniego posiadacza za kwotę inną niż kwota otrzymana przez emitenta papieru wartościowego). Taki zysk lub strata może, w zależności od przypadku, stanowić zysk lub stratę z działalności gospodarczej, zysk lub stratę kapitałową albo dochód w rozumieniu art. 21". W prawidłowym tłumaczeniu wprost wskazuje się, że definicja odsetek nie obejmuje zysku lub straty, których nie można przypisać różnicy między tym, co emitent otrzymał, a tym, co zapłacił. Dopiero w nawiasie podaje się przykłady takich zysków/strat, w tym zysk lub stratę z późniejszej sprzedaży papieru wartościowego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że krajowy przekład nie stanowi w pełni adekwatnego tłumaczenia, istotnego w niniejszej sprawie fragmentu Komentarza do Modelu Konwencji OECD. Za prawidłowością stanowiska organu nie przemawia również definicja odsetek sformułowana w art. 2 lit. a) Dyrektywy Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich (Dz. U. UE. L. z 2003 r. Nr 157, str. 49 z późn. zm.). Na tle wskazanego przepisu dostrzega się, że sformułowana w nim definicja odsetek jest skonstruowana bardzo szeroko. Częściowo wynika to z zastosowanego tłumaczenia – angielski termin "debt-claims" (roszczenia/żądania związane z długami/zobowiązaniami) został oddany ogólnym terminem "roszczenia", który na krajowym gruncie ma pojemny zakres. Zaznacza się przy tym, że chodzi jednak nie o jakiekolwiek roszczenia, lecz tylko te, które związane są z zadłużeniem, czyli de facto z udostępnieniem kapitału pod tytułem zwrotnym [tak: W. Varga [w:] Komentarz do dyrektywy 2003/49/WE w sprawie opodatkowania odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich, G. 2014, art. 2, dostępny w bazie danych Lex]. Dostrzec przy tym należy, że występujące w angielskim brzmieniu wskazanej dyrektywy pojęcie "debt-claims" przetłumaczone w polskiej wersji językowej dyrektywy jako "roszczenia" występuje w brzmieniu art. 11 Modelu Konwencji OECD. Co przy tym istotne na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania wzorowanych na gruncie Modelu Konwencji OECD pojęcie "debt-claims" jest tłumaczone na język polski jako "wszelkiego rodzaju wierzytelności". Kierując się treścią Komentarza do Modelu Konwencji OECD należy stwierdzić, że na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania przez odsetki rozumie się wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieniędzy. Tego rodzaju rozumienie odsetek pozostaje w zgodzie z literalnym brzmieniem art. 11 ust. 4 umowy o UPO. Przepis ten w niebudzący wątpliwości sposób wskazuje bowiem, że określenie "odsetki" oznacza dochód z wszelkiego rodzaju wierzytelności. Dla powstania dochodu z wierzytelności konieczne jest uprzednie powstanie samej wierzytelności. W konsekwencji powyższego warunkiem istnienia odsetek w rozumieniu art. 11 ust. 4 umowy o UPO jest uprzednie istnienie wierzytelności. Rozważania poczynione w pkt 20-21 Komentarza na tle art. 11 Modelu Konwencji nie potwierdzają przy tym zapatrywania organu jakoby wynagrodzenie za korzystanie z kapitału stanowiące istotę dochodu odsetkowego obejmowało także wszelkie opłaty i prowizje związane z pożyczką (z wyłączeniem opłat karnych) i co do zasady odpowiadało nadwyżce uzyskanych płatności na powierzonym kapitałem. Dostrzec w tym miejscu należy, że pkt 20 Komentarza, na który to powołuje się organ dotyczy rządowych papierów wartościowych oraz obligacji i obligacji skarbowych. Wyjaśnia on, że wszelkie premie wypłacane w momencie wykupu lub emisji stanowią odsetki w rozumieniu art. 11 ust. 3 Modelu Konwencji OECD. Dostrzec również należy, że w omawianym punkcie Komentarza wprost wskazuje się, że definicja odsetek nie obejmuje zysku lub straty, których nie można przypisać różnicy między tym, co emitent otrzymał, a tym, co zapłacił. Taki zysk lub strata może, w zależności od przypadku, stanowić zysk lub stratę z działalności gospodarczej, zysk lub stratę kapitałową albo dochód w rozumieniu art. 21. W komentarzu podkreśla się przy tym, że definicja odsetek jest co do zasady wyczerpująca, z zastrzeżeniem możliwości jej rozszerzenia przez Umawiające się Państwa. W doktrynie międzynarodowego prawa podatkowego dobitnie wskazuje się, że płatność może zostać uznana za odsetki tylko wówczas, gdy wynika z leżącej u jej podstaw wierzytelności. Przy czym samo pojęcie "wierzytelności" należy rozumieć w bardzo szerokim znaczeniu. Wskazuje się, że zwrot kapitału stanowi kluczowy element definicji odsetek zawartej w art. 11 modeli konwencji OECD i ONZ, pozwalający odróżnić je od innych dochodów uzyskiwanych z tytułu udostępnienia kapitału. Co przy tym istotne zaznacza się, że jeżeli płatności nie wynikają z wierzytelności, nie mieszczą się one w definicji odsetek, nawet jeśli są w jakikolwiek sposób – inny niż poprzez wierzytelność – powiązane z udostępnieniem kapitału (np. zwrot z kapitału własnego). Wymóg ten wyklucza również płatności rozliczeniowe wynikające z kontraktów pochodnych bez podstawowej umowy dłużnej, takich jak swapy stóp procentowych. Aby płatność mogła zostać uznana za "odsetki", nie wystarczy, by była jedynie powiązana z wierzytelnością; musi ona wynikać z tej wierzytelności jako wynagrodzenie za udostępnienie kapitału. Płatność za inne usługi związane z wierzytelnością, takie jak prowizja bankowa lub opłata maklerska, nie wchodzi w zakres art. 11 [W. Haslehner (w:) E. Reimer & A. Rust, Klaus Vogel on Double Taxation Conventions, 5th (2021), komentarz do art. 11 no. 89 i 90]. Mając na uwadze przytoczone powyżej fragmenty Komentarza do Modelu Konwencji OECD oraz wypowiedzi doktryny międzynarodowego prawa podatkowego Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu wyrażonego w powołanym przez organ wyroku WSA w Łodzi z 25 lutego 2020 r., I SA/Łd 685/19, jak i poglądu wyrażonego przez NSA w wyroku z 25 maja 2023 r., II FSK 2937/20 głoszącego, że tzw. opłaty okołokredytowe stanowią odsetki w rozumieniu art. 11 umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP. W świetle poczynionych powyżej rozważań uznać należy, że odsetki zarówno na gruncie prawa krajowego, jak też na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania stanowią świadczenie niejako narosłe na gruncie długu, nie zaś na gruncie jego braku. Jeżeli dane świadczenie nie narosło niejako na gruncie długu, lecz na gruncie jego braku to nie może ono zostać uznane za odsetki. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy zgodzić należy się ze skarżącą, że opisana przez nią Prowizja nie stanowi wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Prowizja ta stanowi jedynie opłatę za to, że pomimo gotowości V. do udzielenia finansowania wnioskodawczyni z niego nie skorzysta. W konsekwencji powyższego za trafne należało uznać zarzuty podnoszące naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP oraz art. 11 ust. 2 i 4 umowy o UPO. Opisana przez skarżącą Prowizja nie może zostać uznana za odsetki w rozumieniu wskazanych przepisów ustawy o PDOP oraz umowy o UPO. Zarówno na gruncie prawa krajowego, jak również umowy o UPO brak jest podstaw do niejako rozciągania pojęcia odsetek na wszelkie świadczenia realizowane w ramach umów finansowania dłużnego. Powtórzyć w tym miejscu należy, że jeżeli dane świadczenie nie narosło niejako na gruncie długu, lecz na gruncie jego braku to nie może ono zostać uznane za odsetki. Argumentacja funkcjonalna, w tym celowościowa, nie powinna i nie może - w świetle wymogów wynikających z art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji - służyć zwiększeniu powinności obarczających jednostki [tak: wyrok TK z 13 grudnia 2017 r., SK 48/15]. W konsekwencji powyższego argumentacja organu wskazująca, że Prowizja stanowi wydatek ściśle związany z zawartą umową pożyczki (kredytu) będący dodatkowym kosztem okołokredytowym nie może w żadnej mierze przemawiać za dokonywaniem rozszerzającej wykładni pojęcia odsetek zarówno na gruncie regulacji prawa krajowego, jak i na gruncie umowy o UPO. Tego rodzaju wykładnia stanowi bowiem wykładnię funkcjonalną na niekorzyść jednostki niedopuszczalną na gruncie art. 217 Konstytucji RP. Sąd nie podziela przy tym zarzutów skargi ukierunkowanych na wykazanie, że opisana we wniosku Prowizja stanowi świadczenie usług podobnych do gwarancji. Na tle art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o PDOP wskazuje się, że świadczenia wymienione w tym przepisie można podzielić na dwie grupy. Pierwszą stanowią świadczenia wyraźnie nazwane, drugą tworzą świadczenia mające podobny charakter do świadczeń nazwanych. W tej drugiej grupie mieszczą się świadczenia posiadające cechy charakterystyczne dla świadczeń wprost wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o PDOP, ale posiadające również elementy charakterystyczne dla świadczeń innych od skonkretyzowanych w tym przepisie. Dla uznania, że świadczenie niewymienione wprost w art. 21 ust. 1 pkt 2a jest objęte jego zakresem decydujące jest, aby elementy charakterystyczne dla świadczeń wprost wymienionych w omawianym przepisie przeważały nad cechami charakterystycznymi dla świadczeń w nim niewymienionych [tak: wyrok NSA z 05 lipca 2016 r., II FSK 2369/15]. Dokonując wykładni pojęcia "świadczeń o podobnym charakterze" należy mieć również na uwadze, że poprzez określenie "podobny" należy rozumieć mający pewne cechy wspólne z czymś, z kimś, taki, który ma pewien zespół cech wspólnych z kimś lub czymś innym [por. Słownik Języka P. PWN, dostępny pod adresem: [...] oraz W. Słownik Języka P. , dostępny pod adresem: [...] Aby ustalić, czy dane świadczenie powinno czy też nie zostać uznane za świadczenie podobne do świadczeń wymienionych expressis verbis w powołanym przepisie konieczne okazuje się wykazanie, że posiadane przez nie cechy są (argumentum a simili) bądź też nie są (argumentum a contrario) w istotnym zakresie zbliżone do cech posiadanych przez świadczenia pełniące rolę wzorców, a za określoną kwalifikacją przemawia dodatkowo odpowiednia argumentacja aksjologiczna (por. Z. Ziembiński, Problemy podstawowe prawoznawstwa, Warszawa 1980, s. 294-295; S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii prawa, Poznań 2001, s. 168-169). Stosownie do postanowień art. 720 § 1 k.c., przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki stanowi w praktyce obrotu powszechny i najprostszy sposób kredytowania. Zaliczana jest do kategorii umów kredytowych sensu stricto. Sensem gospodarczym pożyczki jest kredyt rozumiany jako udostępnienie przez jeden podmiot innemu podmiotowi określonej ilości pieniędzy lub towarów z zastrzeżeniem zwrotu ich równowartości po upływie określonego terminu. Zbliża to umowę pożyczki do umowy kredytu uregulowanej w art. 69 i n. Prawa bankowego. De lege lata przeważa pogląd, zgodnie z którym umowa kredytu bankowego jest odrębną od umowy pożyczki pozakodeksową umową nazwaną. Pożyczka jest czynnością prawną dwustronną, konsensualną, dwustronnie zobowiązującą, nieodpłatną lub odpłatną. Dominujący pogląd zakłada, że pożyczka, także odpłatna, nie jest umową wzajemną. Stronami pożyczki są dający pożyczkę (pożyczkodawca) i biorący pożyczkę (pożyczkobiorca). Przedmiotem świadczenia dającego pożyczkę w umowie pożyczki jest przeniesienie na własność biorącego określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, zaś przedmiotem świadczenia biorącego pożyczkę jest zwrot tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości (a w przypadku pożyczki odpłatnej, także zapłata wynagrodzenia, w szczególności w postaci odsetek kapitałowych - art. 359 KC) [tak: W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 35, 2026, komentarz do art. 720 k.c., dostępny w bazie danych Legalis]. Na gruncie języka potocznego "gwarancja" oznacza zarówno zapewnienie, że coś nastąpi, bądź jest prawdziwe, jak również odnosi się do zobowiązania producenta do naprawy lub wymiany nabytego towaru w przypadku ujawnienia się jego wad. Cywilnoprawna konstrukcja umów ubezpieczenia i gwarancji została szeroko omówiona w wyroku WSA w Bydgoszczy z 23 marca 2021 r., I SA/Bd 83/21. Jak wyjaśniono w tym orzeczeniu zarówno zawieranie umów ubezpieczenia, jak i umów gwarancji ubezpieczeniowych należy do czynności ubezpieczeniowych w rozumieniu art. 4 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2283 z późn. zm.) i wspólną ich cechą jest obowiązek świadczenia przez gwaranta lub zakład ubezpieczeń w związku z zaistnieniem określonego zdarzenia, to cechy odróżniające te kategorie wykluczają traktowanie ich jako podobnych. Istota umowy gwarancyjnej polega na tym, że jest ona zawierana pomiędzy gwarantem (zakładem ubezpieczeń) a beneficjentem (wierzycielem). Jednocześnie pomiędzy gwarantem (zakładem ubezpieczeń) a dłużnikiem (zleceniodawcą gwarancji) jest zawierana dodatkowa umowa o udzielenie gwarancji. Jest umową nienazwaną opartą na zasadzie swobody umów. Gwarancje ubezpieczeniowe służą potwierdzeniu wiarygodności finansowej przedsiębiorcy (dłużnika-zleceniodawcy gwarancji) względem kontrahentów (wierzycieli). W przeciwieństwie do ubezpieczenia majątkowego, w przypadku którego zgodnie z art. 805 § 2 pkt 1 k.c. ubezpieczyciel wyrównuje szkodę spowodowaną określonym zdarzeniem (wypadkiem), w ramach gwarancji ubezpieczeniowej wypełnia on jedynie zobowiązanie polegające na wypłacie konkretnej sumy pieniężnej wobec braku spełnienia świadczenia przez dłużnika, zlecającego udzielenie tego typu zabezpieczenia. Ponadto należy zwrócić uwagę, że cechą charakterystyczną umowy ubezpieczenia jest zobowiązanie się przez ubezpieczającego do opłacenia składki, co nie występuje w przypadku gwarancji, w przypadku której na beneficjencie taki obowiązek nie spoczywa. Biorąc pod uwagę, że art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o PDOP nie ogranicza terminu gwarancji do gwarancji ubezpieczeniowej, należy zwrócić uwagę na przewidzianą w art. 391 k.c. konstrukcję umowy o świadczenie przez osobę trzecią, której wykorzystanie stanowi umowa gwarancji ubezpieczeniowej. Przepis art. 391 k.c. stanowi, że jeżeli w umowie zastrzeżono, że osoba trzecia zaciągnie określone zobowiązanie albo spełni określone świadczenie, ten, kto takie przyrzeczenie uczynił, odpowiedzialny jest za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że osoba trzecia odmawia zaciągnięcia zobowiązania albo nie spełnia świadczenia. Może jednak zwolnić się od obowiązku naprawienia szkody spełniając przyrzeczone świadczenie, chyba że sprzeciwia się to umowie lub właściwości świadczenia. Umowa ta w literaturze określana jest także umową gwarancyjną w szerokim znaczeniu, w której "w istocie chodzi o zapewnienie sankcjonowane przyjęciem na siebie przez jedną ze stron odpowiedzialności wobec drugiej strony (gwarantowanie) za określone zachowanie się osoby trzeciej. Konkretnie, odpowiedzialność ta powstaje w wypadku, gdy osoba trzecia (pozostająca poza tym stosunkiem umownym) nie spełni na rzecz strony umowy określonego świadczenia albo nie zaciągnie wobec niej określonego zobowiązania. Tak (wielopostaciowo) ukształtowany stosunek prawny między "drugą stroną" (odbiorcą przyrzeczenia z art. 391 k.c.) a osobą trzecią jest oczywiście niezbędnym elementem figury prawnej "trójkąta" stron" [por. R. Trzaskowski, Cz. Żuławska (w:) J. Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. II, WKP 2018]. W świetle powyższych rozważań należy uznać, że sensem umowy pożyczki czy też umowy kredytu jest udostępnienie przez jeden podmiot innemu podmiotowi określonej ilości pieniędzy (a w przypadku umowy pożyczki również rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku). Z kolei istotą gwarancji jest zapewnienie, że coś nastąpi, że zobowiązanie zostanie wykonane. W przypadku umowy gwarancyjnej w szerokim znaczeniu chodzi o zapewnienie, sankcjonowane przyjęciem na siebie przez jedną ze stron odpowiedzialności wobec drugiej strony (gwarantowanie) za określone zachowanie się osoby trzeciej. Odpowiedzialność ta powstaje w wypadku, gdy osoba trzecia (pozostająca poza tym stosunkiem umownym) nie spełni na rzecz strony umowy określonego świadczenia albo nie zaciągnie wobec niej określonego zobowiązania. Zestawienie charakterystyki umowy pożyczki (kredytu) z umową gwarancyjną prowadzi do wniosku, że umowa pożyczki (kredytu) nie jest umową podobną do umowy gwarancyjnej. W konsekwencji powyższego sporna w niniejszej sprawie Prowizja znajdująca swoją podstawę w ramowej umowie pożyczki nie stanowi świadczenia podobnego do gwarancji wskazanej wprost w art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o PDOP. W konsekwencji powyższego za nietrafne należało uznać zarzuty podnoszące błędną wykładnię, jak również niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu. W ocenie Sądu za przedwczesne należy uznać odnoszenie się na obecnym etapie postępowania do zarzutu naruszenia art. 7 umowy o UPO. Stosownie do postanowień art. 7 ust. 1 powołanego aktu, zyski przedsiębiorstwa Umawiającego się Państwa podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie, chyba że przedsiębiorstwo prowadzi działalność gospodarczą w drugim Umawiającym się Państwie poprzez położony tam zakład. Jeżeli przedsiębiorstwo wykonuje działalność w ten sposób, to zyski przedsiębiorstwa mogą być opodatkowane w drugim Państwie, jednak tylko w takiej mierze, w jakiej mogą być przypisane temu zakładowi. Na mocy jednak art. 7 ust. 7 analizowanej umowy, jeżeli w zyskach mieszczą się dochody, które zostały odrębnie uregulowane w innych artykułach niniejszej umowy, to postanowienia tych innych artykułów nie będą naruszane przez postanowienia niniejszego artykułu. Mając na uwadze postanowienia przytoczonego ostatnio przepisu należy uznać, że regulacje umowy o UPO mające zastosowanie do specyficznych kategorii dochodów mają pierwszeństwo przed postanowieniami art. 7 analizowanej umowy. W konsekwencji powyższego, niejako inne postanowienia umowy o UPO stanowią lex specialis względem postanowień art. 7. Z poczynionych powyżej rozważań wynika, że względem opisanej przez skarżącą Prowizji zastosowania nie znajdują postanowienia art. 11 umowy o UPO. Definitywne wypowiedzenie się jednak co do możliwości objęcia bądź też nie Prowizji zakresem zastosowania art. 7 musi zostać poprzedzone dokonaniem analizy możliwości zastosowania względem niej innych niż art. 11 postanowień odnoszących się do specyficznych, wyszczególnionych w poszczególnych przepisach umowy kategorii dochodów. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że definitywne wypowiedzenie się co do możliwości objęcia bądź też nie Prowizji zakresem zastosowania art. 7 umowy o UPO musi zostać poprzedzone dokonaniem analizy możliwości zastosowania względem niej innych postanowień wskazanego aktu. Czynienie tego rodzaju kompleksowych rozważań na obecnym etapie postępowania jest niemożliwe z uwagi na związanie Sądu zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Za trafne należało w ocenie Sądu uznać zarzuty naruszenia przepisów O.p. oznaczone w części historycznej za pomocą pkt 3 lit. b). W orzecznictwie sądów administracyjnych postanowienia art. 14c § 2 O.p. interpretowane są jednolicie jako nakaz odniesienia się w całości do zadanego pytania/pytań, przedstawionego we wniosku stanu faktycznego oraz motywów, jakimi organ kierował się, uznając stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Podnosi się przy tym, że uzasadnienie interpretacji powinno być na tyle wyczerpujące, aby wynikało z niego, że organ ocenił wszystkie istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego oraz argumenty strony [tak: wyrok NSA z 16 marca 2022 r., II FSK 1662/19]. W interpretacji indywidualnej należy dokonać wykładni przepisów prawa podatkowego i zrekonstruować wynikające z nich normy prawa podatkowego a następnie dokonać prawnej kwalifikacji stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Podkreślić przy tym należy, że obowiązkiem organu wydającego interpretację indywidualną jest odniesienie się do wszelkich kwestii mających istotne znaczenie, a przy tym przedstawienie uzasadnienia swojego stanowiska w sposób wyczerpujący i przekonujący. Z uzasadnienia prawnego interpretacji powinien wynikać tok rozumowania organu interpretacyjnego, który doprowadził z jednej strony do zanegowania stanowiska wnioskodawcy, a z drugiej strony do przyjęcia przez organ stanowiska odmiennego. Uzasadnienie prawne musi stanowić rzetelną informację dla wnioskodawcy, dlaczego w jego sprawie określone przepisy nie znajdują zastosowania, a także dlaczego wyrażony przez niego pogląd nie zasługuje na uwzględnienie [tak: wyrok NSA z 18 kwietnia 2024 r., II FSK 913/21]. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej interpretacji nie czyni zadość powyższym wymogom. Jak wskazano to już powyżej organ uzasadniając zaskarżoną interpretację celem wsparcia swojego stanowiska odwołał się do pkt 20 – 21 Komentarza do art. 11 Modelowej konwencji OECD w wersji obowiązującej od 15 lipca 2014 r. Organ nie przytoczył jednak rozważań poczynionych we wskazanych punktach Komentarza. W ocenie Sądu, w sytuacji gdy organ na poparcie swojego stanowiska odwołuje się do postanowień Komentarza do Modelu Konwencji OECD postanowienia te powinny zostać przytoczone w uzasadnieniu interpretacji. W sytuacji powoływania się na Komentarza do Modelu Konwencji OECD celem zachowania rzetelności postępowania należy również jednoznacznie wskazać na wersję językową Komentarza. Należy mieć przy tym na uwadze, że język polski nie stanowi oficjalnego, urzędowego języka, w którym sporządza się Komentarz. W powołanym powyżej polskim przekładzie Komentarza wprost wskazuje się, że w razie jakichkolwiek rozbieżności między oryginalnym Dziełem a tłumaczeniem za obowiązujący uważa się wyłącznie tekst oryginału dzieła. Sąd nie podziela przy tym zarzutów naruszenia przepisów O.p. oznaczonych w części historycznej niniejszego uzasadnienia za pomocą pkt 3 lit. a). Formułując oznaczone zarzuty skarżąca wskazuje m.in. na dokonanie rozszerzającej wykładni art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP w zw. z art. 11 ust. 2 i 4 umowy o UPO oraz art. 26 ust. 1 ustawy o PDOP. Kwestionowanie merytorycznej poprawności stanowiska organu winno (z uwagi na związanie Sądu zarzutami skargi) następować poprzez formułowanie zarzutów dopuszczenia się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego, nie zaś formułowanie ogólnych ze swej natury zarzutów naruszenia zasad ogólnych rządzących postępowaniem interpretacyjnym, czy też zarzutów naruszenia przepisów wskazujących elementy składowe interpretacji indywidualnej. Kwestionowanie prawidłowości dokonanej przez organ oceny stanowiska wnioskodawcy wymaga sformułowania zarzutów błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. To za pomocą tego rodzaju zarzutów należy kwestionować dokonanie przez organ rozszerzającej wykładni przepisów materialnego prawa podatkowego. Konkludując całokształt poczynionych powyżej rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona interpretacja nie odpowiada prawu. Za trafne należało uznać zarzuty naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP w zw. z art. 11 ust. 2 i 4 umowy o UPO. Za częściowo trafne należało uznać również zarzuty naruszenia przepisów O.p. Za niezasadny należało przy tym uznać zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o PDOP. Na obecnym etapie postępowania za przedwczesne należało uznać odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 7 umowy o UPO. W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organu będzie powtórne rozpatrzenie wniosku skarżącej o wydanie interpretacji indywidualnej przez pryzmat przedstawionej powyżej wykładni prawa. W tym zakresie organ w szczególności uwzględni, że opisana przez skarżącą Prowizja nie stanowi odsetek w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP oraz art. 11 ust. 2 i 4 umowy o UPO. W razie odwołania się do Komentarza do Modelu Konwencji OECD organ w sposób jednoznaczny wskaże wersję językową tego opracowania, jak również przytoczy istotne w jego ocenie postanowienia Komentarza. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. należało orzec, jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 4 i 2 powołanej ustawy. Na kwotę zasądzonych kosztów składa się: wpis od skargi w kwocie 200 zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł należne na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 3 sierpnia 2026
- Symbol z opisem
- 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych 6560
- Hasła tematyczne
- Podatek dochodowy od osób prawnych
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Skarbowej
- Sędziowie
- Katarzyna Nikodem Katarzyna Wolna-Kubicka /przewodniczący/ Michał Ilski /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j.)
art. 21 ust. 1 pkt 1, pkt 2a, ust. 2, art. 26 ust. 1 · Dz.U. 2026 poz. 554
Dyrektywa Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich.
art. 2 lit. a) · Dz.U.UE.L 2003 nr 157 poz. 49
- Umowa z dnia 14 maja 2003 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku
art. 7, art. 11 · Dz.U. 2005 nr 12 poz. 90
- Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów sporządzona w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r.
art. 31 ust. 1, ust. 3 lit. c), art. 32 · Dz.U. 1990 nr 74 poz. 439
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 146 § 1, art. 200, art. 205 § 4 i 2 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II FSK 701/26 · 22 października 2026
Wyrok NSA z 22 października 2026 r., II FSK 701/26 – podatek dochodowy od osób prawnych
Sygnatura: I SA/Wr 757/26 · 22 października 2026
Postanowienie WSA we Wrocławiu z 22 października 2026 r., I SA/Wr 757/26 – podatek dochodowy od osób prawnych
Sygnatura: I SA/Po 1473/26 · 22 października 2026
Postanowienie WSA w Poznaniu z 22 października 2026 r., I SA/Po 1473/26 – podatek dochodowy od osób prawnych
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny