I SA/Op 141/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika z urzędu – radcy prawnego A. P. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi Ł. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 11 grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w opłacie paliwowej za grudzień 2009 r. postanawia: przyznać pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu A. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 147,60 zł (słownie: sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy), zawierającą podatek od towarów i usług w wysokości 27,60 zł (słownie: dwadzieścia siedem złotych sześćdziesiąt groszy).

W dniu 10.01.2014 r. (data wpływu do organu) Ł. W. (dalej jako: skarżący, strona) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 11.12.2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w opłacie paliwowej za grudzień 2009 r. w wysokości 570 zł Wyrokiem z dnia 10.10.2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu. Pismem z dnia 27.11.2014 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, wskazując, że dotychczas reprezentujący go radca prawny A. P. wypowiedział mu pełnomocnictwo. Postanowieniem z dnia 11.02.2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przyznał skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu wyznaczyła pełnomocnikiem w niniejszej sprawie radcę prawnego A. P., o czym poinformowano Sąd pismem z dnia 20.02.2015 r. W wyniku powyższego radca prawny A. P. sporządził i wniósł w dniu 3.03.2015 r. skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30.09.2016 r., sygn. akt I GSK 996/15 oddalił skargę kasacyjną. Radca prawny A. P. we wniesionej skardze kasacyjnej jak i w piśmie z dnia 3.10.2016 r. zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu (obejmującej sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej), oświadczając zarazem, że na jego rzecz nie dokonano w tym względzie żadnych opłat. Postanowieniem z dnia 16.01.2017 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu przyznał pełnomocnikowi skarżącego od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, kwotę 166,05 zł, zawierającą podatek od towarów i usług w wysokości 31,05 zł. W sprzeciwie od powyższego postanowienia ustanowiony radca prawny zarzucił, że referendarz sądowy przyznał mu wynagrodzenie w wysokości 50 % stawki minimalnej, podczas gdy z uwagi na udział pełnomocnika w rozprawie przed NSA, przysługiwało mu wynagrodzenie w wysokości 75% stawki minimalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).- /dalej p.p.s.a/ (w brzmieniu obowiązującym do 14 sierpnia 2015 r., mającym zastosowanie do spraw wszczętych do tego dnia, a więc również do sprawy niniejszej, stosownie do art. 2 ustawy z dnia 9.04.2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 16.01.2017 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Stosowanie do art. 250 p.p.s.a. wyznaczony radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wobec tego, iż postępowanie w drugiej instancji (na tym etapie skarżący korzystał z pełnomocnika z urzędu) zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), to – stosownie do jego § 22 – należne radcy prawnemu wynagrodzenie za udział w postępowaniu przez sądem drugiej instancji ustalić należało w oparciu o przepisy dotychczasowe, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.; zwane dalej rozporządzeniem). Ustalając koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu na etapie postępowania kasacyjnego, Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że radca prawny A. P. sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku sądu I instancji. Z akt sprawy wynika jednak, że - wbrew twierdzeniom podniesionym w sprzeciwie - ustanowiony pełnomocnik, mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy, nie brał udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przeprowadzonej w dniu 30.09.2016 r., po zamknięciu której zapadł wyrok z dnia 30.09.2016 r. sygn. akt I GSK 996/15 oddalający skargę kasacyjną (vide: protokół rozprawy przed NSA z dnia 30.09.2016 r., k. 170). Okoliczności te uzasadniają przyznanie radcy prawnemu wynagrodzenia w łącznej kwocie 147,60 zł. W myśl § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 tego rozporządzenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wyniosła 570 zł, a stosownie do § 6 pkt 2 rozporządzenia, stawka minimalna przy wartości przedmiotu sprawy w przedziale 500 zł – 1.500 zł, wynosi 180 zł. Natomiast zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej stawka ta wynosi – 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej niż 120 zł. W myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Ponieważ 50 % stawki minimalnej 180 zł wynosi 90 zł, to zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej opłata wyniosła 120 zł. Opłata ta została podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług w kwocie 27,60 zł (120 zł x 23% = 27,60 zł) w myśl § 2 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia. Stawka podatku od towarów i usług została przyjęta na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r., poz. 710 ze zm.). Zaznaczyć należy, że w postanowieniu z dnia 16.01.2017 r. referendarz sądowy wskutek mylnego przyjęcia, że ustanowiony pełnomocnik uczestniczył w rozprawie przed NSA, przyznał wynagrodzenie w wysokości 75% stawki minimalnej plus VAT (166,05 zł). Jednakże, wbrew zapatrywaniom pełnomocnika, powyższe nie oznacza, że Sąd nie jest uprawiony do przyznania wynagrodzenia w niższej kwocie w sytuacji, gdy uzasadniają to okoliczności sprawy. Jak już wskazano, zgodnie z treścią art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień referendarza sądowego przysługuje sprzeciw, którego wniesienie skutkuje utratą mocy orzeczenia referendarza w całości (art. 260 p.p.s.a.). Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy orzeczenia referendarza sądowego i przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia sprawy przez sąd. Sąd nie zajmuje się wówczas badaniem prawidłowości zakwestionowanego rozstrzygnięcia referendarza sądowego, lecz analizuje złożony wniosek od początku samodzielnie, jako nową sprawę (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 412/10). Utrata mocy rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego wobec wniesionego sprzeciwu, ma ten skutek, że zasada reformationis in peius nie ma zastosowania. Skoro bowiem rozstrzygnięcie to traci moc to również nie wywołuje jakichkolwiek skutków w stosunku do jego adresata, wydane zaś postanowienie sądu, będące wynikiem wniesionego sprzeciwu, stanowi niejako pierwsze i nowe rozstrzygnięcie odnoszące się do uprawnień strony (tu: pełnomocnika ustanowionego z urzędu) o których przyznanie się ona ubiega (por. postanowienie NSA z dnia 24.06.2014 r., sygn. akt I GZ 167/14). Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 250 p.p.s.a., § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b w związku z § 6 pkt 2, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, orzekł jak w postanowieniu.