I SA/Op 897/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia del. WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi E. D. i K. D. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 22 września 2025 r., nr 103/II/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku oddala skargę.

Decyzją z dnia 22 września 2025 r., nr 103/II/2025, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) - dalej: k.p.a.; art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) - dalej: p.b.; Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Opolu utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 20 marca 2025 r., nr 26/2025, nakazującą E. D. i K. D. rozbiórkę budynku gospodarczego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w O. przy ul. [...] (działka ew. nr [...] obręb [...] C.) oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce. Z dokonanych w sprawie, istotnych dla jej rozpoznania ustaleń faktycznych wynika, że w dniu 1 października 2020 r. pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu przeprowadzili kontrolę budowy realizowanej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Prezydenta Miasta O. z dnia 20 listopada 2018 r., nr [...], na nieruchomości oznaczonej ówcześnie jako działka ew. nr [...], zlokalizowanej w O. przy ul. [...]. W toku kontroli ustalono, że w bezpośrednim sąsiedztwie objętego ww. decyzją budynku mieszkalnego znajduje się obiekt budowlany z dachem dwuspadowym, krytym dachówką. Ściany zewnętrzne murowane wykonano z pustaków ceramicznych A o grubości 25 cm i ocieplono styropianem. Obiekt ten posiada bramę stalową o wymiarach: szerokość 5 m i wysokość 2,26 m oraz dwoje drzwi, którymi można wyjść na zewnątrz i przez które realizowane jest z wejścia do ww. budynku mieszkalnego. Obiekt posiada wymiary: długość 6,39 m, szerokość 6,44 m i wysokość 4,80 m. Ściana frontowa obiektu znajduje się w jednej linii ze ścianą fontową budynku mieszkalnego. Według oświadczenia kierownika budowy obiekt posadowiony jest na osobnym fundamencie i przylega do budynku mieszkalnego własną ścianą oddylatowaną od ściany budynku mieszkalnego. Natomiast posadzkę w obiekcie stanowi utwardzenie z kostki betonowej. Zdaniem kierownika budowy obiekt pełni funkcję rekreacyjną. Organ stwierdził również, że usytuowanie obiektu od ogrodzenia z sąsiednią posesją wynosi jednym końcem 37 cm, drugim około 470 cm (ściana posiada otwór drzwiowy). Podczas kontroli nie przedłożono dokumentacji związanej z tym obiektem. Ustalono także, że inwestorami przedmiotowego obiektu budowlanego są E. i K. D. Z akt sprawy wynika nadto, iż przedmiotowy obiekt budowlany usytuowany jest w miejscu, w którym zgodnie z dokonanym przez inwestorów zgłoszeniem z dnia 11 marca 2020 r. planowali oni budowę wiaty. W oparciu o powyższe ustalenia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu uznał, iż wbrew stanowisku inwestorów przedmiotowy obiekt budowlany nie stanowi wiaty o funkcji rekreacyjnej, a technologia jego wykonania, jego wymiary, w tym powierzchnia zabudowy czyni zasadnym jego kwalifikację jako budynek gospodarczy, który uwzględniając stan prawny obowiązujący w dacie rozpoczęcia jego budowy, wymagał uprzedniego uzyskania przez inwestorów decyzji o pozwoleniu na budowę. To zaś skutkowało wydaniem, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., postanowienia z dnia 26 października 2020 r., nr [...], o wstrzymaniu budowy przedmiotowego budynku gospodarczego realizowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z uwagi na brak wystąpienia przesłanek z art. 48 ust. 2 p.b. organ odstąpił od wydania nakazu, o którym mowa w ww. przepisie. Jednocześnie stosownie do obowiązku wynikającego z art. 48 ust. 3 p.b. organ poinformował inwestorów o możliwości wystąpienia z wnioskiem o legalizację przedmiotowego budynku gospodarczego oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. W wyniku rozpatrzenia zażalenia inwestorów, Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu postanowieniem z dnia 8 grudnia 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Na powyższe rozstrzygnięcie E. D. i K. D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który wyrokiem z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt. II SA/Op 28/21 skargę oddalił. Wywiedziona od ww. wyroku sądu I instancji skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt II OSK 1605/21. Z akt sprawy wynika nadto, iż skarżący pomimo stosownego pouczenia nie wystąpili w zakreślonym prawem terminie (art. 48a ust. 1 i ust. 3 p.b.) o legalizację przedmiotowego budynku gospodarczego. Wobec powyższego wskazaną na wstępie decyzją z dnia 20 marca 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu orzekł o nakazie jego rozbiórki. W odwołaniu od tej decyzji skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucali naruszenie art. 7, art. 8 art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w tym pominięciu dokonanego na dzień podjęcia kwestionowanej decyzji demontażu dwóch przegród zewnętrznych, co nie pozwala na uznanie, iż sporny obiekt jest obiektem zamkniętym, a w konsekwencji niewyczerpujące zebranie i ocenę materiału dowodowego sprawy. Skarżący zarzucali nadto naruszenie art. 29 ust 2 pkt 2 p.b. poprzez brak uwzględnienia, że realizacja spornego obiektu nie wymagał zarówno pozwolenia na budowę, jaki dokonania zgłoszenia. Wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W toku postępowania odwoławczego, w dniu 18 lipca 2025 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu celem weryfikacji podnoszonych przez skarżących okoliczności, co do dokonanych zmian w przedmiotowym obiekcie budowlanym. W wyniku powyższego ustalono, że obiekt od strony szczytowej zlokalizowanego na nieruchomości budynku mieszkalnego nie posiada ściany – przegrody budowlanej, natomiast od frontu – od ul. [...], w miejscu stwierdzonej w toku poprzedniej kontroli, zdemontowanej bramy stalowej bramy posiada otwór o wymiarach ok. 5 m x 2,25 m. Ustalono również, że w związku z dostosowaniem numeracji działek ewidencyjnych na terenie miasta O. do wymogów rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm.) nastąpiła dotychczasowa zmiana nr ew. działki, na którym posadowiony jest przedmiotowy budynek gospodarczy, z dotychczasowego "[...]" na "[...]". Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 22 września 2025 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W obszernym uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, w tym art. 49e pkt 1 p.b., jak i dokonane w sprawie ustalenia faktyczne. W szczególności organ wskazał na wiążące stanowisko wyrażone w powołanym wcześniej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 28/21, co do prawidłowej kwalifikacji spornego obiektu budowlanego jako budynku gospodarczego, którego realizacja, uwzględniając datę jego budowy przed dniem 19 września 2020 r., wymagała uprzedniego uzyskania przez inwestorów decyzji o pozwoleniu na budowę, a którą to decyzją skarżący bezspornie się nie legitymują. Organ wskazał również na bezsporne ustalenia, co do braku, pomimo stosownego pouczenia, wystąpienia przez skarżących w przewidzianym prawem terminie z wnioskiem o legalizację przedmiotowego budynku gospodarczego, stwierdzając końcowo, iż okoliczność ta obligowała organy nadzoru do orzeczenia o jego rozbiórce (art. 49e pkt 1 p.b.). Dalej odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie, a powoływana przez skarżących zmiana stanu faktycznego, w zakresie konstrukcji spornego budynku polegająca de facto na demontażu bramy wjazdowej, a więc elementu wymiennego, nie stanowi podstawy do zmiany prawnobudowlanej klasyfikacji tego budynku i pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu E. D. i K. D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, ponowili zarzuty, co do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. Wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wnosili nadto o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jak również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących kwestionował zasadność dokonanej przez organy nadzoru budowlanego klasyfikacji spornego obiektu jako budynku gospodarczego, który wymagał uprzedniego uzyskania przez inwestorów decyzji o pozwoleniu na budowę. Wskazywał, iż przedmiotowy obiekt budowalny stanowi wiatę o powierzchni do 50m2, której realizacja stosownie do treści art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, jak i dokonania zgłoszenia. Zdaniem pełnomocnika skarżących powyższe potwierdza zarówno udzielona inwestorom, pismem Prezydenta Miasta O. z dnia 13 marca 2020 r. informacja, jak i istniejący aktualnie stan faktyczny spornego obiektu budowlanego, wynikający z dokonanych zmian konstrukcyjnych, uniemożliwiający uznanie, iż jest obiektem budowlanym zamkniętym. W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wnosił o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Op 897/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga E. D. i K. D. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143) – dalej: p.p.s.a., który stanowi, iż sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym wnosił Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu w treści udzielonej odpowiedzi na skargę. Poinformowany o przedmiotowym wniosku pełnomocnik skarżących w zakreślonym prawem terminie nie żądał przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi E. D. i K. D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, uczynili decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 22 września 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 20 marca 2025 r. nakazującą skarżącym rozbiórkę budynku gospodarczego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w O. przy ul. [...] (działka ew. nr [...] obręb [...] C.) oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce. Podstawę prawną objętego skargą rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) - dalej: p.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Przed przystąpieniem do oceny zasadności kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia wskazać na wstępie należy, że okoliczność czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji) natomiast możliwość jego legalizacji oceniana jest na datę wydania decyzji (por. wyroki NSA z 29 września 2018 r., II OSK 109/18; z 2 marca 2022 r., II OSK 757/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b., zarówno w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia kwestionowanej skargą decyzji, jak i w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji spornego obiektu budowlanego (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1333) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 p.b.). Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 4 p.b.). Postanowienie o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 p.b. stanowi pierwszy etap postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowalnej, w ramach którego organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do zidentyfikowania samowoli budowlanej, jej przedmiotu oraz dokonania jej kwalifikacji prawnobudowlanej z punktu widzenia wymogów p.b. Przy czym specyfika postępowania legalizacyjnego powoduje, że po wydaniu przez organ pierwszej instancji postanowienia, na podstawie art. 48 ust. 1 p.b., dalszy jego przebieg jest uzależniony od aktywności określonych prawem podmiotów uprawnionych do jego zainicjowania. Zgodnie bowiem z art. 48a ust. 1 p.b. w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne (art. 48a ust. 3 p.b.). Istotną dla rozpoznania przedmiotowej skargi pozostaje również ta okoliczność, iż kwestia oceny, co do prawidłowej klasyfikacji prawnobudowlanej zlokalizowanego na nieruchomości przy ul [...] w O. (działka ew. nr [...]) spornego obiektu budowlanego, jak i jego legalności była już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Jak już bowiem wcześniej wskazano Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu postanowieniem z dnia 26 października 2020 r., r [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., wstrzymał budowę przedmiotowego budynku gospodarczego jako realizowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżących, Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu postanowieniem z dnia 8 grudnia 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji. Na powyższe rozstrzygnięcie E. D. i K. D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który wyrokiem z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt. II SA/Op 28/21 skargę oddalił. Wywiedziona od ww. wyroku sądu I instancji skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt II OSK 1605/21. W uzasadnieniu ww. wyroku NSA stwierdził, że prawidłowo dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i zgromadzony materiał dowodowy prowadzą do bezspornego wniosku, że zrealizowany przez skarżących obiekt budowlany stanowi budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b., o charakterze gospodarczym, którego konstrukcja i wyposażenie świadczą o dostosowaniu go do funkcji garażowej. To zaś wykluczało możliwość zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1 pkt 2c p.b., jak i uwzględniając powierzchnię spornego obiektu, art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie jego realizacji), a w konsekwencji czyniło zasadnym stwierdzenie, że inwestorzy zobowiązani byli do uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, któremu to obowiązkowi nie zadośćuczynili. Z tych też przyczyn, w ocenie NSA bez znaczenia w sprawie pozostają podnoszone przez skarżących okoliczności, co do wcześniejszego dokonania zgłoszenia budowy wiaty. Co istotne NSA zaznaczył również, że wynikający z akt sprawy fakt czasowego wymontowania bramy z budynku nie mógł uczynić z niego wiaty, gdyż nadal jest to obiekt wydzielony z przestrzeni fundamentem i murowanymi ścianami oraz dachem. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2025 r., I OSK 869/24; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika, a sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym orzeczeniu (por. wyrok NSA z 5 listopada 2025 r., II OSK 1224/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej mówiąc ustanowiona w art. 170 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Przy czym, co również istotne związanie wyrokiem nie dotyczy jednak wyłącznie prawa, ale rozciąga się również na ocenę stanu faktycznego sprawy. (por. wyrok NSA z 24 marca 2026 r., III OSK 2498/24; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że przywołany wyżej prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt II OSK 1605/21 przesądza zatem w sposób wiążący, kwestię prawnobudowlanej klasyfikacji spornego obiektu budowlanego jako budynku gospodarczego, którego budowa wymagała uprzedniego uzyskania przez skarżących decyzji o pozwoleniu na budowę, jak i okoliczność jego realizacji w warunkach samowoli budowlanej. Z tych też przyczyn zarzuty skargi, zarówno co do naruszenia wskazanych w niej przepisów procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), przepisów prawa materialnego, to jest art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b., jak i przedstawioną w tym zakresie argumentację pełnomocnika skarżących, sprowadzające się w zasadzie do kwestionowania oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku NSA z dnia 19 września 2024 r., uznać należy za niezasadne i jako takie pozostające bez wpływu na wynik sprawy. Niejako na marginesie raz jeszcze wskazać należy, że ocena czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według stanu prawnego obowiązującego w dacie jego realizacji. Powoływany przez pełnomocnika skarżących przepis art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. odnosi się natomiast do stanu prawnego obowiązującego w dacie podjęcia kwestionowanej skargą decyzji o nakazie rozbiórki. Przechodząc natomiast do oceny zasadności nakazanej skarżącym rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego wskazać należy, że przepis art. 49e p.b. reguluje zamknięty katalog przesłanek, których wystąpienie obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. To zaś oznacza, że decyzja podejmowana na podstawie ww. przepisu ma charakter związany, a organ nie posiada w tym zakresie jakiegokolwiek luzu decyzyjnego (uznania administracyjnego). Jedną z tych przesłanek jest określona w pkt 1 art. 49e p.b. okoliczność braku wystąpienia przez uprawniony podmiot, w przewidzianym prawem terminie z wnioskiem o legalizację obiektu budowlanego zrealizowanego w ramach samowoli budowlanej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne pomiędzy stronami pozostaje, że skarżący, pomimo skutecznego pouczenia, nie wystąpili ze stosownym wnioskiem w terminie 30 dni od dnia, w którym postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 8 grudnia 2020 r., nr [...] stało się ostateczne. Zaznaczyć raz jeszcze należy, że złożenie wniosku o legalizację, o którym mowa w art. 48a p.b. jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony. Jeżeli zatem strona, odpowiednio pouczona z prawa tego nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami swojego zaniechania, w postaci nakazu rozbiórki. Przy czym, co wymaga podkreślenia brak ustawowego zdefiniowania pojęcia "rozbiórka" wymaga odwołania się do słownikowego znaczenia tego słowa w języku polskim, jak i uwzględnienia definicji budowy zawartej w art. 3 pkt 6 p.b., co prowadzi do wniosku, iż rozbiórka obiektu budowlanego oznacza fizyczną likwidację całości określonego obiektu posadowionego w warunkach samowoli. Wykonanie obowiązku odbywa się w sferze fizycznej, poprzez roboty rozbiórkowe, których wynikiem ma być faktyczny demontaż całości obiektu. Istotą jego jest przywrócenie poprzedniego stanu, a w konsekwencji - możliwość nakazania rozbiórki jedynie w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż sporny budynek gospodarczy, jako całość, powstał w ramach samowoli budowlanej, a co za tym idzie zasadnym było orzeczenie o nakazie jego rozbiórki w całości. Jednocześnie za prawidłowe uznać należy stanowisko organu odwoławczego, co do braku wpływu na orzeczony nakaz, podnoszonych przez pełnomocnika skarżących zmian dokonanych w spornym budynku gospodarczym, sprowadzających się w zasadzie do demontażu wymiennego elementu budynku – bramy wjazdowej, czy też dokonanego wcześniej przez skarżących Prezydentowi Miasta O. zgłoszenia zamiaru budowy w miejscu posadowienia spornego budynku, wiaty. Zaznaczyć należy również, że wpływ ww. działań na ocenę zasadności dokonanej klasyfikacji przedmiotowego obiektu budowlanego, jak i jego legalności był przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zakończonym ww. wyrokiem z dnia 19 września 2024 r. Reasumując Sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy obu instancji działały w granicach i na podstawie obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych w sprawie rozstrzygnięć odpowiadały minimum wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.