I SA/Op 470/17

Starszy referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20 września 2017 r. Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy, postanawia przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Przedmiotem skargi A Spółki z o.o. w [...] (dalej jako strona skarżąca, spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 20 września 2017 r. Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 84.844 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.697 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 849 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - zwanej dalej p.p.s.a., strona skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że spółka od stycznia 2015 r. nie prowadzi działalności gospodarczej (w kwietniu 2015 r. zwolnieni zostali wszyscy pracownicy), że w związku wymagalnymi zobowiązaniami wystawiono szereg tytułów egzekucyjnych i zablokowano rachunki bankowe, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, oraz że spółka nie posiada środków trwałych, ani też środków finansowych i majątku. W załączeniu do wniosku strona skarżąca przekazała wypis z Krajowego Rejestru Sądowego, wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe CIT-8 za lata 2016 i 2017 oraz kserokopie rachunku zysków i strat na dzień 31 grudnia 2015 r. i pisemnych informacji o wysokości nieuregulowanych należności z tytułu wynagrodzenia za prace. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osoba prawna może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego), gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (m.in. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, o co wnosi spółka w przedmiotowym wniosku) staje się możliwe wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika, iż instytucja prawa pomocy jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, może być udzielana w szczególnych przypadkach. W tym względzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się bowiem, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w przedłożonych dodatkowo dokumentach wskazują na wyjątkową sytuację strony skarżącej w rozumieniu art. 246 § 2, pkt.2 p.p.s.a. Z przekazanych wcześniej dokumentów (przede wszystkim z przedłożonych zeznań podatkowych) wynika, że od początku 2016 r. spółka nie podejmowała czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (brak jakichkolwiek przychodów czy też kosztów). Z kolei w wyniku prowadzonej egzekucji ograniczono stronie skarżącej prawo do swobodnego dysponowania zasobami finansowymi, doprowadzając zarazem do niemożności poniesienia kosztów sądowych. Natomiast z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona skarżąca nie posiada majątku jak też zasobów pieniężnych pozwalających wygenerować środki na zapłatę jakichkolwiek kosztów sądowych. Zatem brak majątku i środków pieniężnych, prowadzona egzekucja pieniężna w znacznym rozmiarze, a nade wszystko fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że strona skarżąca nie posiada zasobów jak i możliwości pozyskania środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.