I SA/Lu 957/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Chitrosz po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat A. Z. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w związku ze sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 957/13 w sprawie ze skargi J. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji p o s t a n a w i a oddalić wniosek.

Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddali skargę J. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, a następnie postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzeniu na piśmie uzasadnienia ww. wyroku. Na postanowienie to skarżący reprezentowany przez adw. A. G. ustanowionego w ramach prawa pomocy wniósł zażalenie, które dotychczas nie rozstało rozpatrzone. W międzyczasie Okręgowa Rada Adwokacka w L. wyznaczyła w miejsce adw. A. G. adw. A. Z. (k. 87), który w dniu 1 sierpnia 2014 r. adw. A. Z. złożył do akt sprawy opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie z tego tytułu wynagrodzenia. Jednocześnie oświadczył, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części. Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), ustanowiony z urzędu adwokat ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Bezspornym przy tym jest, iż do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie bowiem do § 18 ust. 1 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j.: z 2013 r., poz. 461) stawki w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmują także stawkę za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazać jednak należy, iż za opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy uznać rozwinięte stanowisko adwokata, wyrażone na piśmie, zawierające ocenę prawną danego stanu faktycznego, sporządzone w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie. Przedmiotową opinię sporządza pełnomocnik strony w oparciu o otrzymany odpis uzasadnienia zapadłego rozstrzygnięcia, w którym sąd przedstawia stan faktyczny sprawy, stanowisko skarżącego, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W wypadku gdy ustanowiony pełnomocnik nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu, po uzgodnieniu stanowiska z mocodawcą ma prawo do zaskarżenia orzeczenia poprzez złożenie skargi kasacyjnej. W innym wypadku powinien złożyć opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni i rozpoczyna bieg w dacie doręczenia legitymowanemu podmiotowi odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Wymieniony termin pozwala na zapoznanie się pełnomocnika z motywami rozstrzygnięcia sądu i na podjęcie decyzji co do dalszej drogi postępowania. W przypadku wyroku oddalającego skargę (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), doręczenie stronie orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest możliwe jedynie na jej wniosek, zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął skarżącemu bezskutecznie w dniu 5 lutego 2014 r. Co prawda skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie wydanego w sprawie wyroku jednak wniosek ten postanowieniem Sądu z dnia 5 czerwca 2014 r. został oddalony. Rozstrzygnięcie to z uwagi na jego zaskarżenie nie jest na chwilę obecną prawomocne, co nie zmienia faktu, że obecnie nie ma (z uwagi na brak uzasadnienia wyroku) możliwości skutecznego wywiedzenia środka zaskarżenia. Jak bowiem wskazano skarga kasacyjna nie może być skutecznie wniesiona bez uprzedniego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Skarga taka jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. W tych okolicznościach uznając dodatkowo, że opinia prawna stanowi alternatywną do skargi kasacyjnej formę pomocy stronie uznać należy, iż sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia od wyroku nie posiadającego pisemnego uzasadnienia nie jest czynnością prawną za którą należy się wynagrodzenie. Pełnomocnik skarżącego nie zna bowiem motywacji Sądu dotyczącej legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, która zawarta jest wyłącznie w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia. Brak znajomości motywów Sądu czyni w istocie opinię prawną bezpodstawną, bo sporządzoną w oparciu o własną ocenę zastosowanych przez organ przepisów prawa, a nie ocenę Sądu. Co więcej brak jest podstaw do analizowania podstaw kasacyjnych w sytuacji braku warunków formalnych do wywiedzenia omawianego środka odwoławczego. Ponadto umknęło uwadze wnioskodawcy, iż kwestia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku nie została dotychczas prawomocnie rozstrzygnięta, a przecież od niej uzależnione w istocie są dalsze działania strony, w tym związane z ewentualnym wniesieniem skargi kasacyjnej. Sporządzenie przez wnioskodawcę opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej bez czekania na rozstrzygnięcie tej kwestii w istocie wskazuje na brak profesjonalizmu. W literaturze postępowania cywilnego panuje natomiast pogląd (mający odniesienie również do procedury sądowoadministracyjnej), iż jeśli czynności podejmowane przez wyznaczonego pełnomocnika, nie mają charakteru "pomocy prawnej" z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu, brak jest podstaw do przyznania adwokatowi ze środków Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. postanowienie SN z 16 marca 2000 r., I PZ 86/99, Monitor Prawniczy 2000/11/681). Adwokat obowiązany jest bowiem wykonywać czynności zawodowe zgodnie z obowiązującymi przepisami, według najlepszej woli i wiedzy, uczciwie, rzeczowo i z należytą starannością. Działania jego mają bowiem za cel ochronę interesu prawnego mocodawcy (podstawowy cel instytucji prawa pomocy). Dlatego też Sąd rozstrzygając o kosztach wynagrodzenia pełnomocnika za udzieloną pomoc prawną (stanowiących wszakże jeden ze składników kosztów sądowych), musi mieć na względzie, czy owa pomoc prawna była celowa, udzielona słusznie i zasadnie, czy też jak w przedmiotowej sprawie owa pomoc prawna była zupełnie bezpodstawna i nieprofesjonalna. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 250 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.