I SA/Ol 707/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego K.Ś. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia zażalenia postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 czerwca 2018 r. odrzucającego skargę kasacyjną WSA/post.1-sentencja postanowienia

Wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia zażalenia. Po sporządzeniu i doręczeniu na wniosek pełnomocnika ustanowionego z urzędu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, przy piśmie z dnia 25 maja 2018 r. pełnomocnik radca prawny M.N.F. na mocy udzielonego pełnomocnictwa substytucyjnego przez radcę prawnego K.Ś. wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w związku ze sporządzoną opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Do pisma załączyła ww. opinię. Postanowieniem z 8 czerwca 2018 r. referendarz sądowy m.in. przyznał radcy prawnemu K.Ś., wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 29 czerwca 2018 r. tut. Sąd odrzucił jako niedopuszczalną sporządzoną i podpisaną osobiście przez M. i R.G. skargę kasacyjną z dnia 18 czerwca 2018 r. Odpis ww. postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 12 lipca 2018 r. Pismem z dnia 18 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżących zastępowany przez pełnomocnika substytucyjnego M.N.F. wniósł o przyznanie wynagrodzenia według norm przepisanych za sporządzenie opinii stwierdzającej brak podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia tut. Sądu z dnia 29 czerwca 2018 r. odrzucającego skargę kasacyjną. Do pisma załączyła opinię o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. Podstawą rozpatrzenia wniosku jest art. 250 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) stanowiący, iż wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Zgodnie z § 4 ust. 1 i 2, opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem kryteriów określonych w ust. 2 pkt 1-4. Opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3). Opinia o braku podstaw do wniesienia zażalenia odnosi się do postępowania zażaleniowego, za które opłata w wysokości 120 zł przewidziana jest w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia. Wskazać należy jednak na utrwalony w orzecznictwie i doktrynie pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, orzeczenia.nsa.gov.pl; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). W świetle powyższego, przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia nie może odbywać się mechaniczne, lecz poprzedzone musi być oceną okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w celu ustalenia, czy podjęte przez niego czynności stanowią faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. Tylko w takim zakresie pomoc ta może być bowiem finansowana przez Skarb Państwa. Zauważyć należy, że celem pomocy prawnej udzielanej po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie jest - zależnie od okoliczności sprawy - podjęcie czynności umożliwiających wywiedzenie skargi kasacyjnej/zażalenia lub wyrażenie opinii o braku podstaw do wniesienia odpowiedniego środka odwoławczego. W niniejszej sprawie wyznaczony radca prawny wydał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. W takiej sytuacji nie da się zaliczyć podejmowania kolejnych działań, polegających na wydawaniu opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez skarżących, do czynności stanowiących faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej, skoro nie mogą one przybliżyć jej do celu w postaci zmiany wydanego w sprawie wyroku. Podjęte następnie przez pełnomocnika czynności polegające na wydawaniu opinii stwierdzającej brak podstaw do wniesienia środków zaskarżenia wnoszonych od rozstrzygnięć o charakterze czysto procesowym i związanych pośrednio z zamiarem kwestionowania opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, uznać należy za czynności funkcjonalnie powiązane z wydaną wcześniej opinią. Kwestia wynagrodzenia nieopłaconej pomocy związanej z przygotowaniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została natomiast rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 5 lipca 2018r. Przyznane wówczas wynagrodzenie ma charakter ryczałtowy i obejmuje całość działań związanych z oceną możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym podejmowane później czynności, związane z rozstrzygnięciami czysto procesowymi, związanymi funkcjonalnie z wydaną wcześniej opinią nie powinny stanowić podstawy do przyznania odrębnego wynagrodzenia. Czynności te pozostawały bowiem w funkcjonalnym i merytorycznym związku z wydaną wcześniej opinią i traktowane mogą być jako kontynuacja lub uzupełnienie działań pełnomocnika związanych z oceną możliwości wniesienia środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Wobec powyższego charakter tych czynności nie uzasadnia przyznania w związku z ich podjęciem wynagrodzenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.