I SA/Op 294/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. D. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2025 r., nr 010070/680/3860299/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego postanawia umorzyć postępowanie.

O. D. (zwana dalej także: stroną, skarżącą), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej też: organem, Prezesem ZUS) z dnia 20 lutego 2025 r., nr 010070/680/3860299/2023, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej też: ZUS) z dnia 15 maja 2023 r., o odmowie przyznania stronie świadczenia wychowawczego na dziecko A. D. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Formułując zarzuty naruszenie art. 7, art. 9, art. 77 i art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej Kpa, podnosiła, że nigdy nie składała skargi od decyzji ZUS z dnia 15 maja 2023 r., a wniesione przez nią odwołanie dotyczyło decyzji z dnia 20 listopada 2023 r. Powyższa skarga, wniesiona w dniu 7 marca 2025 r. (data nadania przesyłki na poczcie) wpłynęła do organu w dniu 13 marca 2025 r. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o umorzenie postępowania w związku z uwzględnieniem w całości skargi w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Wskazał, że biorąc pod uwagę wyjaśnienia przedstawione w skardze, w ramach autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. wydał decyzję z dnia 7 kwietnia 2024 r. o uchyleniu w całości zaskarżonego postanowienia z dnia 20 lutego 2025 r., nr 010070/680/3860299/2023. Wraz z odpowiedzią na skargę organ przedłożył akta sprawy, w tym ww. decyzję z dnia 7 kwietnia 2024 r. wraz z Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia (UPD), potwierdzającym, że została doręczona skarżącej w dniu 7 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Postępowanie sądowe wszczęte wskutek skargi strony należało umorzyć. Zgodnie z treścią art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej zwane nadal: ppsa, organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Z kolei stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w § 1 pkt 1 i 2. Jedną z "innych przyczyn" bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego, skutkującą jego umorzeniem, jest wydanie przez organ aktu autokontrolnego w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe na skutek uwzględnienia skargi przez organ administracyjny w trybie autokontroli (tak np. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, J. P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, postanowienia WSA w Opolu z 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Op 380/25, czy też WSA w Gliwicach z 4 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 508/25). W niniejszej sprawie postępowanie wszczęte na skutek skargi strony stało się bezprzedmiotowe wobec uwzględnienia przez Prezesa ZUS wniesionej skargi w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wydana w trybie autokontroli decyzja Prezesa ZUS z dnia 7 kwietnia 2025 r. została wydana z zachowaniem trzydziestodniowego terminu określonego w art. 54 § 3 p.p.s.a. Termin do jej zaskarżenia upłynął z dniem 7 maja 2025 r., a w repertorium sądowym brak jest informacji ojej zaskarżeniu. Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego przez organ odwoławczy w trybie autokontroli sprawia, że Sąd zostaje pozbawiony przedmiotu kontroli pomimo, że sprawa w sensie materialnoprawnym nadal istnieje. Sprawa nie staje się więc bezprzedmiotowa, natomiast bezprzedmiotowe staje się postępowanie sądowe, co w świetle art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. daje podstawę do jego umorzenia. Skoro po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego doszło do skutecznego wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, to brak jest możliwości dalszego prowadzenia postępowania sądowego, w szczególności merytorycznego rozpoznania sprawy. Zasadne jest zatem umorzenie zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd nie kontroluje natomiast aktu wydanego w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., gdyż naruszyłby zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje bowiem skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Stosownie też do art. 201 § 1 p.p.s.a., w punkcie 2 postanowienia Sąd orzekł o kosztach postępowania, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone w kwocie 480 zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). W punkcie 3 postanowienia Sąd orzekł z kolei o zwrocie wpisu od skargi, uiszczonego przez skarżącą w kwocie 100 zł, albowiem na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. niniejsza sprawa jest zwolniona od kosztów sądowych.