Sygnatura
I SA/Op 917/25
Wyrok WSA w Opolu z 7 maja 2026 r., I SA/Op 917/25 – zasiłki celowe i okresowe
Wynik
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
- Data orzeczenia
- 7 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia del. WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 września 2025 r., nr SKO.40.2761.2025.ps w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego na remont lub odbudowę dla poszkodowanych w wyniku powodzi i zobowiązania do zwrotu zasiłku 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Lewina Brzeskiego z dnia 21 lipca 2025 r., nr 16/2025, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącej W. M. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 września 2025 r., nr SKO.40.2761.2025.ps wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej: k.p.a.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Lewina Brzeskiego z dnia 21 lipca 2025 r., nr 16/2025 orzekające o: 1) odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania W. M. zasiłku celowego na pokrycie wydatków związanych z remontem lub odbudową dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., o której mowa w "Zasadach udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa z części 85 – Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych w formie zasiłków celowych" z dnia 18 października 2024 r.; 2) zobowiązaniu W. M. do niezwłocznego zwrotu zasiłku w wysokości 50.000 zł, wypłaconego w dniu 12 maja 2025 r. na podstawie art. 69b ust. 3-4 ustawy z dnia 1 października 2024 r. zgodnie z art. 69b ust. 6 tej ustawy na rachunek bankowy MGOPS nr 27 88700005 1003 0100 0459 0201. Z przedłożonych ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 7 maja 2025 r. (data wpływu pisma do organu) W. M. (dalej także: skarżąca) wystąpiła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lewinie Brzeskim o przyznanie zasiłku celowego, w kwocie 200.000 zł, na pokrycie wydatków związanych z remontem lub budową dla rodzin lub dla osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi na terenie miasta i gminy Lewin Brzeski we wrześniu 2024 r. Z treści wniosku, jak i dodatkowych wyjaśnień składanych na wezwanie organu pomocowego, w dniu 28 czerwca 2025 r. wynika, iż w dacie wystąpienia powodzi skarżąca prowadziła z rodziną gospodarstwo domowe w lokalu mieszkalnym położonym w L. przy ul. [...], zajmowanym na podstawie zawartej przez stronę umowy najmu ww. lokalu. W wyniku zalania lokalu mieszkalnego doszło do uszkodzenia stolarki drewnianej, mebli, armatury łazienkowej, podłogi, ścian, sprzętu AGD, rzeczy osobistych rodziny skarżącej. Na dzień złożenia przedmiotowego wniosku, skarżąca zamieszkuje z rodziną u rodziców, a wiążąca ją umowa najmu lokalu mieszkalnego została rozwiązana we wrześniu 2024 r. Ww. lokal mieszkalny został wyremontowany i aktualnie wystawiony jest na sprzedaż, stąd też skarżąca nie ma możliwości ponownego w nim zamieszkania. Strona podkreśliła, że dysponuje zgodą właściciela lokalu na wystąpieniem z przedmiotowym wnioskiem, który podał numer rachunku bankowego swojej żony jako właściwego do wypłaty wnioskowanego zasiłku. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 21 lipca 2025 r. Burmistrz Lewina Brzeskiego odmówił, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącej wnioskowanego zasiłku celowego oraz zobowiązał skarżącą do niezwłocznego zwrotu kwoty 50.000 zł stanowiącej część wnioskowanego przez skarżącą zasiłku celowego, wypłaconej na wskazany we wniosku strony rachunek bankowy. W ocenie organu I instancji skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia. Ewentualnie przyznane środki na remont przedmiotowego lokalu mieszkalnego zostałyby wykorzystane niezgodnie z ich przeznaczeniem, co wynika z faktu, iż aktualnie, na dzień wystąpienia z żądaniem, skarżąca nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego do ww. lokalu. Organ wskazał nadto na udzieloną stronie pomoc w formie zasiłków celowych na pokrycie wydatków powstałych w wyniki klęski żywiołowej, jak również na odrębnie prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie przyznania zasiłku celowego na remont ww. lokalu, prowadzone na wniosek innego podmiotu – właściciela lokalu, zakończone wydaniem decyzji odmownej. Kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia W. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła zażalenie, w którym zarzucała naruszenie: art. 69b ust. 1, art. 69b ust. 6 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U z 2024 r. poz. 1473) – dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach (...); część III ust. 4 pkt 4 i ust. 6 Zasad pomocy finansowej udzielonej ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 – Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., zatwierdzonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 18 października 2024 r. – dalej: Zasady pomocy finansowej, poprzez wadliwe uznanie, że skarżącą nie jest osobą, która poniosła stratę w wyniku powodzi, jak i zobowiązanie skarżącej do zwroty części wypłaconego zasiłku w wysokości 50.000 zł tytułem zaliczki, pomimo, iż ww. kwota nie została wypłacona skarżącej, a właścicielowi lokalu. Strona zarzucała nadto naruszenie art. 7 w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i brak zawezwania do złożenia wyjaśnień w sprawie właściciela przedmiotowego lokalu, jak również naruszenie art. 75 ust.1 Konstytucji RP poprzez niezapewnienie potrzeb mieszkaniowych obywatela z uwagi na brak pomocy finansowej niezbędnej do przeprowadzenia remontu mieszkalnego zniszczonego przez powódź. Zaskarżonym niniejszą skargą postanowieniem z dnia 25 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało, iż podejmowane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie stanowi następstwo dokonywanej przez organy wstępnej, obligatoryjnej oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie pod kątem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Przeprowadzając analizę w powyższym zakresie organy nie dokonują ustaleń faktycznych, jak również nie gromadzą i nie oceniają materiału dowodowego niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie rozpatrują zatem danej sprawy merytorycznie. Stwierdzenie przez organ wystąpienia przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a., których istnienie, co należy podkreślić musi być oczywiste i obiektywne, nie wymagające przeprowadzania przez organy dodatkowego postępowania wyjaśniającego, skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia o charakterze formalnym – odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Dalej, przywołując obowiązujące regulacje prawne dotyczące wnioskowanego przez skarżącą zasiłku celowego na pokrycie pomocy finansowej na remont uszkodzonego w wyniku powodzi lokalu mieszkalnego, w tym art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 poz. 639) – dalej: u.p.s.; rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego oraz śląskiego (Dz.U. z 2024 r. poz. 1395 ze zm.); jak i przywołane wcześniej Zasady pomocy finansowej Kolegium wskazało, iż podziela wyrażone w kwestionowanym zażaleniem postanowieniu stanowisko organu I instancji odnośnie braku spełnienia przez skarżącą przewidzianych prawem warunków do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w dacie wystąpienia z przedmiotowym żądaniem, to jest w dniu 7 maja 2025 r. skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ul. [...] z uwagi na rozwiązanie, we wrześniu 2024 r., wiążącej stronę umowy najmu tego lokalu. To zaś, w ocenie organu odwoławczego skutkowało wygaśnięciem ciążących na stronie obowiązków, jak i przysługujących stronie uprawnień wynikających ze stosunku najmu, w tym również uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pomocy remontowo-budowlanej, odnośnie do ww. lokalu mieszkalnego. W konsekwencji zdaniem Kolegium skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie ustalenia prawa do wnioskowanego zasiłku celowego, co czyniło zasadnym odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, stosownie do art. 61a § 1 k.p.a. Z tych też względów podnoszone w zażaleniu zarzuty, zarówno co do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, jak i procesowego nie zasługują na uwzględnienie. Natomiast, co do zarzucanego przez pełnomocnika skarżącej bezpodstawnego zobowiązania strony do zwrotu wypłaconej części zasiłku celowego, w kwocie 50.000 zł, organ odwoławczy wskazał, iż zawarte w pkt 2 "zobowiązanie" miało jedynie charakter informacyjny, a kwestia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń stanowi odrębny przedmiot postępowania uregulowany w odrębnych przepisach prawa. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu W. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, ponowiła podnoszone w zażaleniu na postanowienie organu I instancji zarzuty i argumentację, co do naruszenia art. 7 w zw. z art. 50 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 69b ust. 1 i ust. 6 ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...) w zw. z częścią III ust. 4 pkt 4 i ust. 6 Zasad udzielania pomocy finansowej. Skarżąca zarzuciła nadto naruszenie 61a § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca posiada interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego zasiłku celowego powiązany z faktem bycia najemcą lokalu mieszkalnego w chwili wystąpienia powodzi; jak i naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia na korzyść strony wątpliwości, czy podmiotem uprawnionym do wystąpienia o przyznanie ww. świadczenia, o którym mowa w części III ust. 4 pkt 4 Zasad udzielania pomocy finansowej, jest podmiot, który był najemcą w dacie lokalu mieszkalnego w dacie wystąpienia powodzi, czy też w dacie złożenia wniosku. Z uwagi na powyższe pełnomocnik skarżącej wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Strona wnosiła również o wstrzymanie wykonania postanowienia Burmistrza Lewina Brzeskiego z dnia 21 lipca 2025 r., na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podtrzymywał dotychczas prezentowaną argumentację, co do przysługującego stronie prawa ubiegania się o zasiłek celowy na pokrycie pomocy finansowej na remont uszkodzonego w wyniku powodzi lokalu mieszkaniowego, wynikającego zdaniem strony z faktu bycia najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w L. w dacie wystąpienia powodzi, jak i legitymowania się przez skarżącą zgodą właściciela lokalu na wystąpienie z wnioskiem o wypłatę świadczenia. Pełnomocnik skarżącej kwestionował także stanowisko organu, co do informacyjnego charakteru, zawartego w pkt 2 postanowienia zobowiązania strony do zwrotu części wypłaconego zasiłku celowego, podnosząc po pierwsze, że skarżąca nie otrzymała żadnych środków finansowych, a kwota 50.000 zł przelana została na rachunek bankowy małżonki właściciela lokalu mieszkalnego, po drugie zdaniem pełnomocnika, brak pełnego rozstrzygnięcie w tym zakresie, bez wskazania podmiotu zobowiązanego do zwrotu ww. kwoty, jak i jej podstawy prawnej, winno skutkować wyeliminowaniem pkt 2 postanowienia z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 17 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Op 917/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Burmistrza Lewina Brzeskiego z dnia 21 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga W. M. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 143) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi W. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika uczyniła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 września 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Lewina Brzeskiego z dnia 21 lipca 2025 r. o odmowie wszczęcia, na wniosek skarżącej, postępowania administracyjnego w sprawie na pokrycie wydatków związanych z remontem lub budową dla rodzin lub dla osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi na terenie miasta i gminy Lewin Brzeski we wrześniu 2024 r. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1691)- dalej: k.p.a. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do treści art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1 służy zażalenie (art. 61a § 2 k.p.a.). Przywołany wyżej przepis art. 61a § 1 k.p.a. reguluje swoistego rodzaju postępowanie wstępne, do którego przeprowadzenia zobligowany jest organ administracji, celem dokonania weryfikacji żądania strony, pod kątem zaistnienia warunków i możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie. Przy czym wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a ogranicza się jedynie do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z treści analizowanego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, do których należą: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Przy czym co istotne przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, co oznacza, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podawanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, to w takich sytuacjach organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie, celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności, bądź orzec merytorycznie, co do zasadności wniosku, bądź też, w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki NSA z 20 grudnia 2020 r., II OSK 2579/20; z 14 października 2020 r., II OSK 1622/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia również wymaga, iż jakkolwiek pierwsza z przesłanek – "wniesienie podania przez osobę niebędąca stroną", co do zasady nie powinna budzić wątpliwości interpretacyjnych, to druga z przesłanek – "inne uzasadnione przyczyny" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. Należy przez nią jednak rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądów administracyjnych do takich uzasadnionych przyczyn zalicza się m.in.: wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, powagę rzeczy osądzonej, sprawę w toku, upływ terminu prawa materialnego skutkujący brakiem możliwości domagania się przyznania określonego uprawnienia (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, WKP 2026, art. 61a; wyrok WSA w Gliwicach z dnia: 25 maja 2022 r., II SA/Gl 25/22; wyrok WSA w Krakowie z 25 kwietnia 2022 r., II SA/Kr 1625/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy, wbrew stanowisku organów administracji, nie pozwalają na stwierdzenie, iż spełnione zostały warunki do wydania, w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wnioskowanego przez stronę prawa do zasiłku celowego. Skoro bowiem, co już wcześniej wskazano, charakter postanowienia podejmowanego w trybie art. 61a § 1 k.p.a. wyklucza prowadzenie przed jego wydaniem jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego zarówno co do faktów, jak i co do przepisów prawa, gdyż postępowanie takie może się toczyć dopiero w ramach wszczętego postępowania administracyjnego, to dokonywanie w sprawie ustaleń faktycznych przez organ przez pryzmat przepisów prawa materialnego, poza ramami postępowania, należy ocenić jako działanie wadliwe (por. wyrok NSA z 10 maja 2022 r., I OSK 911/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści uzasadnień objętych skargą postanowień organów obu instancji wprost bowiem wynika, że braku podstawy do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia organy upatrują de facto w wykładni brzmienia treści części III ust. 4 pkt 4 Zasad pomocy finansowej, wywodząc, że podmiotem uprawnionym do nabycia prawa do zasiłku celowego na podstawie ww. regulacji jest wyłącznie podmiot, który w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia jest najemcą lokalu mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w wyniku powodzi. W sprawie bezsporne pozostaje, że na dzień wystąpienia z żądaniem, skarżącą nie była najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w L. W ocenie Sądu dokonana przez organy wykładnia winna także uwzględniać znajdujące w tym przedmiocie zastosowanie w sprawie przepisy rangi ustawowej, to jest art. 69b ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...) w zw. z art. 40 ust. 2 u.p.s., jak również treść części I pkt 1, pkt 6 ppkt 1, pkt 7 powołanych Zasad pomocy finansowej, z treści których wprost wynika, że zasiłek celowy z przeznaczeniem na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. i w dniu wystąpienia powodzi prowadziły w budynku mieszkalnym lub w lokalu mieszkalnym gospodarstwo domowe. Zarówno fakt prowadzenia przez skarżącą, we wrześniu 2024 r., gospodarstwa domowego w najmowanym lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w L., jak i fakt poniesienia przez skarżącą strat w wyniku powodzi nie były kwestionowane przez procedujące w sprawie organy administracji. Przy czym prawidłowa wykładnia ww. regulacji wymaga odniesienia się do konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, co w ocenie Sądu może nastąpić jedynie w toku postępowania. Wskazać również należy, że jak wynika z uzasadnienia kwestionowanej skargą decyzji stanowisko, co do braku spełnienia przez skarżącą przesłanki podmiotowej, warunkującej przyznanie wnioskowanego prawa do zasiłku celowego, Burmistrz Lewina Brzeskiego oparł nie tylko na treści złożonego przez skarżącą wniosku z dnia 7 maja 2025 r. r., ale także prowadził w tym zakresie dodatkowe postępowanie wyjaśniające, co potwierdzają załączone do akt sprawy wywiad środowiskowy przeprowadzony ze stroną w dniu 28 czerwca 2025 r. przez pracownika organu pomocowego oraz złożone przez stronę w tej dacie pisemne oświadczenie. Reasumując tę część rozważań Sąd stwierdza, że kwestionowane skargą rozstrzygnięcie, w zakresie jakim odmawia wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącej prawa do zasiłku celowego podjęte zostało w następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, co uwzględniając powołane na wstępie charakter, jak i ustawowe przesłanki wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., winno nastąpić w toku wszczętego postępowania administracyjnego. Jednocześnie procedujące w sprawie organy formułując w rzeczywistości wnioski i ocenę dotyczącą meritum żądania skarżącej, rozpoznały sprawę co do jej istoty, co jak już wcześniej wskazano nie może nastąpić w drodze postanowienia wydawanego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Dodatkowo podkreślić należy, że okoliczności co do udzielenia skarżącej pomocy finansowej w formie zasiłków celowych na pokrycie innych wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej, jak również odrębnie prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie przyznania zasiłku celowego na remont ww. lokalu, zainicjowane wnioskiem innego podmiotu – właściciela lokalu i zakończone wydaniem decyzji odmownej, nie stanowią przesłanek, które niejako z automatu uzasadniałyby podjęcie postanowienia, o którym mowa w ar.t 61a § 1 k.p.a. Okoliczności te pozostają obojętne dla sprawy. Powyższe zdaniem Sądu, czyni zatem zasadnym zarzut skargi, co do naruszenia art. 61a § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za nieuzasadnione Sąd uznał natomiast zarzuty skargi, co do naruszenia art. 7 w zw. z art. 50 § 1 w zw. z art. 77 § 1, art. 7a § 1 k.p.a., jak i art. 69b ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...) w zw. z częścią III ust. 4 pkt 4 i ust. 6 Zasad pomocy finansowej, które to zarzuty odnoszą się do zagadnień merytorycznych, związanych z kwestią przysługującego (bądź też nie) skarżącej prawa do zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont zniszczonego wskutek powodzi lokalu mieszkalnego, a które to kwestie jak już wcześniej wskazano, co do zasady nie są przedmiotem oceny organów poprzedzającej wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Natomiast, co do kwestionowanego przez skarżącą rozstrzygnięcia organów w zakresie dotyczącym "zobowiązania" strony do niezwłocznego zwrotu wypłaconej skarżącej na podstawie art. 69 b ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...) kwoty 50.000 zł tytułem części wnioskowanego zasiłku celowego wskazać należy, że stosownie do ust. 6 ww. przepisu, w przypadku nieustalenia prawa do zasiłku celowego, o którym mowa w ust. 1, albo ustalenia kwoty tego zasiłku w wysokości niższej niż określona w ust. 3 albo 4, wypłacona część zasiłku podlega zwrotowi odpowiednio w kwocie wypłaconej albo w kwocie różnicy między kwotą wypłaconą a kwotą zasiłku ustaloną zgodnie z ust. 4 i 5. Część zasiłku celowego, o którym mowa w ust. 1, podlegającą zwrotowi uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa o którym mowa w art. 6 pkt 16 u.p.s. (art. 69b ust. 7 ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...) ). Zgodnie zaś z art. 104 ust. 1 u.p.s. należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (ust. 104 ust. 3 u.p.s.). Z powyższego wynika, na co zresztą słusznie wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że kwestia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej, w tym także części wypłaconego skarżącej zasiłku celowego, winna zostać rozstrzygnięta decyzją administracyjną, podjętą w odrębnym postępowaniu administracyjnym, od której stronie przysługiwać będzie prawo do jej zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, jak i jej poddania kontroli sądowoadministracyjnej. Wskazać również należy, że o tym, czy dany akt ma charakter decyzji nie decyduje jego nazwa, ale jego treść, z której wynikają uprawnienia bądź obowiązki dla strony. Spośród elementów budowy decyzji wymienionych w art. 107 § 1 k.p.a. za konieczne i wystarczające do uznania działania administracji za decyzję przyjmuje się: oznaczenie organu, od którego oświadczenie to pochodzi, oznaczenie jego adresata, treść oświadczenia, które składa z zamiarem wywołania skutków prawnych (rozstrzygnięcie), podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby, która je złożyła (por. wyrok WSA w Gliwicach z 18 września 2019 r., III SA/Gl 628/19; wyrok NSA z 20 czerwca 2024 r., III OSK 4460/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie sposób podzielić argumentacji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż treść utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem pkt 2 postanowienia Burmistrza Lewina Brzeskiego z dnia 21 lipca 2025 r. ma jedynie charakter informacyjny. Zdaniem Sądu, powyższemu przeczy zarówno objęcie powyższej kwestii rozstrzygnięciem, które poza nazwą, zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 1 k.p.a., jak również znaczenie użytego słowa "zobowiązać", które zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN oznacza "nałożenie na kogoś jakiegoś obowiązku" (www.sjp.pwn.pl). To zaś czyni zasadnym stwierdzenie, że procedujące w sprawie organy, w drodze postanowienia podjętego w trybie art. 61a § 1 k.p.a., rozstrzygnęły de facto merytorycznie o nałożeniu na skarżącą obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - wypłaconej stronie kwoty tytułem części wnioskowanego zasiłku celowego. Co więcej, rozstrzygnięcie to jest niepełne, gdyż nie zakreśla ono terminu zwrotu przedmiotowej kwoty. Niejako na marginesie zaznaczenia w tym miejscu wymaga, iż bez wpływu na kwestię ewentualnego obowiązku zwrotu wypłaconej skarżącej kwoty pozostaje podnoszona przez pełnomocnika strony kwestia jej przekazania na rachunek bankowy innej osoby - małżonki właściciela lokalu mieszkalnego, którego w dacie wystąpienia powodzi skarżąca była najemcą. Podkreślić bowiem należy, że numer rachunku bankowego, na który dokonano w dniu 12 maja 2025 r. wpłaty kwoty 50.000 zł tytułem części wnioskowanego przez stronę zasiłku celowego, został wskazany przez samą skarżącą, w formie załącznika do złożonego w dniu 7 maja 2025 r. wniosku. Końcowo wskazać należy, że Sąd uwzględniając skargę nie przesądza, czy wnioskowane przez skarżącą prawo do zasiłku celowego w ramach pomocy remontowo-budowlanej, jest stronie należne, czy też nie. Kwestia ta winna zostać rozstrzygnięta merytoryczną decyzją podjętą w następstwie przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, zobowiązującej procedujące w sprawie organy administracji do dokonania całościowej wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, w tym przepisów rangi ustawowej, a następnie odniesieniem jej wyników do sytuacji strony skarżącej. Mając powyższe na uwadze, wobec oczywistego naruszenia przez organy obu instancji art. 61a § 1 k.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji (pkt 1 wyroku). W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 10 grudnia 2025
- Symbol z opisem
- 6320 Zasiłki celowe i okresowe
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Beata Kozicka Tomasz Judecki /przewodniczący/ Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 3 par. 1, art. 119 pkt 3, art. 120, art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 7a par. 1, art. 28, art. 61 par. 1, art. 61a par. 1-2, art. 77 par. 1, art. 105 par. 1, art. 107 par 1 · Dz.U. 2025 poz. 1691
- Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (t. j.)
art. 69b · Dz.U. 2024 poz. 1473
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j)
art. 6 pkt 16, art. 40 ust. 2, art. 104 ust. 1 · Dz.U. 2026 poz. 639
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Po 96/26 · 7 maja 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2026 r., II SA/Po 96/26 – zasiłki celowe i okresowe
Sygnatura: III SA/Kr 112/26 · 7 maja 2026
Wyrok WSA w Krakowie z 7 maja 2026 r., III SA/Kr 112/26 – zasiłki celowe i okresowe
Sygnatura: IV SA/Wr 697/25 · 7 maja 2026
Wyrok WSA we Wrocławiu z 7 maja 2026 r., IV SA/Wr 697/25 – zasiłki celowe i okresowe
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny