I SA/Po 1155/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków JG, MR i MR reprezentowanych przez opiekuna prawnego AJ oraz PJ i NJ reprezentowanych przez opiekuna prawnego RJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi JG, MR i MR reprezentowanych przez opiekuna prawnego AJ oraz PJ i NJ reprezentowanych przez opiekuna prawnego RJ na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], [...] w przedmiocie określenia zobowiązań spadkodawcy: w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dokonanych wypłat wynagrodzeń za poszczególne miesiące 2004 r., w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2001-2004, w podatku od towarów i usług za miesiące: XII 2002r., X 2003r. i II 2005r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej spadkobierców zmarłego za w/w zaległości podatkowe wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi do wartości ustalonego stanu czynnego spadku postanawia: 1. zwolnić skarżących od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżących adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Skarżący pismem z dnia [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Następnie skarżący złożyli sporządzone na urzędowych formularzach w dniu [...] wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku złożonego przez opiekuna prawnego RJ wynika, że uzyskuje dochody z prac dorywczych w wysokości [...], żona otrzymuje świadczenie wychowawcze na syna i córkę w wysokości [...], uzyskiwane środki nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb do codziennego życia. Gospodarstwo rolne jest w trakcie licytacji. RJ posiada dom o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] oraz nieruchomość rolną o pow. [...] o wartości [...], nie posiada sprzętu oraz inwentarza, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. RJ oświadczył, że cały majątek jest przedmiotem licytacji. Wskazał również, że wydatki na utrzymanie rodziny są wyższe niż osiągany dochód i żyją na skraju ubóstwa. Z wniosku złożonego przez opiekuna prawnego AJ wynika, że poza świadczeniem wychowawczym w kwocie [...] nie posiada żadnych innych dochodów. Grunty rolne, które posiada, są obciążone i prowadzona jest z nich licytacja. AJ oświadczyła, że nie posiada domu, mieszkania, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, posiada nieruchomość rolną o pow. [...] o szacunkowej wartości [...]. AJ podała, że grunty rolne są zajęte przez Urząd Skarbowy i Komorników. Nieruchomość nie jest uprawiana, gdyż nie ma warunków do tego, ponieważ nie posiada żadnego sprzętu. AJ razem z dziećmi mieszka w domu brata, dom jest licytowany przez Komornika. AJ podała, że jest bankrutem i utrzymuje siebie i dzieci z zasiłku 500+. Wskazała, że łączne wydatki na życie i utrzymanie rodziny wynoszą ok [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżących wynika, iż zasadnym jest zwolnienie ich od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla nich adwokata, gdyż wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z oświadczeń skarżących wynika bowiem, że nie mają środków pieniężnych na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.