I SA/Lu 806/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

W. W. zastępowany przez zawodowego pełnomocnika w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na tę okoliczność wniosku oraz dołączonych następnie dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz studiująca córką. Rodzina zajmuje mieszkanie o powierzchni 87 m2 należące do syna skarżącego, ponosząc w całości koszty jego utrzymania. Na dochody rodziny składa się dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w wysokości [...] zł netto oraz wynagrodzenie za pracę jego małżonki w wysokości [...] zł netto. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości ani rzeczy ruchomych. Odnośnie zaś ponoszonych wydatków skarżący podał spłatę kredytu (rata ok. [...] zł), utrzymanie mieszkania (900 zł) oraz koszt kształcenia córki (1.000 zł) Zapytany o koszty zastępstwa procesowego wskazał, iż dotychczas wyniosły one [...] zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym (zgodnie z wyznaczonym przez skarżącego zakresem wniosku, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej prawa do sądu o ile ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności, o których mowa w przywołanym przepisie. Koszty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Rozpocząć trzeba od wskazania, że wysokość wpisu sądowego od wniesionej skargi wynosi 1.500 zł. Natomiast w razie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez stronę skarżącą opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 750 zł. Dokonując zaś zestawienie ww. niezbędnych kosztów z sytuacją finansową wnioskodawcy stwierdzić należy, że nie zachodzą najmniejsze przesłanki do uwzględnienia jego wniosku. Konkluzja taka nasuwa się w wyniku analizy oświadczeń i dokumentacji przedłożonej przez stronę. Mianowicie ze złożonych deklaracji podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. wynika, że skarżący w roku tym osiągnął z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochód w kwocie [...]zł. Małżonka skarżącego w tym okresie osiągnęła zaś dochód w kwocie [...]zł. Aktualnie dochód skarżącego wynosi [...] zł (rubryka nr [...] wniosku), natomiast jego małżonki [...] zł. Już samo to, przy uwzględnieniu ilości osób korzystających z tych środków z całą pewnością nie pozwala uznać wnioskodawcy za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Skarżący uzyskuje bowiem stały dochód, który jest w stanie pokryć jego potrzeby bytowe, a przy właściwym jego gospodarowaniu również pokryć koszty wpisu zainicjowanego postępowania sądowego. Zdolność poniesienia kosztów zainicjowanych postępowań sądowych wynika również z analizy jednego z posiadanych przez stronę rachunku bankowego z którego jednoznacznie wynika, że skarżący dysponował środkami pieniężnymi, które wielokrotnie, przewyższały wymagane obecnie koszty sądowe. Tytułem przykładu można wskazać, że w dniu 22 sierpnia 2017 r., tj. 2 dni przed wniesieniem skargi do sądu suma środków na rachunku bankowym skarżącego wynosiła [...] zł, a suma uznań w okresie 23 lipca – 23 sierpnia 2017 r. wyniosła [...] zł. Nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych strony jest również fakt reprezentowania jej w postępowaniu podatkowym a następnie sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika, za co skarżący dotychczas zapłacił [...] zł. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem tezie strony o braku środków na poniesienie kosztów niniejszego postepowania. Z tych wszystkich względów rozpoznający sprawę nie znalazł żadnego uzasadnienia dla przyjęcia jakoby budżet państwa miał kredytować stronę skarżącą w sytuacji gdy posiadane przez nią możliwości finansowe są w stanie zabezpieczyć dochodzenie swoich racji przed sądem. Co więcej wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winien on zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia tych kosztów. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań strony skarżącej zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. referendarz sądowy orzekł jak na wstępie.