I SA/Op 56/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 grudnia 2022 r., nr 1601-IEE.711.536.2022 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie

Przedmiotem skargi T. K. (dalej określanej jako: strona, skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 16 grudnia 2022 r., wydane na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; dalej: kpa) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: upea), mocą którego organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Namysłowie z 17 sierpnia 2022 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby wskazał, że postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Namysłowie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony na podstawie tytułu wykonawczego z 30 czerwca 2010 r. Nr [...], wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a obejmującego zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc październik 2004 r. Powyższe postanowienie zostało wysłane na adres zamieszkania strony, tj. [...], [...] H., Niemcy. Odbiór postanowienia potwierdził 23 sierpnia 2022 r. w imieniu strony M. K., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Stąd bieg 7 - dniowego terminu do wniesienia zażalenia rozpoczął się 24 sierpnia 2022 r. i upływał 30 sierpnia 2022 r. Pismem z 29 sierpnia 2022 r. strona, działając przez ustanowionego pełnomocnika, tj. M. K. (pełnomocnictwo do działania w/w osoby w imieniu strony wpłynęło do organu 3 listopada 2022 r.) wniosła zażalenie na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Z zapisów znajdujących się na kopercie, w której przesłane zostało zażalenie, wynikało, że przesyłka ta została nadana za pośrednictwem Deutsche Post i oznaczona numerem [...]. W oparciu o informacje znajdujące się na stronie Poczty Polskiej S.A. dotyczące śledzenia przesyłki organ ustalił, że przedmiotowa przesyłka została nadana 31 sierpnia 2022 r. w jednostce pocztowej L. [...] w Niemczech. W konsekwencji, powołując się na treść art. 17 § 1 upea, organ nadzoru stwierdził, że zażalenie zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu przewidzianego na jego wniesienie. Termin do jego złożenia upłynął bowiem 30 sierpnia 2022 r., natomiast zażalenie nadano 31 sierpnia 2022 r. Tym samym brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy. W złożonej na powyższe postanowienie skardze reprezentujący stronę pełnomocnik, domagając się jego uchylenia, podniósł, że organ odwoławczy w sposób nieuprawniony nadinterpretował zapis, który znajduje się na stronie kontroli przesyłek poleconych Deutsche Post. Według skarżącej adnotacja informuje jedynie, że przesyłka nr [...] została 31 sierpnia 2022 r. przekazana w międzynarodowym centrum logistycznym L. [...] do dalszego przewozu do Polski. Skarżąca stwierdziła, że jest to jedynie jeden z etapów, jaki pokonuje nadana przesyłka polecona pomiędzy nadawcą, a odbiorcą i jest odpowiednikiem Wydziału Ekspozycyjno-Rozdzielczego Poczty Polskiej, który nie obsługuje indywidualnych osób i nie można w niej nadać jakiejkolwiek przesyłki. W ocenie skarżącej zapis, na który powołał się organ odwoławczy, nie informuje o dacie i miejscu nadania przesyłki w niemieckiej placówce pocztowej, co w przypadku ustalenia terminu wniesienia zażalenia ma decydujące znaczenie. Zatem przyjęcie w zaskarżonym postanowieniu daty 31 sierpnia 2022 r. jest ewidentnym błędem, wynikającym z braku starannego ustalenia stanu faktycznego dotyczącego daty nadania "odwołania" w miejscu zamieszkania skarżącej. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że na podstawie licznej korespondencji z organami "nie trudno było ustalić, że wszystkie listy były nadane w placówkach pocztowych H.". Jako dowód na nadanie zażalenia w placówce pocztowej w zawitym terminie skarżąca załączyła kopię rachunku nr [...] z 29 sierpnia 2022 r., na potwierdzenie nadania przesyłki nr [...] o 14:33 w punkcie [...], [...] w H. oraz potwierdzenie nadania numeru przesyłce poleconej (Einschreiben). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: ppsa), zgodnie z którym decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji/postanowienia (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania). Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa, sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Oceniając zaskarżone postanowienie przez pryzmat wskazanych przesłanek Sąd stwierdził naruszenie prawa procesowego w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi kwestia zachowania przez stronę terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Namysłowie z 17 sierpnia 2022 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powołany przepis znajduje odpowiednie zastosowanie do zażaleń, o czym stanowi art. 144 kpa. Z przytoczonych regulacji wynika, że wniesienie zażalenia obliguje organ odwoławczy do zbadania w pierwszej kolejności dopuszczalności zażalenia, zachowania terminu do jego wniesienia i spełnienia wymogów formalnych środka zaskarżenia. W przypadku stwierdzenia, że zażalenie zostało złożone po terminie, organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Upływ terminu do dokonania czynności jest uwzględnianą z urzędu okolicznością obiektywną i w razie jej wystąpienia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Norma prawna wynikająca z art. 134 kpa ma bowiem charakter imperatywny. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu odwoławczego w każdym przypadku, gdy takie uchybienie ma miejsce (por. wyrok NSA z 25 maja 2023 r., II OSK 1963/20; dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ nie może więc w takiej sytuacji przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 kpa. Uchybienie temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie odwołania (wniesionego po upływie ustawowego terminu) stanowi rażące naruszenie prawa. W niniejszej sprawie na podstawie art. 59 § 5 upea w związku art. 17 § 1 upea termin do wniesienia zażalenia na w/w postanowienie Naczelnika US w Namysłowie z 17 sierpnia 2022 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, wynosił 7 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Nie budzą zastrzeżeń Sądu ustalenia organu, że przesyłka zawierająca postanowienie organu egzekucyjnego, skierowana na adres zamieszkania strony, tj. [...], [...] H., Niemcy, została podjęta w imieniu strony przez M. K. 23 sierpnia 2022 r. Te okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne. Oznacza to, że siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia rozpoczął swój bieg 24 sierpnia 2022 r. i upływał 30 sierpnia 2022 r. Kontrowersje między stronami istnieją natomiast co do daty nadania zażalenia. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z aktualnie obowiązującym w sprawie brzmieniem art. 57 § 5 pkt 2 kpa, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. W obecnym stanie prawnym nie może więc budzić żadnych wątpliwości, że nadanie przesyłki m.in. w placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jak np. w Niemczech, odnosi ten sam skutek co nadanie przesyłki polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego. Tym samym termin na wniesienie podania jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce operatora świadczącego powszechne usługi pocztowe w Państwie Członkowskim. W stanie faktycznym sprawy poza sporem jest okoliczność, że przesyłkę zawierającą zażalenie skarżąca nadała przesyłką priorytetową, oznaczoną numerem [...], za pośrednictwem niemieckiego operatora pocztowego tj.: Deutsche Post. Co przy tym istotne, na kopercie brak było stempla pocztowego, potwierdzającego datę nadania przesyłki, zatem niemożliwe było precyzyjne ustalenie daty nadania w oparciu o samą kopertę. W tych okolicznościach organ, kierując się dokumentem wygenerowanym ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. "Śledzenie przesyłek - Tracking emonitoring.poczta-polska.pl", przyjął, że przedmiotowa przesyłka została nadana 31 sierpnia 2022 r. w jednostce pocztowej L. [...] w Niemczech. Według organu, ustaloną datę i miejsce nadania (tj.: 31 sierpnia 2022 r., L. [...]), potwierdzały również włączone do akt wydruki ze strony internetowej Deutsche Post tj. www.deutschepost.de oraz ze strony www.pkge.net, umożliwiającej śledzenie przesyłek kurierskich. Kwestionując stanowisko organu skarżąca podnosi w skardze, że zapis, na który powołał się organ w skarżonym postanowieniu nie wskazuje daty i miejsca nadania przesyłki w niemieckiej placówce pocztowej lecz stanowi jedynie informację, że w tej dacie przesyłka nr [...] została przekazana w międzynarodowym centrum logistycznym L. [...] do dalszego przewozu do Polski. W ocenie Sądu słusznie skarżąca podnosi, że dowody na których oparł się organ nie pozwalały na przyjęcie, w sposób niebudzący wątpliwości, daty nadania przesyłki poleconej nr [...]. Zapis na dokumencie "Śledzenie przesyłek - Tracking emonitoring.poczta-polska.pl", wskazuje jedynie, że 31 sierpnia 2022 r. doszło do "wysłania" przesyłki, co nie może być utożsamiane z datą nadania w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne na terenie Niemiec. Z kolei na wydruku ze strony www.deutschpost.de (k. 150 akt administracyjnych) znajduje się adnotacja: "Die Sendung wurde am 31.08.2022 im internationalen Ligistikzentrum zur Weiterbeförderung nach Polen übergeben", co ewidentnie potwierdza argumenty skarżącej, że data 31 sierpnia 2022 r. wskazuje dzień, w którym przesyłka nr [...] została przekazana do centrum logistycznego w celu dalszego transportu do Polski. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, że również w przypadku korespondencji kierowanej przez skarżącą do tut. Sądu na kopertach zawierających pisma procesowe brak było pieczęci wskazujących datę i miejsce nadania. Przy czym dotyczące tych przesyłek wydruki ze stron internetowych Poczty Polskiej S.A. "Śledzenie przesyłek - Tracking emonitoring.poczta-polska.pl" wyraźnie różnicowały datę i miejsce "nadania" przesyłki, od daty i miejsca "wysłania", celem dalszego transportu do Polski. Tytułem przykładu można wskazać, że w przypadku przesyłki zawierającej skargę, oznaczonej nr [...], wydruk śledzenia tej przesyłki wskazuje, że w kolumnie: "nazwa zdarzenia" w rubryce pierwszej: "nadanie" przyporządkowano datę: 17-01-2023 12:03:00, a jako jednostkę pocztową wskazano: "International Postal System, natomiast w rubryce drugiej: "wysłanie" zapisano 19-01-2023 03:52:00, F./F. Powyższe dodatkowo potwierdza, że nie można traktować jako równoznaczne, jak uczynił to organ, "nadania" i "wysłania" pisma. Błędnie zatem Dyrektor Izby wywiódł, że omawiana przesyłka została nadana 31 sierpnia 2022 r. opierając się na wydruku śledzenia przesyłki, z którego wynika, że pierwsza adnotacja co do przesyłki pojawiła się tego właśnie dnia. Tymczasem wydruk śledzenia przesyłki o takiej treści nie może świadczyć, że pismo zostało nadane przez stronę 31 sierpnia 2022 r., albowiem - jak wynika z wydruku ze strony www.deutschpost.de - w tym dniu miało miejsce "wysłanie" przesyłki do centrum logistycznego w L. celem wyekspediowania jej do Polski. Podkreślić trzeba, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne było ustalenie, kiedy przesyłka nr [...] została nadana w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, tj. w Niemczech, w placówce Deutchpost. Takich jednak ustaleń organ nie poczynił, wobec czego stwierdzenie, że strona nie zachowała terminu do wniesienia zażalenia było przedwczesne. Nawiązując w tym miejscu do załączonych do skargi dowodów, które według skarżącej miały potwierdzać nadanie przedmiotowej przesyłki 29 sierpnia 2022 r., Sąd podziela stanowisko organu, że dokumenty te nie zdołały jednoznacznie, w pozbawiony wątpliwości sposób, wykazać, że w tym właśnie dniu doszło do nadania przez skarżącą zażalenia. Jeśli chodzi o kopię rachunku nr [...] z 29 sierpnia 2022 r., zgodzić się należy z organem, że na rachunku tym brak jest jakiegokolwiek zapisu, że dotyczy on nadania przesyłki nr [...]. Rachunek ten zawiera bowiem informację o zakupie w punkcie [...], [...] w H. usługi nadania listu poleconego zwykłego i dwóch znaczków pocztowych, przy czym nie można go wprost powiązać z usługą pocztową dotyczącą przesyłki priorytetowej o w/w numerze. Brak jest też wystarczających podstaw do przyjęcia, że drugi z załączonych przez stronę dokumentów ("Einschreiben") - na którym widnieje wprawdzie numer przesyłki [...], jednak nie zawiera on żadnej daty, w jakiej miałoby dojść do nadania tej przesyłki - stanowi, jak informuje skarżąca w piśmie procesowym z 23 lutego 2023 r., integralną część rachunku nr [...] (brak jest jakichkolwiek zapisów pozwalających na powiązanie obu tych dokumentów). Niemniej jednak zdaniem Sądu, mając na uwadze, że składowi orzekającemu w tej sprawie nieznany jest sposób dokumentowania procedury doręczeń stosowany przez operatora niemieckiego, uznać należy, że dowody te uprawdopodobniają przebieg zdarzeń przedstawiony przez skarżącą. Zwłaszcza, jeśli weźmie się pod uwagę, że zakup w kiosku w H., czyli miejscu zamieszkania skarżącej, dotyczył listu poleconego a cena nabycia znaczków pocztowych odpowiada cenie znaczków umieszczonych na kopercie, w której nadano zażalenie. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że Dyrektor Izby błędnie ustalił fakty mające kluczowe znaczenie w sprawie, a tym samym błędnie uznał, że zażalenie zostało wniesione przez skarżącą z uchybieniem terminu. Nie przesądzając bowiem, kiedy przesyłka nr [...] została faktycznie nadana, stwierdzić należy, że okoliczność nadania tego środka zaskarżenia w świetle znajdujących się w aktach dowodów pozostaje nieustalona, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Nie zostały bowiem wyjaśnione w należyty sposób okoliczności sprawy, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, co skutkuje naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa oraz art. 134 w zw. z art. 144 kpa. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Dyrektor Izby uwzględni stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i przeprowadzi postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia daty nadania przez skarżącą przesyłki nr [...]. W tym celu organ winien co najmniej wezwać skarżącą do wykazania nadania przesyłki w terminie, poprzez m.in. przedstawienie wyników postępowania reklamacyjnego, o którym mowa w piśmie procesowym skarżącej z 23 lutego 2023 r. (dostarczonych na jej skrzynkę mailową). W przypadku natomiast, gdyby po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego organ nadal nie był w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego w kwestii daty nadania przedmiotowej przesyłki, winien wówczas, zgodnie z art. 81a § 1 kpa rozstrzygnąć wątpliwości w tym zakresie na korzyść strony. Zgodnie z powołanym przepisem jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ppsa, orzekł jak w sentencji.