I SA/Op 542/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w dniu 17 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Fundacji im. [...] w K. na uchwałę Rady Gminy Tarnów Opolski z dnia 29 września 2025 r. Nr XX/146/2025 w przedmiocie pozbawienia kategorii drogi gminnej poprzez wyłączenie jej części z użytkowania jako drogi publicznej postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić stronie skarżącej kwotę 300 (trzysta) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Fundacja im. [...] w K. (zwana dalej: Fundacją, skarżącą) zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu uchwałę Rady Gminy Tarnów Opolski (zwanej dalej: Radą Gminy, Radą) z dnia 29 września 2025 r., Nr XX/146/2025 w przedmiocie pozbawienia kategorii drogi gminnej poprzez wyłączenie jej części z użytkowania jako drogi publicznej (zwana dalej: uchwałą), powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 662, ze zm. - zwanej dalej: u.s.g.) w zw. z art. 3 § 2 pkt 5, art. 50 § 1 oraz art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm. - zwanej dalej: p.p.s.a.). Fundacja wniosła o w stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, ewentualnie w razie nieuwzględnienia tego wniosku, stwierdzenie niezgodności z prawem tej uchwały. Ponadto skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały. Obszernie uzasadniając swoją legitymację procesową do wniesienia skargi, skarżąca wskazała, że posiada ją na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., ponieważ zaskarżona uchwała narusza jej własny, aktualny, konkretny i bezpośredni interes prawny. Uchwała dotyczy odcinka ul. [...] w K., który pozostaje objęty rzeczywistymi działaniami statutowymi Fundacji w zakresie ochrony infrastruktury publicznej, bezpieczeństwa mieszkańców, ciągów komunikacyjnych, funkcji ratowniczych oraz elementów środowiskowych położonych w bezpośrednim otoczeniu tej drogi. Umocowanie do wniesienia skargi wynika z § 23 - 26 Statutu Fundacji. Zgodnie z § 7 Statutu Fundacji do jej celów należy w szczególności ochrona praw mieszkańców i wspólnot lokalnych, ochrona legalności działania organów władzy publicznej, ochrona bezpieczeństwa publicznego, infrastruktury służącej realizacji zadań publicznych, środowiska, krajobrazu oraz dziedzictwa lokalnego. Sporny odcinek ul. [...] stanowi jedyny bezpieczny alternatywny ciąg komunikacyjny zapewniający dojazd przez strzeżony przejazd kolejowy, z pominięciem niebezpiecznego przejazdu przez wiadukt w P. Zaznaczyła, że interes prawny Fundacji nie wynika wyłącznie z ogólnych postanowień statutowych, ale także z powiązania rzeczywiście wykonywanych działań Fundacji z normami prawa materialnego dotyczącymi zadań publicznych gminy, infrastruktury drogowej, bezpieczeństwa mieszkańców, ochrony środowiska oraz publicznoprawnego reżimu dróg publicznych. Zaskarżona uchwała osłabiła gwarancje publicznej dostępności i ochrony odcinka drogi, który Fundacja wcześniej rozpoznała, dokumentowała i obejmowała działaniami statutowymi. W odpowiedzi na skargę Gmina Tarnów Opolski wniosła o jej odrzucenie, bądź ewentualnie oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej wskazała na niewykazanie przez skarżącą posiadania w sprawie legitymacji skargowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skarżąca Fundacja wniosła na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. skargę na opisaną we wstępie uchwałę Rady w sprawie pozbawienia kategorii drogi gminnej poprzez wyłącznie jej części z użytkowania jako drogi publicznej. Punktem wyjścia do oceny dopuszczalności skargi jest art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, tj. akt prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej lub akt organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inny niż akty prawa miejscowego, podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym, określającym wymagania decydujące o legitymacji do zaskarżenia uchwał organu stanowiącego gminy do sądu administracyjnego, jest art. 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Należy zauważyć, że skarga wnoszona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. - jak słusznie zauważyła Fundacja - nie ma charakteru actio popularis. Prawną tego konsekwencją jest to, że na podstawie powołanego przepisu nie można wnieść skargi w interesie społecznym (publicznym) lub w interesie innego podmiotu, bo można ją wnieść tylko w celu ochrony swojego indywidualnego interesu prawnego, naruszonego uchwałą organu stanowiącego gminy. Sądy administracyjne prezentują w tym zakresie ugruntowaną linię, że tzw. organizacja społeczna nie może skarżyć uchwał wyłącznie z powołaniem się na własny cel statutowy, nie jest to bowiem wówczas działanie z powodu naruszenia własnego interesu prawnego, ale w obronie interesu publicznego, a ten nie może być przesłanką zaskarżenia na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Ponadto, że nie mają zastosowania do regulacji z art. 101 ust. 1 u.s.g. przepisy art. 31 k.p.a., dopuszczające występowanie w charakterze strony organizacji społecznej reprezentującej interesy innych osób. Organizacja społeczna występująca w roli skarżącego powinna więc wykazać związek między zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną sytuacją prawną i ten związek musi powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień lub nałożenia obowiązków na tę organizację (zob. wyroki NSA z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 818/22 i z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2088/14, czy też postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2026 r., sygn. akt III OSK 2532/25, wszystkie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem Fundacja nie twierdzi, że uchwała ingeruje w jej własne indywidualne prawa lub obowiązki. Jej argumentacja jest w istocie oparta na celach statutowych oraz na potrzebie ochrony infrastruktury publicznej, bezpieczeństwa mieszkańców, ciągów komunikacyjnych, funkcji ratowniczych oraz elementów środowiskowych położonych w bezpośrednim otoczeniu tej drogi, potrzebach powiązanych z rzeczywiście wykonywanymi działaniami Fundacji. Sąd uznał, że taka podstawa faktyczna opisuje działalność skarżącej podejmowaną w interesie publicznym lub na rzecz innych osób, ale nie dowodzi naruszenia jej własnego interesu prawnego w sprawie. Skoro zaś skarżąca Fundacja nie powołała się na naruszenie swojego indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia tylko wyraźnie wskazała, że skargę wnosi w celu realizacji swoich zadań statutowych, czy szerzej na potrzebę zapewnienia ochrony ww. wartości prawnie chronionych, to nie było podstaw prawnych, aby taką legitymację jej przyznać, co zamyka drogę do merytorycznego zbadania legalności uchwały z jej inicjatywy procesowej. Odnośnie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały wyjaśnić trzeba, że wywołuje on skutek i podlega rozpatrzeniu dopiero wówczas, gdy skarga jest skutecznie wniesiona, tj. nie podlega odrzuceniu z przyczyn podanych w art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. Zatem Sąd uznał, że nie było podstaw do rozpatrzenia zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Wobec powyższego Sąd, z uwagi na brak legitymacji do wniesienia skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. orzekł, jak w pkt. 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł w pkt. 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.