I SA/Ol 568/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.Z. z dnia 27 kwietnia 2016r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: odmówić zmiany postanowienia Sądu z dnia 26 listopada 2015 r., o sygn. akt I SA/Ol 568/15, którym umorzono postępowanie z wniosku W.Z. z dnia 28 września 2015r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówiono przyznania tego prawa w zakresie ustanowienia radcy prawnego. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, W.Z. zawarł również wniosek o przyznanie prawa pomocy, który uzupełnił na urzędowym formularzu PPF oraz w piśmie z dnia 19 października 2015 r.. W uzasadnieniu tego wniosku podał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pozostając w faktycznej separacji z żoną. Jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości 2.080 zł, z której opłaca alimenty na żonę w kwocie 600 zł miesięcznie oraz zajęcia egzekucyjne w wysokości 600 zł. Ponosi też koszty utrzymania i leczenia w łącznej wysokości 1.050 zł. Jest współwłaścicielem połowy mieszkania o powierzchni 60 m² i wartości 140.000 zł. Nie jest w stanie określić wartości i wysokości swoich udziałów w nieruchomości we W., względem której trwa obecnie postępowanie sądowe. Umarzając postanowieniem z dnia 26 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, Sąd wskazał w uzasadnieniu, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z wnioskiem o ustanowienie radcy prawnego Sąd podniósł, że pomimo prawidłowo doręczonego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość stałych miesięcznych wydatków i potrąceń egzekucyjnych, a także wartość majątku ruchomego. Nie wykazał ponadto, że nie wykonuje już umów zlecenia, choć na tę okoliczność powołał się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto jako jedyne źródło utrzymania skarżący wskazał świadczenie emerytalne w wysokości 2.080 zł, podczas gdy z jego oświadczenia wynika, że ponosi stałe wydatki w kwocie przewyższającej te dochody, tj. 2.250 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu, budzi to uzasadnione wątpliwości co do rzetelności i wiarygodności wyjaśnień wnioskodawcy, m.in. odnośnie nieponoszenia kosztów utrzymania mieszkania i mediów przez małżonkę. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r., sygn.. akt II GZ 94/16, oddalił zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji. W dniu 2 marca 2016 r. skarżący wniósł ponownie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazał, że pojawiły się nowe okoliczności. Otrzymał bowiem emeryturę oraz pogorszył się stan jego zdrowia, co uniemożliwia wykonywanie jakichkolwiek dodatkowych prac zarobkowych. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest emerytura w wysokości 2.080 zł, z której opłaca alimenty na żonę (600 zł) oraz koszty: utrzymania mieszkania (600 zł), leczenia (300 zł), wyżywienia (400 zł) i mediów (200 zł). Ponadto, w toku egzekucji zajęte zostało w całości jego wynagrodzenie w wysokości 800 zł, uzyskiwane z tytułu umowy zlecenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego i dla siebie i rodziny. Podkreślenia na wstępie wymaga, że aktualnie rozpoznawany wniosek W.Z. o przyznanie prawa pomocy jest Jego ponownym wnioskiem w tym przedmiocie. Po rozpoznaniu wcześniejszego wniosku w sprawie, prawomocnym postanowieniem z 26 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r., o sygn.. akt II GZ 94/16, oddalił zaś zażalenie na rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Wobec powyższego Sąd rozpoznał wniosek skarżącego z dnia 27 kwietnia 2016r. mając uwadze treść art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazać tym miejscu należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 654/08). Odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W sytuacji zaś, gdy strona kolejny już raz składa w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na podobnej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie oddalonych już rozstrzygnięciach, musi mieć świadomość tego, że wniosek ten może zostać odczytany, jako mający na celu jedynie przedłużenie toczącego się postępowania sądowego. W obecnie rozpoznawanym wniosku skarżący nie wskazał na wystąpienie istotnych, nowych okoliczności świadczących o pogorszeniu jego sytuacji życiowej, czy materialnej, które przekreśliłyby aktualność stanowiska wyrażonego w prawomocnym postanowieniu Sądu z dnia 26 listopada 2015 r.. Z porównania obu złożonych w sprawie formularzy PPF wynika wprawdzie, że zaszły pewne zmiany w sytuacji skarżącego (obecnie zajęcie egzekucyjne wynosi 800 zł, utrzymanie mieszkania - 600 zł, koszty leczenia - 300 zł, podczas gdy poprzednio wydatki te wynosiły odpowiednio: 600 zł, 500zł i 150 zł), nie można jednak uznać, że są to zmiany pogarszające stan majątkowy skarżącego. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż obecnie skarżący wskazał na dodatkowe oprócz emerytury źródło przychodu, jakim jest wynagrodzenie w wysokości 800 zł, z tytułu umowy zlecenia. Ponadto w dalszym ciągu nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość wydatków i potrąceń egzekucyjnych, a także wartość majątku ruchomego. Nie usunął też wyłaniających się wątpliwości co do wiarygodności jego wcześniejszych wyjaśnień w kwestii nieponoszenia kosztów utrzymania mieszkania i mediów przez małżonkę. W sytuacji zatem, gdy ponowny wniosek strony nadal nie zawiera pełnej informacji umożliwiającej ocenę jej zdolności do poniesienia kosztów postępowania w sprawie, ani nie wynika z niego, aby wystąpiła taka zmiana okoliczności, która przemawia za zmianą wcześniejszego postanowienia i przyznaniem prawa pomocy, Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia tego wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.