I SA/Ol 500/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Gminy A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 19 września 2025 r. nr SKO.55.9.2025 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej postanawia: 1/ odrzucić skargę; 2/ zwrócić Gminie A. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

Gmina A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej jako SKO, Kolegium) z 19 września 2025 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Gmina podała jako podstawę uprawnienia do wniesienia skargi art. 31 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153), dalej jako u.s.g., oraz art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zaskarżonym do Sądu postanowieniem Kolegium uchyliło postanowienie Wójta Gmina A. z 30 maja 2025 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej i orzekło co do istoty o uznaniu w całości zarzutu nieistnienia obowiązku, zgłoszonego przez zobowiązanego [...]. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie wskazując, że Gmina nie mogła skutecznie wnieść skargi, gdyż wydała w pierwszej instancji postanowienie z 30 maja 2025 r. i nie ma przymiotu strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedza badanie dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. W powiązaniu z powyższym Sąd stwierdza, że wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego oparte jest na zasadzie skargowości. Postępowanie to może być wszczęte jedynie na żądanie pochodzące od legitymowanego podmiotu. W myśl art. 50 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1). Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Stwierdzenie braku wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Na podstawie bowiem art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalne w rozumieniu tego przepisu jest jej złożenie przez podmiot do tego nieuprawniony, np. jeżeli ten sam podmiot – gmina (jej organ) – raz występuje w sprawie jako organ administracji wykonujący swoje władztwo, a raz – gdy uzna, że jest to dla niego korzystne – jako strona domagająca się ochrony w istocie przed działaniami organu administracji wyższego stopnia (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2010 r., II OSK 157/09). Gmina A. nie może skutecznie domagać się uznania jej legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na podstawie powołanego w skardze art. 50 § 1 p.p.s.a., uzasadniając w ten sposób swój interes prawny. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji (w niniejszej sprawie postanowienia) wyłącza bowiem co do zasady możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. Włączenie organów samorządowych do sytemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza co do zasady zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Pogląd powyższy jest utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., I OSK 67/09, wyrok NSA z 28 maja 2009 r., I OSK 782/08, postanowienie NSA z 3 listopada 2009 r., I OSK 184/09). Stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny zostało potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 29 października 2009 r., K 32/08 (OTK-A 2009/9/139), w którym Trybunał uznał za zgodne z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisy art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a., w zakresie, w jakim pozbawiają one prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał decyzję jako organ pierwszej instancji, a także za zgodny z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim odmawia jednostce samorządu terytorialnego prawa do wnoszenia skarg do sądów administracyjnych sprawach, w których organ danej jednostki rozpatrywał sprawę administracyjną i wydał decyzję w pierwszej instancji. W rozpatrywanej sprawie Wójt Gminy A. działał jako organ wykonawczy Gminy A., właściwy do prowadzenia postępowania stosownie do powołanego w skardze art. 31 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem Wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Wójt był uprawniony do wydania postanowienia wierzyciela z 30 maja 2025 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132), skierowanej do majątku osoby fizycznej będącej zobowiązanym. W tej sytuacji Gmina nie jest uprawniona do skutecznego wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie. W procesie kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej nie zachodzi potrzeba umożliwienia Gminie A. artykułowania swoich interesów w zakresie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, które jednostka samorządu terytorialnego oddaliła. Nie jest dopuszczalna wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego, realizując poprzez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji (tak m.in. NSA w postanowieniu z 27 listopada 2025 r., I OSK 1726/25). W tej sytuacji Gmina A. nie jest podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie SKO z 19 września 2025 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W konsekwencji wniesienie przez Gminę skargi jest niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a., Sąd skargę odrzucił w pkt 1. sentencji wyroku. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi orzeczono w pkt 2. sentencji na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.