I SA/Op 485/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 9 maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Przedmiotem skargi H. K. (dalej jako skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 9 maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 27 lipca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżąca oświadczyła, że w gospodarstwie domowym pozostaje z synami P. i S., że wynajmują mieszkanie o powierzchni 43 m² oraz, że łączne dochody gospodarstwa domowego wynoszą około 2.214 z brutto. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Nadto należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Analizując informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy uznał, że były one niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., pismem z 31 lipca 2014 r. wezwano skarżącą do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania: - pisemnej informacji na temat kosztów ponoszonych w skali miesiąca przez nią i pozostałych członków jej rodziny na bieżące utrzymanie (tj. kosztów z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania mieszkania, zakupu wyżywienia i innych niezbędnych dla utrzymania wydatków) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia, - pisemnej informacji odnośnie innych wydatków niż bieżące koszty utrzymania również z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi taki stan, - pisemnej informacji dotyczących źródeł finansowania tych kosztów razem z odpowiednimi dokumentami, - kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiągniętych w 2013 r. (PIT), - dowodów potwierdzających stan chorobowy jednego z synów, opisany w formularzu PPF, - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przekazała oświadczenia o nieposiadaniu przez nią i syna P. K. jakichkolwiek lokat bankowych, a także kserokopie: decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z 12 czerwca 2014 r. o przyznaniu synowi skarżącej S. K. zasiłku stałego do 30 maja 2017 r., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności S. K., pisemnej informacji z 29 kwietnia 2014 r. o wysokości pobieranego przez skarżącą świadczenia emerytalno-rentowego, zeznań podatkowych za 2013 r. (PIT-37). Mając na względzie informacje wynikające z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przekazanych kserokopii dokumentów (szczególnie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L.) referendarz sądowy uznał, iż w przypadku skarżącej zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Z uzasadnienia wymienionej decyzji wynika, iż po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego sytuacja rodziny skarżącej jest na tyle trudna, że uzasadnia przyznanie zasiłku stałego. Na podstawie tegoż wywiadu środowiskowego ustalono bowiem, że skarżąca wspólnie z niepracującym synem S. (któremu zdiagnozowano schizofrenię paranoidalną) prowadzi gospodarstwo domowe (oddzielne gospodarstwo prowadzi drugi syn P.), że wszyscy razem wynajmują 2 pokojowe mieszkanie, że skarżąca pobiera rentę rodzinną w wysokości 825,45 zł, że wydatki rodziny związane z utrzymaniem mieszkania opiewają na kwotę 1.432,88 zł (w tym czynsz w kwocie 1.200 zł, energia elektryczna w kwocie 77,39 zł, gaz w kwocie 155,49 zł), że jej rodzina posiada zaległości w opłatach czynszowych w wysokości 1.550 zł, za gaz w wysokości 344,13 zł i energię elektryczną w wysokości 154,78 zł, oraz że w celu uregulowania zaległości skarżąca podjęła zobowiązania kredytowe. Zatem mając na względzie wyżej opisane okoliczności uznano, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.