I SA/Op 218/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 19 stycznia 2026 r., nr 006/2026 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w części I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz skarżącej A. Ż. kwotę 697,00 zł (słownie złotych: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. Ż. (dalej określana jako: strona, skarżąca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej w skrócie: Dyrektor OR ARiMR) z 19 stycznia 2026 r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm. - dalej jako: "k.p.a."), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1363) [dalej: ustawa o ARiMR] oraz § 13e ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 roku w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 poz. 187 ze zm.) [dalej: Rozporządzenie] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Namysłowie odmawiającą przyznania pomocy finansowej. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 17.10.2025 roku do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie wpłynął wniosek złożony przez skarżącą o udzielenie pomocy finansowej o charakterze pomocy de minimis w rolnictwie na refundację do 100% wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa). Do wniosku dołączono fakturę [...] z dnia 16.10.2025 roku dokumentującą nabycie urządzenia służącego do dezynfekcji gorącą wodą za kwotę 16 974,00 złotych brutto, jak również koszty transportu tego urządzenia wynoszące 75,01 zł brutto. W dniu 27.10.2025 roku skarżąca złożyła zmianę do wniosku, do której załączyła - oprócz dokumentów dołączonych do wniosku - fakturę [...] z dnia 16.10.2025 potwierdzającą zakup maty dezynfekcyjnej w kwocie 210,00 zł brutto, paragon imienny [...] z dnia 17.10.2025 roku dokumentujący nabycie preparatu do suchej dezynfekcji pomieszczeń inwentarskich za cenę 94,00 zł brutto, fakturę [...] z dnia 16.10.2025 roku potwierdzającą nabycie opryskiwacza akumulatorowego za cenę 531,99 zł brutto jak również akumulatora za cenę 162,48 zł brutto, fakturę [...] z dnia 16.10.2025 roku poświadczającą zakup agregatu do bielenia, dezynfekcji i oprysków o wartości 2 127,88 zł brutto, fakturę [...] dokumentującą zakup sprężarki za cenę 4 220,00 zł brutto oraz specyfikację myjki ciśnieniowej zakupionej przez stronę. W dniu 28.10.2025 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z prośbą o skierowanie na teren gospodarstwa strony kontroli na miejscu w związku ze złożonym wnioskiem. W dniu 30.10.2025 roku skierowano do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień, w którym organ zobowiązał stronę do ustosunkowania się do zagadnień zawartych w piśmie, a dotyczących wyjaśnienia racjonalności zakupu myjki ciśnieniowej, sprężarki oraz agregatu do bielenia, dezynfekcji i oprysków. W dniu 12.11.2025 roku skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Namysłowie w ramach odpowiedzi na wezwanie pismo, w którym ustosunkowała się do kwestii zawartych w wezwaniu podnosząc m. in. iż dokonała zakupu sprzętu udokumentowanego dołączonymi do wniosku i zmiany fakturami, twierdząc iż zakup ten pozwoli jej na skuteczną ochronę swojego stada przed chorobami zakaźnymi. Tańsze zamienniki nabytego już przez nią sprzętu - w jej opinii - posiadają mniejszą moc czyszczącą oraz wydajność, co przy założeniu, iż strona zamierza zwiększyć produkcję trzody chlewnej - może okazać się niewystarczające. W dniu 21.11.2025 roku na terenie gospodarstwa strony, pracownicy Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadzili czynności sprawdzające, których wyniki zostały ujęte w raporcie nr [...]. Do raportu dołączona została również dokumentacja fotograficzna potwierdzająca zastany przez pracowników stan faktyczny. W ramach podjętych czynności sprawdzających ustalone zostało m. in. iż w siedzibie stada producenta znajduje się tylko jedna świnia, która przebywa w budynku inwentarskim o wymiarach 6m x 6m. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie w decyzji z dnia 04.12.2025 roku przyznał skarżącej pomoc w części udzielając jej wsparcia w kwocie 998,47 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż nie przyznał refundacji do zakupionej przez wnioskodawczynię myjki ciśnieniowej za kwotę 16 974,00 zł, sprężarki za cenę 4 220,00 zł oraz agregatu o wartości 2 127,88 zł, ponieważ uznał iż zakup w/w urządzeń, przy wynoszącej w roku 2025 średniorocznej obsady świń na poziomie 1 sztuki, nie jest racjonalny i dostosowany do wielkości hodowli, a co za tym idzie realnych potrzeb jej zabezpieczenia przed zarażeniem i rozprzestrzenianiem się chorób zakaźnych w stadzie. Po rozpatrzeniu odwołania, organ odwoławczy zaskarżoną decyzją z 19 stycznia 2026 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał na zapisy art. 44 ust. 3 pkt 1 lit. a) i b) ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów. Wyjaśnił, że pomoc finansowa, będąca przedmiotem wniosku jest instrumentem zwalczania chorób zakaźnych zwierząt gospodarskich z gatunku świnia. Pomoc ta powiązana jest z koniecznością przestrzegania podstawowych zasad bioasekuracji, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. z 2018 r., poz. 290). Pomoc ta nie jest nakierowana na udzielenie ogólnego wsparcia producentom rolnym, np. na bieżące utrzymanie gospodarstwa rolnego czy utrzymanie obiektów rolniczych w odpowiednim stanie technicznym, wymaganym przepisami prawa budowlanego. Dlatego też wydatki zgłaszane do refundacji na podstawie przepisu § 13e rozporządzenia powinny spełniać kryterium "kwalifikalności", co oznacza że mają to być wydatki poniesione ściśle na cele wymienione w § 13e ust. 3 tego rozporządzenia, a nie wydatki, które dotyczą wszelkich środków. Organ zgodził się ze stanowiskiem, że z uwagi na cel wsparcia udzielanego przez ARiMR, zakupione środki, które mają podlegać refundacji, powinny być podstawowe, dostosowane do wielkości hodowli oraz muszą być adekwatne do określonych warunków. Pomoc nie może dotyczyć wszystkich środków, bez względu na ich cenę, parametry techniczne, jak również zastosowanie w konkretnym gospodarstwie. W przedmiotowej sprawie część zakupionych środków nie pozostaje w racjonalnym związku z rzeczywistymi potrzebami gospodarstwa o takiej liczbie świń. Zakupiona przez stronę za cenę 16 974,00 zł brutto myjka ciśnieniowa o wydajności 60m2/h i ciśnieniu roboczym 150 bar, zgodnie ze specyfikacją udostępnioną na stronie internetowej producenta, służy do czyszczenia dużych powierzchni, kamiennych podjazdów i elewacji, co stoi w sprzeczności z argumentem strony, iż myjka ciśnieniowa posiadająca mniejszą moc czyszczącą byłaby niewystarczająca w stosunku do potrzeb strony, a poniesiony koszt jest adekwatny do wielkości prowadzonej produkcji. Strona na dzień złożenia wniosku, jak również na dzień kontroli terenowej, posiadała w swoim gospodarstwie jedną sztukę trzody chlewnej, która przebywała w pomieszczeniu o wymiarach 6 m x 6 m, z tego niecałe 6m2 wykorzystywane było jako kojec. Strona nawet gdyby chciała - w celu spełnienia zasad bioasekuracji w swoim gospodarstwie - zakupić myjkę ciśnieniową mogła to zrobić, jednak zakupiony sprzęt powinien w swoich parametrach być dostosowany do indywidualnych potrzeb jej gospodarstwa. Poniesiony wydatek w postaci nabytego urządzenia do dezynfekcji gorącą wodą jest nieadekwatny dla potrzeb gospodarstwa skarżącej. Podobnie zasadna była odmowa udzielenia refundacji do zakupionego przez stronę agregatu do bielenia oraz sprężarki (łączny koszt tych urządzeń wyniósł 6 347,88 zł), ponieważ poczynione wydatki nie stanowią kosztu racjonalnego, adekwatnego do wielkości produkcji i zamierzonych celów. Agregat do bielenia, dezynfekcji i oprysków oraz sprężarka wymagana do prawidłowego działania agregatu, w opinii strony stanowią zakup "uzasadniony i konieczny", z uwagi na to, że "czyszczenie i dezynfekcja pomieszczeń inwentarskich jest podstawowym elementem nowoczesnej produkcji zwierzęcej, stanowi bowiem fundamentalny czynnik zapobiegania i zwalczania chorób zwierząt". W ocenie organu, zakup agregatu do bielenia oraz sprężarki, przy tak niewielkiej wielkości prowadzonego stada, jest kosztem nieekonomicznym, a więc również uniemożliwiającym jego refundację ze środków publicznych. Skoro strona, zgodnie z wynikami kontroli na miejscu, prowadzi hodowlę tylko w jednym budynku inwentarskim o wymiarach 6 m x 6 m, to nieracjonalnym jest korzystanie z tak kosztownych rozwiązań jak zakup agregatu wraz z sprężarką, bowiem w celu wykonania zabiegu bielenia dezynfekcji lub oprysku strona może użyć tańszych zamienników np. opryskiwacza ręcznego z lancą lub pistoletu do tynkowania. Organ dokonał również badania sytuacji rynkowej, a co za tym idzie poziomu cen dotyczących myjek ciśnieniowych gorąco wodnych. Po dokonaniu analizy rynkowej organ doszedł do wniosku, że istnieje możliwość nabycia urządzenia o zbliżonych parametrach w cenie znacząco niższej, aniżeli uczyniła to strona. W zaskarżonej decyzji wskazano na przykładowe linki do stron internetowych, na których widnieją oferty przykładowych urządzeń. Ponadto, organ wskazał, że z faktury przedstawionej przez stronę, a dokumentującej zakup agregatu nie wynika jaki konkretnie agregat został zakupiony (o jakich parametrach tzn. wydajności, pojemności zbiornika itp.). Organ dokonał jednak analizy rynku tego rodzaju urządzenia sugerując się w tym przedmiocie jedynym kryterium znanym w tym zakresie, czyli poniesionym przez stronę kosztem zakupu i doszedł do wniosku, iż w tej cenie można zakupić sprzęt do bielenia o wydajności 60m2 przy czasie pracy około 5 minut, co w opinii organu znacznie przewyższa potrzeby strony. W ocenie organu zasady doświadczenia życiowego, jak również logiki, nakazują przyjąć, że hodowca podejmuje wydatki adekwatne do swoich możliwości finansowych, jak również wielkości prowadzonej produkcji. Nabyte przez stronę urządzenia w postaci myjki ciśnieniowej, agregatu do bielenia, dezynfekcji i oprysku oraz sprężarki, nie stanowiły wydatku podstawowego, dostosowanego do wielkości hodowli i adekwatnego do określonych warunków i tym samym nie stanowiły wydatku kwalifikowanego, który może zostać objęty refundacją. Organ wskazał, że dla sprawy nie ma znaczenia planowane przez stronę zwiększenie produkcji zwierzęcej w przyszłości. Wymóg badania racjonalności ekonomicznej inwestycji w perspektywie przyszłości nie jest zawarty w obowiązujących przepisach prawa powszechnie obowiązującego, regulującego kwestię przyznawanej pomocy. Co więcej, pomoc będąca przedmiotem wniosku ma za zadanie wsparcie rolników we wprowadzeniu podstawowych środków zwiększających poziom bioasekuracji na terenie ich gospodarstw, a tym samym przyczyniających się do zmniejszania ryzyka przeniesienia ASF (Afrykańskiego pomoru świń) do gospodarstwa, w którym utrzymywane są świnie. Działanie to więc nie ma na celu tworzenia warunków do wspierania rozwoju i modernizacji gospodarstwa w przyszłości, jak chciałaby tego strona. Organ podkreślił, że pomoc określona w § 13e ust. 3 rozporządzenia nie polega na refundacji wszelkich wydatków poniesionych przez stronę na zakup rzeczy mogących potencjalnie być wykorzystanych do celów bioasekuracji, ale muszą to być wydatki ściśle na cele wymienione w powyższym przepisie określone, rozumiane jako wydatki podstawowe, dostosowane do wielkości hodowli i adekwatne do określonych warunków. Tym samym nie wszystkie poniesione przez stronę obciążenia finansowe na utrzymanie zwierząt z gatunku świnia mogły zostać uwzględnione przy udzielaniu przedmiotowej refundacji. W konsekwencji zasadnym było udzielenie stronie pomocy na podstawie wniosku z dnia 17.10.2025 roku jedynie częściowo - a to w odniesieniu do wydatków poniesionych na produkty i działania mieszczące się w granicach pomocy wynikającej z § 13e rozporządzenia udzielanej przez pryzmat racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi. We wniesionej skardze strona podniosła zarzuty naruszenia: 1. §13 e ust. 1 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187, z późn. zm.), dalej zwanym rozporządzeniem - poprzez nieuzasadnioną i bezpodstawną odmowę przyznania płatności do myjki ciśnieniowej sztuk 1 o wartości 16974,00 zł brutto plus koszty transportu 75,01 zł brutto, sprężarki sztuk 1 o wartości 4220,00 zł brutto oraz agregatu do bielenia dezynfekcji i oprysków sztuk 1 o wartości 2127,88 zł brutto, podczas gdy skarżąca jako producent rolny spełniła wszystkie kryteria warunkujące otrzymanie pomocy finansowej określone w niniejszych przepisach a zakupione przez nią urządzenia są ujęte jako kwalifikowane zgodnie z § 13e rozporządzenia, a dokonany przez nią zakup jest w pełni racjonalny i celowy, z uwagi na fakt, iż wskazane urządzenia są podstawowe, dostosowane do wielkości hodowli, adekwatne do warunków i niezbędne z punktu widzenia zachowania standardów sanitarnych kluczowych dla ograniczenia rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych, takich jak ASF (afrykański pomór świń), czy PRSS (zespół rozrodczo-oddechowy świń), które mogą prowadzić do całkowitego zniszczenia stada; 2. art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483) - poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że skarżąca nie spełniła warunków w nim określonych, co w ocenie organu stanowiło podstawę do odmowy przyznania skarżącej pomocy do przyznania płatności do myjki ciśnieniowej sztuk 1 o wartości 16974,00 zł brutto plus koszty transportu 75,01 zł brutto, sprężarki sztuk 1 o wartości 4220,00 zł brutto oraz agregatu do bielenia dezynfekcji i oprysków sztuk 1 o wartości 2127,88 zł brutto, podczas gdy uregulowane w art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych warunki zostały przez stronę spełnione, w szczególności dokonała ona zakupu w/w urządzeń w sposób oszczędny i celowy, z zachowaniem zasad: uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, w sposób umożliwiający terminową realizację zadań oraz w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań, a zatem odmowa przyznania płatności do myjki ciśnieniowej sztuk 1 o wartości 16974,00 zł brutto plus koszty transportu 75,01 zł brutto, sprężarki sztuk 1 o wartości 4220,00 zł brutto oraz agregatu do bielenia dezynfekcji i oprysków sztuk 1 o wartości 2127,88 zł brutto w przedmiotowej sprawie jest nieuzasadniona i bezpodstawna; 3. art. 107 § 3 K.p.a. - poprzez brak uwzględnienia w swym rozstrzygnięciu przez organ II instancji faktu, iż organ I instancji zaniechał zawarcia w uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz faktu, iż w uzasadnieniu prawnym nie wskazano podstawy prawnej, na której organ oparł rozstrzygnięcie niniejszej sprawy a także zaniechano wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa; 4. art. 8 § 1 K.p.a. - poprzez prowadzenie postępowanie w sposób dalece sprzeczny z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu. Wskazując na powyższe zarzuty, strona wniosła o uwzględnienie skargi i o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie w zaskarżonej części oraz ponowne rozpoznanie sprawy jak i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że decyzja jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa, zaś argumenty podniesione w skardze, nie mogą stanowić podstawy do jej uwzględnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej jako: p.p.s.a., zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania). Podstawę i zasady przyznawania pomocy, o którą ubiegała się strona regulują przepisy zawarte w § 13e ww. Rozporządzenia. Zgodnie z § 13e ust. 1 rozporządzenia Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który prowadzi gospodarstwo w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w którym są utrzymywane zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa). Zgodnie z ust. 1a tego przepisu, warunek utrzymywania w gospodarstwie świń uważa się za spełniony także w przypadku zaprzestania utrzymywania świń na okres nie dłuższy niż 31 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 6. Stosowanie do ust. 3 ww. przepisu: pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana w formie refundacji wydatków dla producentów rolnych będących rolnikami ryczałtowymi w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług - według ceny brutto, a dla pozostałych producentów rolnych - według ceny netto, poniesionych w danym roku kalendarzowym, na: 1) zakup mat dezynfekcyjnych; 2) zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych; 3) zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego; 4) zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych; 5) przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne wejścia oraz nie mających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne - w przypadku gospodarstwa, w którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej niż 50 sztuk świń. Pomoc, o której mowa w ust. 1, ma charakter pomocy de minimis w rolnictwie i jest udzielana zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (§ 13e ust. 4 ww. rozporządzenia). Zgodnie z § 13e ust. 5 ww. rozporządzenia: wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć: 1) 75% wydatków, o których mowa w ust. 3, na gospodarstwo i równowartości w złotych kwoty 15 000 euro ustalonej zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy wniosek, o którym mowa w ust. 6, został złożony w 2018 r.; 2) 50% wydatków, o których mowa w. ust. 3, na gospodarstwo - w przypadku gdy wniosek, o którym mowa w ust 6, został złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r/do dnia 31 grudnia 2023 r.; 3) 100 % wydatków, o. których mowa w ust 3, na gospodarstwo - w przypadku gdy wniosek, o którym mowa w ust 6, został złożony po 2023 r. Pomoc, o której mowa w ust 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej (§ 13e ust. 6 ww. rozporządzenia). Do wniosku rolnik obowiązany był załączyć m.in. faktury lub ich kopie, rachunki wystawione zgodnie z odrębnymi przepisami lub ich kopie lub kopie umów zlecenia lub umów o dzieło, dotyczące poniesionych wydatków wraz z dowodami zapłaty potwierdzającymi poniesienie tych wydatków do dnia zakończenia terminu składania wniosków w danym roku kalendarzowym (§ 13e ust. 8 pkt 1 rozporządzenia); Termin składania wniosków ogłasza minister właściwy do spraw rolnictwa na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra najpóźniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia terminu składania tych wniosków (§ 13e ust. 10 rozporządzenia ARiMR). Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, że obowiązkiem producenta rolnego, który ubiegał się o refundację wydatków było złożenie kompletnego wniosku wraz z załącznikami, w tym: fakturami dokumentującymi nabycie oraz dowodami zapłaty potwierdzającymi poniesienie wydatków przedstawionych do refundacji, w terminie ogłoszonym przez ministra do spraw rolnictwa. Termin ten, w 2025 r. upływał w dniu 17 października 2025 r. W sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżąca w tak zakreślonym terminie złożyła wniosek wraz z załącznikami, w tym wystawione dla skarżącej faktury dotyczące poniesionych wydatków. Przystępując do rozważań należy podkreślić, że zgodnie z art. 10a ust. 6 pkt 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2137) przepisów ust. 1-5, wyłączających stosowanie m.in. art. 7, 9, 10, 75 § 1, 77 § 1 oraz 81 k.p.a. nie stosuje się do postępowań rozstrzyganych w drodze decyzji, na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 4 ust. 6 tej ustawy. Przepis ten dotyczy zatem postępowań zainicjowanych wnioskami o udzielenie pomocy finansowej m.in. w oparciu o § 13e ust. 1 Rozporządzenia. W ocenie Sądu, co prawda rację ma organ, że pomoc określona w § 13e ust. 3 Rozporządzenia nie polega na refundacji wszelkich wydatków poniesionych przez stronę na zakup rzeczy mogących potencjalnie być wykorzystanych do celów bioasekuracji, ale muszą to być wydatki ściśle na cele wymienione w powyższym przepisie, rozumiane jako wydatki typowe, niezbędne i dostosowane do wielkości hodowli i adekwatne do określonych warunków. Omawiana pomoc nie może też dotyczyć wszystkich środków (produktów, materiałów, substancji i środków technicznych), które w pewnym szerszym kontekście mogą posłużyć do wykonywania czynności związanych z bioasekracją. Dlatego też, co do zasady prawidłowe jest stanowisko organów w zakresie wymogu spełnienia przez wydatki zgłaszane do refundacji na podstawie przepisu § 13e Rozporządzenia kryterium "kwalifikowalności". Mają to być wydatki poniesione ściśle na cele wymienione w § 13e ust. 3 tego Rozporządzenia, a nie wydatki, które dotyczą wszelkich środków, w szczególności typowych narzędzi i materiałów technicznych stanowiących zwykłe wyposażenie gospodarstw rolnych, a jakie mogą być użyte w związku z realizacją celów bioasekuracji, o których mowa w tym przepisie. Nie budzi wątpliwości, że skarżąca zakupiła produkty, które - co do zasady - są ujęte jako wydatki kwalifikowane zgodnie z § 13e Rozporządzenia. Skarżąca nabyła myjkę ciśnieniową za kwotę 16 974,00 zł, sprężarkę za cenę 4 220,00 zł oraz agregat o wartości 2 127,88 zł. Organy zakwestionowały jednak zasadność wskazanych wydatków ze względu na model i cenę, nie zaś pełnione przez nie funkcje w związku z realizacją celów bioasekuracji. Ponadto, w ocenie organów, wielkość prowadzonej przez skarżącą hodowli (na dzień wydania decyzji jedna sztuka trzody chlewnej) nie uzasadnia nabycia wskazanych towarów. W ocenie Sądu, za niewystarczającą dla uzasadnienia odmowy refundacji wydatków poniesionych przez skarżącą na zakup sprzętu w postaci myjki ciśnieniowej, sprężarki oraz agregatu należy uznać argumentację organów, koncentrującą się na wysokości cen nabytych urządzeń, zestawieniu ich z cenami dostępnych na rynku urządzeń tańszych, a także na aktualnej wielkości prowadzonej przez skarżącą hodowli, wynoszącej na dzień wydania zaskarżonej decyzji 1 sztukę trzody chlewnej, utrzymywaną w budynku o wymiarach 6 m x 6 m. Tego rodzaju argumentacja nie uwzględnia w dostatecznym stopniu celu, któremu służy przedmiotowy mechanizm pomocy, tj. zapewnienia i podniesienia poziomu bioasekuracji gospodarstw utrzymujących trzodę chlewną. Sam fakt, że na rynku dostępne są urządzenia o niższej cenie, nie przesądza jeszcze, że wydatek poniesiony przez skarżącą był niecelowy lub nieoszczędny, jeżeli organ nie wykaże, iż urządzenie przyjęte przez niego do porównania, z uwzględnieniem ich parametrów technicznych, funkcjonalności, trwałości oraz możliwości wykorzystania w warunkach konkretnego gospodarstwa, pozwalały na osiągniecie celu pomocy w porównywalnym zakresie. Podobnie sama liczba zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie na dzień wydania decyzji nie może stanowić odmowy refundacji, skoro przepisy regulujące przyznawanie przedmiotowej pomocy nie uzależniają możliwości uzyskania wsparcia ani kwalifikowalnosci wskazanego rodzaju sprzętu od określonej minimalnej liczebności stada. Powoływanie się na wynikającą z art. 44 ust. 3 pkt 1 lit. a i b ustawy o finansach publicznych zasadę celowego i oszczędnego dokonywania wydatków publicznych nie zwalnia przy tym organu z obowiązku dokonania zindywidualizowanej oceny celowości i racjonalności konkretnych wydatków w świetle celu programu pomocowego. W konsekwencji ani samo stwierdzenie, że skarżąca mogła nabyć tańszy sprzęt, ani odwołanie się do niewielkiej aktualnej skali hodowli nie stanowi, bez pogłębionej analizy funkcjonalnej i ekonomicznej zakupionych urządzeń oraz ich przydatności dla realizacji wymogów bioasekuracji, wystarczającego uzasadnienia odmowy objęcia poniesionych wydatków refundacją. Organy nie odniosły się przy tym w sposób należyty do przedstawionych przez skarżącą wyjaśnień dotyczących przyczyn wyboru urządzeń o określonych parametrach technicznych i wynikającej z nich wyższej cenie. Skarżąca wskazywała bowiem, że dostępne na rynku tańsze zamienniki nie zapewniają odpowiednich warunków sanitarnych i nie pozwalają na skuteczne wykonywanie zabiegów służących bioasekuracji gospodarstwa. Wyjaśniała w szczególności, że myjka ciśnieniowa powinna charakteryzować się odpowiednią duża mocą i wydajnością, umożliwiającymi dokładne oczyszczanie obiektu, przy czym znaczenie ma nie tylko jego powierzchnia, lecz również charakter występujących na nim zabrudzeń, z którymi urządzenia o słabszych parametrach mogą sobie nie poradzić. Podnosiła także, że agregat wraz ze sprężarką wykorzystywane są do wykonywania czynności związanych z bieleniem, dezynfekcją i czyszczeniem obiektu, a zatem bezpośrednio służą ograniczeniu ryzyka występowania i rozprzestrzeniania się chorób trzody chlewnej. Skarżąca wskazywała ponadto na zamiar zwiększenia w przyszłości liczebności stada, która również wcześniej ulegała zmianom. Okoliczności te wymagały oceny przez organ, skoro istotą działań bioasekuracyjnych jest zapobieganie wystąpieniu i rozprzestrzenieniu się chorób zakaźnych, których pojawienie się może zagrozić całemu stadu, niezależnie od liczby zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie w konkretnym dniu. Tymczasem organy skoncentrowały się przede wszystkim na cenie zakupionych urządzeń i możliwości nabycia na rynku sprzętu tańszego, nie dokonując pogłębionej analizy, czy wskazywane przez nie zamienniki rzeczywiście umożliwiałyby realizację zadań z zakresu bioasekutracji w takim samym stopniu, jak urządzenia nabyte przez skarżącą. Nie poddano również należytej ocenie jej twierdzeń dotyczących kształtowania się cen tego rodzaju sprzętu, w tym wskazywanego przez nią wzrostu cen w okresach prowadzenia naborów wniosków o refundację. Sama różnica pomiędzy ceną urządzenia zakupionego a ceną innych dostępnych na rynku urządzeń nie pozwala zaś, bez zbadania ich porównywalności i przydatności do realizacji konkretnego celu, na przyjęcie, że poniesiony przez skarżącą wydatek był niecelowy lub nieoszczędny. Organy nie przeprowadziły również pogłębionej analizy odnośnie tego, czy ww. urządzenia z uwagi na ich parametry techniczne są nieadekwatne dla potrzeb gospodarstwa skarżącej, biorąc pod uwagę cel programu, jakim jest refundacja środków zwiększających poziom bioasekuracji na terenie gospodarstw producentów rolnych, a tym samym przyczyniających się do zmniejszenia ryzyka przeniesienia wirusa ASF. W ocenie Sądu, samo powołanie się przez organ, że na rynku znajdują się tańsze urządzenia, bez zagłębienia się w tematykę (np. poprzez zbadanie, czy te inne urządzenia stanowią rzeczywiste substytuty nabytej myjki), jest w ocenie Sądu niewystarczające. W ocenie Sądu, istotne jest dokonanie przede wszystkim analizy adekwatności dokonanego zakupu dla osiągnięcia założonych celów oraz przyjętych kryteriów oceny realizacji celów i zadań wynikających z Rozporządzenia, przy czym kryterium najniższej ceny nie jest jedynym kryterium tej oceny, w szczególności gdy zasady refundacji nie nakładają na beneficjentów obowiązku przeprowadzenia sformalizowanych procedur w zakresie wyboru dostawcy. W tym kontekście, w ocenie Sądu, nie jest wystarczające wskazanie na niewielką liczebność stada trzody chlewnej, w sytuacji gdy pomoc finansowa może być skierowana do takiego gospodarstwa. Organy winny dokonać analizy, czy zakup urządzenia przez skarżącą można potraktować jako zakup typowych narzędzi i materiałów technicznych stanowiących zwykłe wyposażenie gospodarstw rolnych, a jakie mogą być użyte w związku z realizacją celów bioasekuracji, o których mowa w ww. przepisie Rozporządzenia. Wyjaśnić przy tym należy, że stosowanie zasad celowości i oszczędności wydatkowania, o których m.in. stanowi art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych w odniesieniu do dysponowania środkami dotacyjnymi uznany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki NSA: z 28 listopada 2024 r., I GSK 175/21, I GSK 1071/21; z 22 maja 2025 r., I GSK 1221/22). Niemiej jednak należy zwrócić uwagę, iż zakres art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych jest znacznie szerszy, niż przyjęły to organy obu instancji. Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych wydatki publiczne powinny być dokonywane: 1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów; 2) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań; 3) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Naruszeniem tego przepisu jest natomiast dokonywanie wydatków w sposób niecelowy i nieoszczędny, bez uwzględnienia optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanych efektów. I w tym zakresie organy winny dokonać merytorycznej oceny wniosku skarżącej, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy. Organ winien przy tym wskazać miernik obiektywnej staranności, jaki winna dochować strona dokonując określonego wydatku, zaś organy wydatkując środki pomocowe mogą ograniczyć się do refundacji wydatków lub części wydatków spełniających owe kryteria. Podkreślić przy tym należy, że oszczędność to racjonalne obniżenie w możliwym stopniu wydatków koniecznych na realizację zadania z zastrzeżeniem granicy, w której przełożyłoby się to na spadek jakości działalności. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, dla wydania decyzji odmawiającej refundacji poniesionych wydatków w jakiejkolwiek części, nie jest wystarczające powoływanie się przez organ na bliżej nieokreślone realia prowadzenia gospodarki zwierzęcej i cenę produktu, bez sprecyzowania w uzasadnieniu decyzji owych realiów. Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jako organy wyspecjalizowane w dziedzinie rolnictwa i udzielające dotacji w przedmiotowym zakresie, posiadają obiektywne możliwości, aby ustalić ów miernik należytej staranności i odnieść się przykładowo do średnich wartości cenowych i parametrów technicznych urządzeń nabywanych w związku z realizacją celów bioasekuracji w gospodarstwach rolnych zajmujących się chowem trzody chlewnej, ich funkcjonalności, przydatności dla osiągnięcia określonych celów, dostępności na lokalnym rynku itp. W tym miejscu należy podkreślić, że w sytuacji, gdy w sprawie występują niedookreślone przesłanki podjęcia decyzji, to uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia musi być bardzo szczegółowe, pełne i przekonujące. Organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. W przedmiotowej sprawie organy nie ustosunkowały się w stopniu wystarczającym do argumentacji skarżącej, co omówiono już powyżej. Strona uzasadniła nabycie spornych urządzeń, w szczególności wskazując na ich wydajność i moc. Istotne pozostaje, że procesowi dezynfekcji musi poddawać cały budynek chlewni, a przepisy dotyczące bioasekuracji są takie same dla wszystkich gospodarstw niezależnie od wielkości stada, zaś niższa wydajność tańszego urządzenia oznacza dłuższy czas pracy, co przekłada się na wyższe koszty eksploatacji urządzenia oraz mniejszą skuteczność. Tymczasem organy ograniczyły się do wskazania kilku ofert sprzedaży w Internecie dotyczących podobnych urządzeń. Sąd nie neguje, iż w czasie wydawania decyzji przez organ oferty te były dostępne w Internecie, jednak w ocenie Sądu, poczynione przez organy ustalenia są zbyt wąskie, niepełne, a w konsekwencji niewystraczające dla kategorycznego stwierdzenia, że wydatek poniesiony przez skarżącą nie miał racjonalnego gospodarczego uzasadnienia. Organy przedstawiły oferty, pochodzące z innego okresu niż okres, w którym skarżąca dokonała zakupu, co również nie stanowi o rzetelnym i pełnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy, chociażby z uwagi na wskazywany przez stronę wzrost cen w okresach prowadzenia naborów wniosków o refundację. Podkreślić należy, że przy ocenie kwalifikowalności wydatku prymat powinno zyskać kryterium funkcjonalne, tj. czy określony sprzęt może służyć w danym celu, w tym przypadku do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych. Oceny tej należy dokonywać na tle danego przypadku, w odniesieniu do okoliczności sprawy. Sąd uznał za niewystarczające dla wykazania braku ekonomicznego uzasadnienia, powołanie się przez organy na inne oferty dotyczące podobnego sprzętu, bez pogłębionej analizy parametrów technicznych tych urządzeń, ich przydatności do osiągniecia określonych celów oraz średnich warunków cenowych ich nabycia. Jest to tym bardziej istotne, że skutkiem wydania zaskarżonej decyzji jest całkowita odmowa refundacji poniesionego wydatku, a nie jednie odmowa jego refinansowania w części, w jakiej wydatek ten – zdaniem organu - wykracza poza to co należałoby uznać, zdaniem organów, za wydatek ekonomicznie uzasadniony, a zatem niewykraczający poza zakres niezbędny i celowy do prowadzenia bioasekuracji w gospodarstwie Skarżącej. W tym miejscu należy dostrzec, że zgodnie z § 13 e ust. 5 Rozporządzenia, pomoc o której mowa w § 13 e ust. 1 nie może przekroczyć: 1) 75% wydatków, o których mowa w ust. 3, na gospodarstwo i równowartości w złotych kwoty 15 000 euro ustalonej zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy wniosek, o którym mowa w ust. 6, został złożony w 2018 r.; 2) 50% wydatków, o których mowa w ust. 3, na gospodarstwo - w przypadku gdy wniosek, o którym mowa w ust. 6, został złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.; 3) 100 % wydatków, o których mowa w ust. 3, na gospodarstwo - w przypadku gdy wniosek, o którym mowa w ust. 6, został złożony po 2023 r. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ nie rozważał przesłanek ewentualnego przyznania pomocy w kwocie niższej aniżeli wynikająca z przedłożonych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatku. Tym samym w ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest wskazanie faktów i dowodów, które legły u podstaw wydania decyzji. W rezultacie, powinno ono zawierać ustosunkowanie się do tych faktów i dowodów, które przemawiają za podjętym rozstrzygnięciem, lecz także do tej części faktów i dowodów, którym organ administracji nie przyznał mocy dowodowej przy podejmowaniu decyzji. Konsekwentnie też przyjmuje się, że zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub twierdzenia uważane przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy powinny być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Opisane braki oraz ograniczenie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powodują, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów jakie uzasadnieniu decyzji administracyjnej stawiają przepisy prawa powszechnie obowiązującego (w szczególności art. 107 § 3 k.p.a.). Podkreślić przy tym należy, że uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu, jeżeli w toku postępowania strona podniosła zarzuty, zapatrując się na faktyczną bądź prawną ocenę sprawy odmiennie, niż organ administracji publicznej. Skoro przyjęte przez organ przesłanki faktyczne lub prawne, jak również ocena dowodów, budzą zastrzeżenia strony, w uzasadnieniu decyzji winno zostać zawarte rozstrzygnięcie odnośnie tych wątpliwości. W konsekwencji - jak wykazano - uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. Organy Agencji, nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy uchybiły, wynikającej z art. 8 k.p.a., zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu. Aby prawidłowo ocenić wydaną przez organ decyzję, sąd powinien dysponować wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) będących podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Braki uzasadnienia decyzji w zakresie podstawowych elementów przewidzianych przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uniemożliwiają dokonanie przez sąd oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności jej z prawem. Tym bardziej sąd administracyjny, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, nie może domniemywać przyjętych przez organy podstaw i sposobu ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych. Wskazane uchybienia przepisom normującym postępowanie przed organami Agencji uznać należy za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę, organy winny dokonać merytorycznej oceny wniosku skarżącej, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy. Organ winien przy tym wskazać miernik obiektywnej staranności, jaki winna dochować strona dokonując określonego wydatku, odnosząc się do średnich wartości urządzeń nabywanych w związku z realizacją celów bioasekuracji w gospodarstwach rolnych zajmujących się chowem trzody chlewnej, ich funkcjonalności, dostępności na lokalnym rynku itp., a w przypadku decyzji odmownej szczegółowo odnieść się do argumentacji podnoszonej w toku postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, z uwagi na stwierdzone naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. W zakresie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., na które złożyły się wpis od skargi w kwocie 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł i koszty zastępstwa procesowego – 480 zł.