I SA/Op 843/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. M. na decyzję Zarządu Województwa Opolskiego z dnia 16 września 2025 r., nr 22/2025 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu podlegającej zwrotowi części dofinansowania postanawia umorzyć postępowanie sądowe.

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. M. jest decyzja Zarządu Województwa Opolskiego z 16 września 2025 r., nr 22/2025, orzekająca o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu podlegającej zwrotowi części dofinansowania. Jak wynika z akt sprawy Zarząd Województwa Opolskiego [dalej: ZWO, organ] wydał 16 września 2025 r. decyzję nr 22/2025 orzekającą o solidarnej odpowiedzialności członków Zarządu Stowarzyszenia M. w K. [dalej: Stowarzyszenie], a w tym A. M. [dalej: skarżący, strona], za zaległości określone do zwrotu w ostatecznej decyzji z 26 października 2020 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu części dofinansowania w kwocie 148.393,11 zł, przyznanego na podstawie umowy o dofinansowanie z 7 marca 2018 r., nr [...], zawartej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2014-2020 na realizację projektu pn. "[...]" wraz z należnymi odsetkami. Wskazana wyżej decyzja ZWO z 26 października 2020 r., nr [...], została zaskarżona do sądu administracyjnego. Wyrokiem z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Op 388/20, WSA w Opolu oddalił skargę Stowarzyszenia. Następnie wyrokiem z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 838/21, NSA oddalił skargę kasacyjną wywiedzioną przez Stowarzyszenie. Ponadto NSA wyrokiem z 5 listopada 2025 r., sygn. akt I GSK 1376/25, odrzucił skargę Stowarzyszenia o wznowienie postępowania. Natomiast wyrokiem z 25 marca 2026 r., sygn. akt I GSK 223/26, NSA odrzucił kolejną skargę Stowarzyszenia o wznowienie postępowania. Zaskarżoną obecnie decyzją z 16 września 2025 r. ZWO orzekł o solidarnej odpowiedzialności A. Ś., J. W., S. R., H. M. (wcześniej K.) i A. M., za zaległości Stowarzyszenia z tytułu podlegającej zwrotowi części dofinansowania. Z decyzją tą nie zgodziła się strona i wniosła do Sądu skargę, podnosząc zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 116a § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 60 ustawy o finansach publicznych, a także art. 66b ustawy o finansach publicznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Z akt sprawy wynika również, iż J. W. w piśmie z 3 października 2025 r., które wpłynęło do organu 9 października 2025 r., złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją ZWO z 16 września 2025 r., a następnie w piśmie nadanym w placówce pocztowej w dniu 22 października 2025 r. złożył również skargę na tę decyzję, która to skarga została odrzucona przez WSA w Opolu postanowieniem z 19 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Op 858/25. W piśmie procesowym z 27 listopada 2025 r., znajdującym się w aktach sprawy sygn. akt I SA/Op 858/25, organ poinformował WSA w Opolu o tym, że J. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji, a następnie wniósł skargę do WSA w Opolu - nie cofając jednocześnie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przywołanym piśmie organ wskazał, że prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto z akt sprawy wynika, iż pismami z 27 października 2025 r., znajdującymi się w aktach sprawy niniejszej, ZWO poinformował adresatów decyzji z 16 września 2025 r. o złożeniu przez J. W. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast pismami z dnia 3 listopada 2025 r. organ poinformował w/w osoby o złożeniu (w dniach od 27 do 30 października 2025 r.) przez każdą z nich skarg na wskazaną powyżej decyzję z 16 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Postępowanie sądowoadministracyjne podlega umorzeniu. Zgodnie z art. 54a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) [dalej: ppsa]: § 1. Jeżeli przed przekazaniem sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przepisów art. 54 § 2-4 nie stosuje się. Organ rozpoznaje tę skargę jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym niezwłocznie zawiadamia stronę wnoszącą skargę. § 2. Jeżeli po przekazaniu sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy organ niezwłocznie zawiadamia o tym sąd. Sąd niezwłocznie przekazuje skargę wraz z aktami sprawy temu organowi. Przepis § 1 zdanie drugie stosuje się. Niestosowanie art. 54 § 2-4 ppsa skutkuje w szczególności tym, że organ nie przekazuje skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, a także nie może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargi w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W treści art. 54a ppsa prawodawca wskazał na pierwszeństwo zastosowania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w relacji do skargi do sądu administracyjnego. Pierwszeństwo to będzie mogło wystąpić wyłącznie w sytuacji, gdy w sprawie występuje wielość stron i dojdzie do kolizji pomiędzy wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ złożony przez jedną ze stron i skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego pochodzącą od innej ze stron. Art. 54a ppsa dotyczy wyłącznie sytuacji odmienności podmiotowej w wypadku zbiegu dwóch pism: skargi i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - a więc sytuacji, w której dwie różne strony składają odmienne żądania. W sytuacji, w której jedna ze stron wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, która to skarga aktualnie znajduje się w dyspozycji organu a jeszcze przed przekazaniem tej skargi sądowi inna strona tego postępowania zwróciła się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) [dalej: kpa], to pierwszeństwo w rozpoznaniu będzie miał środek prawny zwyczajny w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takiej sytuacji organ ten nie zastosuje norm z art. 54 § 2-4 ppsa, a wniesiona skarga zostanie rozpoznana jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Obowiązkiem organu będzie przy tym zawiadomienie skarżącego o zastosowaniu w odniesieniu do jego skargi instytucji z art. 54a § 1 ppsa. W sytuacji, w której jedna ze stron wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, która to skarga została przekazana już do wojewódzkiego sądu administracyjnego i następnie inna strona tego postępowania zwróciła się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z art. 127 § 3 kpa, również w takim przypadku pierwszeństwo w rozpoznaniu będzie miał środek prawny zwyczajny w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takiej sytuacji organ zobowiązany jest powiadomić o wyżej opisanej okoliczności sąd administracyjny. Sąd po otrzymaniu powiadomienia zobowiązany jest przekazać skargę wraz z aktami sprawy do organu. Organ po otrzymaniu skargi i akt sprawy rozpozna skargę jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ. Obowiązkiem organu będzie przy tym zawiadomić skarżącego o zastosowaniu w odniesieniu do jego skargi instytucji z art. 54a § 1 ppsa (R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, Warszawa 2025, art. 54a, wraz z powołanym tam orzecznictwem). Jeżeli w toku postępowania administracyjnego jedna ze stron postępowania skorzysta z przysługującego jej uprawnienia polegającego na wyborze środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa bądź art. 52 § 3 ppsa i złoży wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to w takiej sytuacji procesowej, w odniesieniu do wszystkich stron postępowania zastosowanie znajduje zasada wynikająca z art. 52 § 1 ppsa i zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega dopiero decyzja wydana przez organ administracyjny na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (postanowienie NSA z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 3597/18). W stanie sprawy niniejszej do ZWO wpłynęły zarówno skargi członków Zarządu Stowarzyszenia, jak i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez J. W., przy czym wszystkie te środki zaskarżenia organ otrzymał przed przekazaniem akt sprawy do Sądu, co nastąpiło 20 listopada 2025 r. wg daty prezentaty Biura Podawczego. ZWO przekazał Sądowi akta administracyjne wraz z odpowiedzią na skargę, pomimo tego, że równocześnie procedował w sprawie z wniosku J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją z 16 września 2025 r., nr 22/2025, orzekającą o solidarnej odpowiedzialności członków Zarządu Stowarzyszenia. Przekazując skargę strony niniejszego postępowania organ nie poinformował Sądu o tym, że w sprawie administracyjnej prowadzone jest postępowanie z wniosku J. W. Wskazując na cytowane wyżej przepisy art. 54a ppsa Sąd stwierdził, że ZWO podjął wadliwie opisane wyżej działania, ponieważ skargi skierowane do Sądu, wniesione za pośrednictwem organu (art. 54 § 1 ppsa), powinny być rozpatrzone jak wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym niezwłocznie organ powinien był zawiadomić osoby wnoszące skargi. Pierwszeństwo rozpatrzenia w sprawie miał bowiem wniosek J. W. i to on determinował dalszy tok postępowania. Ponieważ w realiach sprawy niniejszej nie było spełnione kryterium z art. 54a § 2 ppsa, gdyż wniosek z 3 października 2025 r. wyprzedził skargi członków Zarządu Stowarzyszenia, a także wyprzedził ich przekazanie do Sądu, nie było możliwe w sprawie dokonanie zwrotu skarg wraz z aktami sprawy organowi w celu rozpatrzenia ich zgodnie z art. 54a § 1 ppsa. Niemniej jednak postępowanie sądowoadministracyjne nie mogło być kontynuowane. Sąd postanowił zatem, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, umorzyć postępowanie, gdyż postępowanie to z innych przyczyn (niż wymienione w pkt. 1-2) stało się bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W orzecznictwie sądowoadminstracyjnym wskazuje się, że bezprzedmiotowość postępowania należy łączyć z takim zdarzeniem uniemożliwiającym merytoryczne rozpoznanie przez sąd skargi, które zaistniało w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a więc po jego skutecznym wszczęciu. W ocenie Sądu w związku z tym, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte skargą strony i było prowadzone równocześnie z procedowaniem przez ZWO wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy innej strony, któremu to postępowaniu administracyjnemu przysługuje ustalone w ppsa pierwszeństwo, dalsze rozpoznawanie przez Sąd sprawy zainicjowanej skargą strony nie jest możliwe. Jak stanowi bowiem powołany wyżej art. 54a § 1 ppsa, w sytuacji, gdy przed przekazaniem skargi do sądu inne strony postępowania (w niniejszej sprawie- J. W.) skorzystały z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ zobligowany był zakwalifikować skargę A. M. jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i rozpatrzyć go wraz z wnioskiem J. W. oraz skargami pozostałych stron postępowania, zakwalifikowanymi również jako wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy. W kontekście powołanej regulacji organ nie miał natomiast podstawy prawnej ażeby wniesioną skargę przekazywać do tut. sądu celem jej merytorycznego rozpatrzenia. Przepis art. 54a § 1 ppsa wprost wyłącza stosowanie przepisów art. 54 § 2–4 ppsa. Dlatego też należy uznać, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny takiej skargi, która bezsprzecznie powinna być rozpoznana przez organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji powołanych okoliczności, wszczęte w niniejszej sprawie postępowanie sądowe należało uznać za bezprzedmiotowe i umorzyć je na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa., o czym orzeczono w sentencji.