I SA/Lu 779/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi P. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący po otrzymaniu wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku oddalającego jego skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z wynagrodzenia za prace w kwocie 1.951,38 zł netto miesięcznie. Posiadany przez niego majątek to mieszkanie o pow. 39 m2, trzy nieruchomości gruntowe (działki o pow. 522 m2, 452 m2, 114 m2, 750 m2 i 356 m2. Posiada również środki pieniężne zgromadzone na rachunkach oszczędnościowych w kwocie 3.667 zł i 80.011 zł. Odnośnie zaś ponoszonych wydatków podał spłatę kredytów (raty w wysokości 112,46 zł i 30,04 zł) oraz koszty utrzymania mieszkania (900 zł). Nadto dodała, że w ostatnim czasie poniósł koszty remontu domu (4.564 zł) oraz wykonania protezy (1.000 zł). Wskazał, że od wielu lat zmuszony jest do zażywania lekarstw na receptę, których koszt wykupu wynosi około 800 zł rocznie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że odpłatność postępowania sądowoadministracyjnego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a. - por. art. 199 tej ustawy). Nie mniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i ustawodawca przewidział, że w szczególnych przypadkach strona może być zwolniona z tego obowiązku poprzez przyznanie prawa pomocy. Możliwość jego przyznania jest jednakże uzależniona od tego, czy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od zasady odpłatności postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca może bowiem zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Odnosząc powyższe do wniosku strony skarżącej nie znaleziono dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych, i co należy dodać rozłożonych w czasie kosztów postępowania sądowego. Rozpocząć należy od wskazania, że do wymagalnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych należy jedynie opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku w wysokości 100 zł. Jak zaś wynika z akt sprawy skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz posiada stałe źródło dochodów w postaci wynagrodzenia za pracę. Jednakże co najistotniejsze skarżący posiada majątek znacznej wartości, który nabył w drodze spadkobrania w skład którego wchodzą nieruchomości gruntowe położone w N. i W. oraz środki pieniężne zgromadzona na rachunkach bankowych. Samo posiadanie nieruchomości wyklucza natomiast możliwość przyznania prawa pomocy, bowiem dysponowanie takim majątkiem wiąże się z potencjalnymi możliwościami zdobycia środków pieniężnych poprzez racjonalne nim gospodarowanie. Natomiast okoliczność, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania, co w sprawie nie występuje z uwagi na odziedziczone środki znacznej wartości środki pieniężne. Dodania przy tym wymaga, że skarżący w dotychczasowym postępowaniu uiścił wpis od skargi w wysokości 100 zł, czyli pokrył już koszty sądowe w wysokości dwukrotnie większej od obciążającej go obecnie opłaty kancelaryjnej, co jednoznacznie świadczy o zdolności poniesienia kosztów tej opłaty. Konkludując, jak już wskazywano prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, co stanowi, że powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżącego zaś do takich osób zaliczyć nie można, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.