Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Op 787/25

Wyrok WSA w Opolu z 11 czerwca 2026 r., I SA/Op 787/25 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Opolu z dnia 2 września 2025 r., nr 93/II/2025 w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. H. (dalej jako: skarżąca lub inwestor), jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej jako: OWINB lub organ odwoławczy) z dnia 2 września 2025 r., nr 93/II/2025, uchylająca w części decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko – kozielskim (dalej jako: PINB lub organ pierwszej instancji) z dnia 11 czerwca 2025 r., nr 62/2025 r., w zakresie wskazanego w niej terminu wykonania obowiązku i orzekająca nowy termin oraz utrzymująca ją w pozostałym zakresie. Wyżej wymienione rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z 2 kwietnia 2025 r. PINB zawiadomił strony postępowania, za które uznano skarżącą – inwestorkę i równocześnie właścicielkę działki ewidencyjnej nr [...] położonej przy ul. [...] w m. N. oraz A. G. – właściciela działki nr [...] położonej przy ul. [...] w m. N. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu okna w ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego będącego w granicy z nieruchomością o nr ewidencyjnym [...] obręb N. przy ul. [...] w m. N., będącego własnością skarżącej. 24 kwietnia 2025 r. PINB przeprowadził oględziny, podczas których ustalono, że inwestor pod ww. adresem zdemontował luksfery w ścianie zewnętrznej i zamontował okno otwieralne z PCV o wymiarach ok. 0,87 m x 0,82 m. Ściana zewnętrzna, w której dokonano montażu okna znajduje się w bezpośredniej granicy z działką o nr [...]. Zgodnie z oświadczeniem inwestora powyższe zmiany wykonane zostały w październiku 2024 r. W toku oględzin inwestorka nie przedłożyła dokumentów formalno-prawnych dotyczących zrealizowanej inwestycji oraz oświadczyła do protokołu, że konieczność usytuowania budynku mieszkalnego ścianą w granicy działek wynikała z parametrów należącej do niej działki, która jest wąska. Do protokołu załączono szkic oraz wykonaną na miejscu dokumentację zdjęciową spornego okna a także zdjęcia dokumentacji projektowej z 1978 r. oraz opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa ogólnego i przemysłowego przy Sądzie Okręgowym w O. inż. R. Ż. z dnia 25 czerwca 2015 r. sporządzonej do sprawy z powództwa skarżącej o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Cywilny pod sygn. akt [...]. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 11 czerwca 2025 r. PINB nałożył na skarżącą obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu istniejącego otworu okiennego od strony działki przy ul. [...] w m. N. (nr ew. gruntu [...]) w ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego przy ul. [...] w m. N., nr ew. gruntów [...] materiałami spełniającymi warunki ochrony przeciwpożarowej takimi jak: luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, o klasie odporności ogniowej wypełnień nie niższej niż E 30 w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w terminie do 31 sierpnia 2025 r. W podstawie prawnej PINB powołał art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, ze zm.) – dalej jako ustawa lub P.b. lub Prawo budowlane, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.; w dacie orzekania t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) dalej jako k.p.a. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, iż wykonane przez skarżącą roboty budowlane zakwalifikować należy jako przebudowę przegród zewnętrznych budynku mieszkalnego jednorodzinnego, o których mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a P.b. prowadzącą do zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu na działkę sąsiednią. Organ przywołał również definicję przebudowy z art. 3 pkt 7a P.b. PINB stwierdził zatem, iż zmiana polegająca na demontażu istniejących luksferów w ścianie (przegrody) zewnętrznej i montaż stolarki okiennej niewątpliwie wpłynęła na zmianę parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego, a także na zwiększenie obszaru oddziaływania budynku jednorodzinnego na działkę przy ul. [...] w N. Organ stwierdził, że w związku z montażem w przegrodzie zewnętrznej stolarki okiennej powstało okno w bezpośredniej granicy z sąsiednią nieruchomością (ul. [...]), tym samym doszło do naruszenia warunków określonych w § 12 ust. 1 pkt 1 oraz § 232 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225, ze zm.) – dalej jako rozporządzenie, poprzez wykonanie okna w bezpośredniej granicy z sąsiednią działką, tj. bez zachowania wymaganej odległości wynoszącej 4 m oraz w przypadku niezachowania ww. odległości wypełnienia otworu okiennego materiałami o odpowiedniej klasie odporności ogniowej, tj. nie niższej niż E 30 z zachowaniem dopuszczalnej powierzchni takich wypełnień, tj. nie przekraczającej 10% powierzchni ściany. Dalej organ pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na dopuszczenie się przez inwestora samowoli budowlanej niezbędnym stało się zastosowanie przepisów art. 50 ust. 1 i 2 oraz art. 51 Prawa budowlanego. Pismem z 25 czerwca 2025 r. skarżąca wniosła odwołanie od opisanej decyzji PINB z dnia 11 czerwca 2025 r. W uzasadnieniu zarzuciła organowi pierwszej instancji brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji okoliczności faktycznych jak wymiarów działki, na której posadowiony jest budynek, w którym wykonano sporne okno, które nie pozwalały na inne sytuowanie obiektu niż w granicy działki (szerokość działki wynosi 14 m, przy czym szerokość działki sąsiedniej wynosi ponad 20 m, a sporne okno oddalone jest od sąsiedniego budynku o 14 m). Nadto odwołująca podniosła, że budynek został zrealizowany zgodnie z projektem budowlanym z roku 1978, w tym zgodnie z zaprojektowanym sposobem i kształtem usytuowaniem okien. W ocenie inwestorki w sprawie nie występuje zagrożenie przeciwpożarowe, gdyż odległość pomiędzy wymienionym oknem a budynkiem sąsiada wynosi 14 m. Podniosła przy tym, że do wymiany starego okna na nowe (mniejsze i szczelniejsze) doszło w październiku 2024 r., przy czym – oświadczyła – nie była świadoma obowiązku uzyskania wcześniejszego pozwolenia od organu administracji architektoniczno-budowlanej na wykonanie ww. robót budowlanych. W załączeniu do odwołania przedłożyła kopię projektu budowlanego z 1978 r. OWINB rozpoznając wniesione odwołanie, decyzją z dnia 2 września 2025 r., nr 93/II/2025, uchylił zaskarżoną decyzję PINB w zakresie terminu do wykonania obowiązku i orzekł, że przedmiotowy obowiązek wykonania robót budowlanych należy zrealizować do dnia 22 listopada 2025 r., w pozostałym zakresie organ odwoławczy utrzymał decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu OWINB w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy a następnie wskazał na podstawy prawne prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 P.b. W ocenie organu odwoławczego PINB prawidłowo zastosował w niniejszym postępowaniu tryb naprawczy i wydał decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie w bezpośredniej granicy z działką nr [...] w N. wykonano w ścianie zewnętrznej o powierzchni ok. 77 m2 otwór okienny o łącznej powierzchni ok. 0,72 m2, poprzez demontaż znajdujących się tam wcześniej luksferów, w którym następnie zamontowano przedmiotowe okno PCV. Mając powyższe na względzie, organ odwoławczy zaaprobował stanowisko PINB, iż w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem właściwym jest nakazanie inwestorowi robót i jednocześnie właścicielowi budynku zamurowanie istniejącego otworu okiennego w ścianie zewnętrznej od strony działki nr [...] materiałami spełniającymi warunki ochrony przeciwpożarowej takimi jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, o klasie odporności ogniowej wypełnień nie niższej niż E 30. Przy czym możliwie jest zastosowanie materiałów wskazanych w przywołanym wyżej § 232 ust. 6 rozporządzenia, bowiem wymóg nieprzekroczenia 10% powierzchni ściany został w tym przypadku zachowany. Z uwagi na upływ terminu wykonania przedmiotowego nakazu w dniu 31 sierpnia 2025 r. OWINB, w tym zakresie, orzekł co do nowego terminu wykonania obowiązku, tj. do dnia 22 listopada 2025 r., który jest tożsamy (81 dni od wydania decyzji) z terminem wyznaczonym przez organ pierwszej instancji, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, bowiem organ pierwszej instancji prawidłowo nałożył kwestionowany obowiązek, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy. W odniesieniu do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w postaci zgodności inwestycji z projektem budowlanym z 1978 r. oraz zaprojektowanym w nim sposobem i kształtem usytuowania okien oraz w zakresie sytuowania w przeszłości okien o dowolnym kształcie i wykonanych z dowolnego materiału co według oświadczenia skarżącej nie spotkało się dotychczas z jakimkolwiek problemem, OWINB wyjaśnił, iż projekt budowalny z 1978 r., na który powołuje się skarżąca, nie przewidywał wykonania spornego okna, a jedynie wykonanie otworu wypełnionego luksferami. Powołując się na dorobek judykatury, podniósł, iż otwory wypełnione luksferami lub cegłą szklaną nie stanowią otworów okiennych, bowiem luksfery nie odznaczają się podstawową cechą, jaką winien mieć otwór okienny, tj. cechą przezroczystości, gdyż nie dają one możliwości obserwacji terenu na zewnątrz budynku, dlatego też luksfery traktować należy nie jako wypełnienie okien, lecz jako przemurowanie ścian. Organ odwoławczy podniósł również, że skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swojego stanowiska, jakoby w wyniku sporych robót doszło jedynie do wymiany zużytego okna na nowe, mniejsze okno. Organ odwoławczy przy uwzględnieniu zebranego materiału dowodowego zważył, iż w 2015 r. w miejscu, w którym obecnie znajduje się sporne okno znajdowały się luksfery, a zatem ich demontaż na pewno nastąpił po II połowie 2015 r. a według ustaleń organu pierwszej instancji miał on miejsce w październiku 2024 r. OWINB podniósł, że w takiej sytuacji nawet gdyby przyjąć, że doszło do niego po II połowie 2015 r. nie miałoby to istotnego wpływu na wynik sprawy z uwagi na to, że według stanu prawnego obowiązującego w ww. dacie przepisy Prawa budowlanego nie zwalniały przedmiotowych robót spod reżimu uzyskania pozwolenia. Konfrontując się natomiast z stanowiskiem skarżącej w zakresie geometrii jej działki, OWINB wskazał na § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, gdzie dopuszcza się budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że nie sposób się zgodzić się z argumentem skarżącej, iż posiadanie wąskiej działki stanowi pozytywną przesłankę do sytuowania w granicy działek ściany budynku zawierającej okna lub drzwi, gdyż wskazane odstępstwo w zakresie wymogu dochowania określonych odległości budynku od granicy działki zawarte w §12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia dotyczy bowiem wyłącznie budynków skierowanych w stronę sąsiedniej działki ścianą bez okien i drzwi. W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skardze na powyższą decyzję OWINB, skarżąca zanegowała ją w całości. Podnosząc legalność wykonanych robót budowlanych, wskazała na uzgodnienie poczynione przy wznoszeniu przedmiotowego budynku, jak i na dokumentację z tym związaną. Argumentacja skarżącej zmierzała do wykazanie zgodności wykonanych robót budowlanych z projektem budowlanym z 1978 r. Skarżąca podniosła również, iż zatwierdzony projekt przewidywał otwory okienne znacznie mniejsze niż 10% procent całkowitej powierzchni ściany oraz zaakcentowała, że w pomieszczeniu, w którym wymieniono sporne luksfery, brak był możliwości przewietrzenia i wprowadzenia świeżego powietrza, co zagrażało jej życiu i zdrowiu. W odpowiedzi na skargę OWINB wniósł o oddalenie skargi. Organ podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, ponadto wskazał, iż z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby projekt budowlany z 1978 r. przewidywał wykonanie spornego okna, lecz wykonanie w jego obecnym miejscu otworu wypełnionego luksferami. Postanowieniem z 16 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Op 787/25, tut. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd zważył, iż nie ulega wątpliwości, że wskazane w zaskarżonej decyzji roboty nierozerwalnie łączą się z wykonaniem szeregu prac wymagających znacznych nakładów finansowych, których poniesienie może przekraczać zdolność płatniczą strony skarżącej. Natomiast wyeliminowanie przez sąd administracyjny decyzji, na podstawie której wykonano te roboty, wiąże się z kwestią powrotu do stanu, jaki istniał przed ich rozpoczęciem. Ewentualna szkoda, poniesiona przez stronę skarżącą związana zarówno z utratą środków finansowych przeznaczonych na ich wykonanie, jak też z poniesieniem kosztów ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego stanowiła, w ocenie Sądu przesłankę do wstrzymania wykonania decyzji OWINB z 2 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji - orzekając w sprawie - nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. Warto także podnieść, że sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Jednocześnie warte nadmienienia jest także, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie niespornym jest fakt, iż w budynku mieszkalnym jednorodzinnym znajdującym się na działce ewidencyjnej nr [...] w m. N. (ul. [...]), będącym w granicy z nieruchomością położoną w m. N. ul. [...], działka ewidencyjna nr [...] zdemontowano luksfery i w ich miejsce wstawiono okno z PCV o wymiarach ok. 0,87 m x 0,82 m. Ściana zewnętrzna, w której dokonano montażu okna znajduje się w bezpośredniej granicy z działką o nr [...]. Powyższe ustalone zostało w trakcie oględzin dokonanych przez PINB 24 kwietnia 2025 r. Organy procesujące w sprawie ustaliły ponadto, że na dokonane w październiku 2024 r. powyższe roboty budowlane nie uzyskano decyzji o pozwoleniu na budowę, ani nie dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 P.b. Powyższe niesporne okoliczności jednoznacznie wynikają ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. W ocenie Sądu przebudowa, która zaistniała na gruncie niniejszej sprawy, mieści się w hipotezie art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego. Bez wątpienia dotyczy ona bowiem przegrody zewnętrznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego, skoro sprowadza się do zdemontowania istniejących luksferów i do montażu w otworze okna PCV. Nie można przy tym nie uznać, by przebudowa ta nie prowadziła do zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której rzeczony budynek jest usytuowany. Montaż w przedmiotowego okna niejako "odślepia" otwór znajdujący się w zewnętrznej ścianie budynku. Przez obszar oddziaływania, na mocy art. 3 pkt 20 P.b. rozumie się teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Przepis art. 3 pkt 20 P.b. należy interpretować łącznie z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. Przy ustalaniu obszaru oddziaływania obiektu budowlanego nie chodzi o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom jej zabudowę. W orzecznictwie przyjęto, że obszarem oddziaływania budowanego obiektu budowlanego będzie obszar, w stosunku do którego ten obiekt wprowadzi ograniczenia możliwości budowy innych obiektów budowlanych ze względu na wymogi przepisów odnoszące się do zabudowy, a nie ze względu na to, że obiekt wprowadzi jakiekolwiek subiektywne uciążliwości (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 21 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Wr 540/25). Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu prawidłowość zakwalifikowania przez organ odwoławczy robót budowlanych polegających na zamontowaniu okna w miejsce istniejących luksferów w ścianie zewnętrznej budynku jako przebudowy budynku w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, której wykonanie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wprawdzie, w myśl art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego, wykonywanie robót budowlanych polegających na przebudowie przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych wymaga zgłoszenia, ale pod warunkiem, że roboty te nie prowadzą do zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której budynek jest usytuowany. Nie ma podstaw do zastosowania tej normy w rozpoznawanej sprawie właśnie z uwagi na to, że wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku mieszkalnego usytuowanej bezpośrednio przy granicy działki zwiększa obszar oddziaływania obiektu poza działkę. Argumentując powyższe należy wskazać, że NSA w wyroku z 24 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 2419/23, podniósł, co również aprobuje Sąd w składzie orzekającym, iż w procesie wykładni art. 29 ust. 3 pkt 1a P.b. można i należy posiłkować się przepisami rozporządzenia, w tym jego § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (poprzednio obowiązującego Dz.U z 1995 r. nr 10, poz. 46, ze zm.), dalej: rozporządzenie z 1994 r., określającym odległość ściany zewnętrznej budynku z otworami okiennymi i drzwiowymi od granicy sąsiedniej działki w celu ustalenia, czy roboty budowlane związane z przebudową przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynku, zamykają się w granicach działki. Organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania obowiązany jest bowiem ustalić, czy wykonane roboty budowlane objęte są reglamentacją organów budowlanych, a kwestia sposobu usytuowania budynku na działce i odległości ściany zewnętrznej od granicy z sąsiednią działką ma znaczenia dla oceny, czy roboty te oddziałują na teren sąsiedniej działki, w konsekwencji, czy wymagana jest na ich realizację zgoda budowlana. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia z 1994 r. co do zasady, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy; 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Z kolei mocą § 12 ust. 2 rozporządzenia z 1994 r. sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. Z powyższych regulacji wynika, że budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy. W konsekwencji, wykonanie okna w ścianie budynku, która znajduje się bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną bądź w odległości mniejszej niż 4 m od tej granicy narusza przepisy zawarte w powołanym rozporządzeniu dotyczące odległości budynków. Procedujące w sprawie organy nadzoru budowlanego zgodnie przyjęły, iż w dacie wykonania, niniejsze roboty budowlane, stosownie do treści art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego, wymagały uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. W konsekwencji, wobec wykonania spornych robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, niewątpliwie zaistniał stan określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 P.b. W związku z powyższym organy nadzoru budowlanego miały obowiązek prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o procedurę określoną w art. 51 P.b., co też w ocenie Sądu prawidłowo uczyniły. Należy przyznać słuszność ustaleniom poczynionym przez organu, iż przebudowa budynku wykonana od strony tej działki, zwiększa obszar oddziaływania tego budynku poza działkę skarżących. Zatem wykonane przez skarżących roboty budowlane wymagały uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, którą skarżąca nie dysponowała. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i aprobuje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie jej jest prawidłowe, a motywy w niej zawarte są przekonywujące, zgodne z prawem. W niniejszej sprawie, organy zasadnie uznały, uwzględniając ustalony stan faktyczny w tym rodzaj robót budowlanych wykonanych bez pozwolenia, o nałożeniu obowiązków w trybie powołanych powyżej przepisów Prawa budowlanego. Jedynym natomiast możliwym sposobem doprowadzenia przedmiotowych robót do stanu zgodnego z przepisami prawa było nakazanie inwestorce zlikwidowanie otworu w związku z tym, że z uwagi na odległość ściany, w której je wykonano od granicy z działką sąsiednią, jego zachowanie naruszałoby normy zawarte w § 12 rozporządzenia. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, w przypadku wykonania robót budowlanych w sposób określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 i 4, tj. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Mając na uwadze zarysowany w sprawie spór wyjaśnić należy, że celem postępowania naprawczego jest przede wszystkim doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Dlatego, w toku postępowania należy ustalić, czy wykonane roboty budowlane są zgodne z przepisami prawa, a jeśli nie to jakie ewentualnie czynności należy przedsięwziąć, aby zaistniały stan doprowadzić do zgodności z prawem. W tym przypadku organ, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Natomiast w przypadku ustalenia, że nie jest możliwe doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem organ ma obowiązek orzec na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. ma charakter naprawczy i służy doprowadzeniu obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem poprzez nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych lub czynności. W tym trybie organ nadzoru budowlanego określa zakres działań koniecznych do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wynikających z naruszenia przepisów prawa budowlanego lub przepisów techniczno-budowlanych. Postępowanie to nie służy natomiast prowadzeniu postępowania projektowego ani wyborowi jednej z kilku równorzędnych koncepcji technicznych przedstawianych przez inwestora. Wyjaśnić przy tym należy, że "stan zgodności z prawem", o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., dotyczy zatem nie tylko przepisów tej ustawy, lecz także norm zawartych w innych aktach, które mogą znaleźć zastosowanie w stanie faktycznym danej sprawy. Dopóki więc istnieją techniczne i prawne możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie legalizacyjne regulowane art. 50 i następnymi P.b., wydaje decyzję, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3 P.b. Decyzja o nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych z art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. może być wydana zarówno w odniesieniu do robót budowlanych wykonywanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 P.b. (po wydaniu w stosunku do tych robót postanowienia o ich wstrzymaniu), jak i robót budowlanych, które zostały już wykonane (zakończone) w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Stosownie bowiem do art. 51 ust. 7 P.b. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Dodać należy, że zgodnie z art. 52 ust. 1 P.b., obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Odnosząc się jeszcze do instytucji postępowania naprawczego, warte podkreślenia jest, iż zgodnie ze stanowiskiem judykatury, naruszenia prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji. Słusznie zauważył OWINB, że roboty budowlane polegające na wykonaniu otworów okiennych, należy zakwalifikować jako przebudowę budynku mieszkalnego, zgodnie z definicją przebudowy zawartą w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, bowiem następstwem tych robót jest zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie doszło do demontażu luksferów na ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego. W efekcie tak wykonanych robót powstały w ścianie zewnętrznej otwór, który wypełniony został oknem z PCV o wymiarach ok. 0,87 m x 0,82 m. Ściana zewnętrzna, w której dokonano montażu okna znajduje się w bezpośredniej granicy z działką o nr [...], co w świetle powyższych przepisów prowadzi do zwiększenia obszaru oddziaływania przedmiotowego obiektu poza działkę, na której jest on usytuowany. Przypomnienia nadto wymaga, że w niniejszej sprawie sporna ściana zewnętrzna południowa budynku usytuowana jest bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią. Pierwotnie, jak wynika z ustaleń organów oraz z projektu budowlanego, ściana ta została zaprojektowana jako pełna, z wypełnieniem otworów luksferami. Z racji tego, że położenie ani granice budynku nie uległy zmianie, z uwagi na § 12 rozporządzenia nie ma możliwości wstawienia w zaprojektowane otwór przegród szklanych - okien. Zmiany w zakresie sposobu wypełnienia otworów należy rozpatrywać w kontekście spełnienia wymogów zabezpieczenia przeciwpożarowego w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego. Zgodnie z § 232 ust. 6 rozporządzenia, w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż wskazana w tabeli, tj. E 30 dla klasy odporności ogniowej ściany oddzielenia przeciwpożarowego R E I 60. Wskazane przez ustawodawcę materiały z jednej strony przepuszczają światło dzienne, ale z drugiej strony posiadają cechy podstawowego budulca ściennego jakim jest np. cegła, bloczek, czy pustak. Fragment ściany częściowo wypełnionej luksferami (pustakami szklanymi) w świetle rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie należy traktować tak samo, jak ścianę wypełnioną cegłą szklaną, to jest ścianę pełną, bez otworów okiennych, co za tym idzie, brak jest w tym względzie niezgodności z przepisami § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 324/18). W ocenie Sądu zasadne jest, aby podkreślić, iż brak możliwości sytuowania ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m ma na celu nie tylko zapewnienie ochrony przeciwpożarowej, ale także zapewnienie ochrony interesów osób trzecich. Obiekt budowlany należy projektować i budować w taki sposób, aby zapewnić poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Zakaz ten gwarantuje ochronę interesów osób trzecich - prawo do prywatności, na co wskazuje art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Wobec tego nie można się zgodzić ze skarżącą, że w niniejszej sprawie nie doszło do przebudowy budynku, w zakresie montażu okna technicznego w miejscu luksferów, albowiem następstwem tych robót jest zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, co potwierdza powołane w zaskarżonej decyzji orzecznictwo sądów administracyjnych. Zarówno wykonanie otworu okiennego w ścianie budynku, jak i likwidacja poprzez zamurowanie takiego otworu kwalifikowane są bezsprzecznie jako przebudowa obiektu budowlanego. Reasumując, okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, iż doszło do przebudowy przegrody zewnętrznej budynku mieszkalnego, polegającej na demontażu istniejących luksferów, w następstwie czego skarżąca zamontowała okno PCV bez wymaganego pozwolenia na budowę, co skutkowało naruszeniem art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a Pb. w zw. § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zatem zasadnym było wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego, o którym mowa w art. 50 i 51 Prawa budowlanego i wydanie stosownych zgód budowlanych. Podnieść należy, iż postępowanie w niniejszej sprawie nie było prowadzone w sprawie odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, czy też innych kwestii odnoszących się do przedmiotowego projektu (art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b.), a w sprawie odrębnych, przeprowadzonych robót budowlanych. Dlatego też podnoszone przez skarżącą argumenty, jakoby wykonane roboty budowlane licowały z projektem budowlanym z 1978 r. są prawnie obojętne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zgodzić należy się bowiem z poglądem organu odwoławczego, iż projekt budowlany z 1978 r. na który powołuje się odwołująca, nie przewidywał wykonania spornego okna, a jedynie wykonania otworu wypełnionego luksferami. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, w przypadku wykonania robót budowlanych w sposób określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 i 4, tj. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W myśl powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała przepisów prawa, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił uznając ją za nieuzasadnioną. Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Informacje o sprawie

Data wpływu
31 października 2025
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Anna Komorowska-Kaczkowska Beata Kozicka /sprawozdawca/ Tomasz Judecki /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny