I SA/Lu 823/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 29 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a zwolnić J. A. od kosztów sądowych w całości.

Wnioskiem z dnia 26 września 2018 r. skarżący J. A. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się jedynie z otrzymywanych od organów pomocy społecznej zasiłków, których miesięczna wysokość wynosi 530 zł. Wnioskodawca nie posiada przy tym żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani innych wartościowych przedmiotów. Referendarz sądowy rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w takim zakresie następuje - gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z dwiema pierwszymi z wymienionych sytuacji mamy właśnie do czynienia w sprawie niniejszej. Jak wynika ze złożonego przez skarżącego wniosku jest on osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a jego jedyne źródło dochodów stanowią zasiłki z pomocy społecznej, których wysokość pozwala jedynie na skromną egzystencję (bieżące opłaty i żywność). Skarżący nie posiada także żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W tej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego, skarżący nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego, a tym samym wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.