I SA/Op 12/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2021r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia : umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.

Decyzją z dnia 26.05.2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 w związku z art. 28 ust.2 i 3 i art.32 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2020. 266 – dalej wskazywanej w skrócie usus), Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J. P. (dalej wskazywanemu także jako strona, skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 69 558,39 zł. Strona nie godząc się z tą decyzją wniosła o jej ponowne rozpatrzenie. Ponownie rozpatrując sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 15.09.2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 26.05.2020 r. nr [...]. Decyzję doręczono stronie w dniu 21 września 2020 r. Nie godząc się z tą decyzją strona w dniu 20.10.2020 r. (data nadania przesyłki pocztowej) wniosła za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i wskazując, że w innej sprawie nr [...], pismem z dnia 17.08.2020 r. ZUS Oddział w Opolu, na podstawie art. 97§ 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w [...] procedury dotyczącej upadłości J. P. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg postępowań dotyczących jego osoby, a prowadzonych przez różne oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym spraw podlegających kognicji Sądu Okręgowego w [...] i wyraził niezadowolenie z przebiegu tych postępowań, wskazując na wprowadzanie go przez pracowników Zakład Ubezpieczeń Społecznych w błąd oraz brak reakcji na przedkładane przez niego dokumenty zarówno przez sąd, jak i ZUS. Skarżący powołał się również na przedstawienie w ZUS-ie i przed Sądem Okręgowym "okazania majątku", na podstawie którego Komornik sądowy stwierdził, że nie posiada on majątku z którego można prowadzić egzekucję i umorzył postępowanie egzekucyjne jako bezskuteczne z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Zatem spełnia warunek bezskuteczności egzekucji. Wskazał również na wadliwą ocenę przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozostałych przesłanek umorzeniowych i przywołał na te okoliczności argumenty obrazujące jego stan majątkowy i trudną sytuację rodzinną, na zdarzenia które były powodem powstania tej sytuacji oraz na sytuację zdrowotną rodziny. Podkreślił nadto, że Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] ogłosił jego upadłość, a postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] został wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych. W konsekwencji skarżący wniósł o umorzenie wszystkich decyzji ZUS w stosunku do jego osoby. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu powyższej skargi, zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2019.2325 t.j. ze zm. - dalej wskazywanej jako ppsa), natomiast wydał w dniu 3.11.2020 r. decyzję nr [...] uchylającą w całości decyzję z dnia 15.09.2020 r. nr [...], albowiem skarżący do akt sprawy przedłożył postanowienie z dnia [...] sygn. akt [...] o ogłoszeniu jego upadłości jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. W konsekwencji organ uznał, że wydanie decyzji z dnia 15.09.2020 r. nr [...] było przedwczesne, bowiem stosownie do treści przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postępowanie w sprawie umorzenia należności wszczęte przed ogłoszeniem upadłości konsumenckiej winno być zawieszone. W dniu 5.11.2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał, na podstawie art.97 § 1 pkt 4 kpa. postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie wniosku zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek. W dniu 7.12.2021 r.(data nadania przesyłki pocztowej) J. P. po raz kolejny wniósł za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję [...] i ponowił żądanie przesłania jego wcześniejszej skargi do WSA w Opolu. Wskazał, że otrzymał z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie wniosku zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek i podkreślił, że Zakład od dnia 5.08.2020 r. wiedział o ogłoszeniu jego upadłości. Zwrócił także uwagę na inne toczące się w ZUS postępowanie dotyczące wniosku o abolicję i przywołał przepisy dotyczące zasad prowadzenia postępowania podatkowego oraz dotyczące terminów załatwiania spraw podatkowych i podkreślił, że nie może być pozbawiony możliwości odwołania do sądu. Skarga wraz z aktami i pierwszą skargą oraz odpowiedzią na skargę wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 8.01. 2021 r. (nadana 7.01.2021 r.). W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych reprezentowany przez radcę prawnego U. M. wniósł, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa o umorzenie postępowania, albowiem wydanie wyroku z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji i zawieszenie postępowania stało się zbędne. Skarżący kolejnym pismem, które wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 4.02.2021 r. zatytułowanym "skarga na działanie" Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu przedstawił działania Zakładu w jego sprawie i wskazał, że żadna z tych spraw nie została wysłana do WSA. Wskazał również na wydanie wobec niego kolejnej decyzji dotyczącej tego samego tematu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia 11.12.2020 od której służy odwołanie do Sądu Okręgowego w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 54 § 2 ppsa organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie z art. 161 § 1 ppsa, Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2). Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 3 ppsa, ma miejsce wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, który Sąd orzekający w tej sprawie aprobuje, że zwrot normatywny "stało się bezprzedmiotowe" użyty w art. 161 § 1 pkt 3 ppsa oznacza, iż: "chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie" (por. wyrok NSA w dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 2798/15, LEX nr 2261496). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku gdy została wydana decyzja, która eliminuje z obrotu prawnego zaskarżony akt lub czynność. W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po wniesieniu skargi, co miało miejsce w dniu 20.10.2020 r., nie przekazał skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie, lecz decyzją nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 154 kpa w zw. z art. 83 ust.4 usus, uchylił w całości decyzję z dnia 15.09.2020 r. nr [...]. Zatem zaskarżona decyzja została wyeliminowana przez organ z obrotu prawnego i nie może być ona przedmiotem oceny legalności dokonywanej przez sąd, dlatego postępowanie sądowe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe. Uzupełniająco wskazać należy, że przedmiotem skargi wyznaczającym zakres rozpoznania sprawy przez sąd jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15.10.2020 nr [...] wydana w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. I tylko w takim zakresie Sąd wydaje rozstrzygnięcie. Kognicji Sądu nie podlegają w tej sprawie inne decyzje wydane wobec J. P. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w tym te, gdzie właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd powszechny.