I SA/Lu 7/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. S. spółki z o.o. w T. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 7/17, w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. S. spółki z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

We wniosku z [...] L. S. spółka z o.o. w T. (skarżąca) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że nie ma żadnych środków finansowych na zapłatę wpisu, za ostatni rok obrotowy wg bilansu poniosła straty w wysokości ponad [...] zł, a nadto wszczęto wobec niej postępowanie egzekucyjne w zakresie należności, której dotyczy zaskarżona decyzja. Postanowieniem z 6 marca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia referendarz wyjaśnił na wstępie, że przy rozstrzyganiu wniosku uwzględnił nie tylko twierdzenia skarżącej w niniejszej sprawie, ale także dokumenty złożone przez nią w sprawie I SA/Lu 1040/16 - zeznanie CIT-8 za 2015 r., deklaracje VAT-7 za miesiące lipiec - grudzień 2016 r., sprawozdanie finansowe na 31.12.2015 r., raporty kasowe za okres październik 2016 r. – styczeń 2017 r., wyciągi z rachunku bankowego za listopad i grudzień 2016 r. oraz styczeń 2017 r., akt notarialny – umowę spółki z [...] zestawienie prowadzonych wobec skarżącej administracyjnych postępowań egzekucyjnych (w uwierzytelnionych wydrukach lub kopiach). Następnie podniósł, że skarżąca jest podmiotem gospodarczym prowadzącym działalność gospodarczą od wielu lat, a ze złożonej do akt sądowych informacji z KRS z 30.11.2016 r. nie wynika, aby prowadzone było wobec niej postępowanie upadłościowe, układowe, czy likwidacyjne. Ponadto ze złożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że w trakcie postępowania podatkowego osiągała ona przychody z działalności gospodarczej, a tym samym miała możliwość zdobycia środków niezbędnych do prowadzenia postępowania sądowego. Jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a według stanu na 31.12.2015 r. posiadała aktywa trwałe o wartości [...] zł i aktywa obrotowe o wartości [...] zł, w tym należności krótkoterminowe na kwotę [...]zł. W tym kontekście referendarz sądowy zauważył, że przez pojęcie "środki", o którym mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz.718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, lecz również wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego, a "brak środków" na pokrycie niezbędnych kosztów nie ogranicza się tylko do braku środków finansowych, ale odnosi się do ogólnej sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie ulgi w postaci prawa pomocy. Ponadto referendarz podniósł, że opodatkowany przychód skarżącej za 2015 r. wyniósł [...] zł, za miesiące lipiec – grudzień 2016 r. wykazuje ona regularnie obrót, a z raportów kasowych wynika, że wydatki pokrywane są uzyskiwanymi wpływami, zatem przedłożone przez skarżącą dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności gospodarczej, co nie pozwala przyjąć, że skarżąca nie ma i nie miała możliwość opłacenia wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. Referendarz dodał także, że skarżąca ma możliwość pozyskania środków finansowych w drodze dopłat od wspólników. Jednocześnie referendarz ocenił, że w przedstawionej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej za uwzględnieniem wniosku nie przemawia fakt prowadzenia wobec skarżącej postępowań egzekucyjnych. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniosła w nim, że toczy się postępowanie o ogłoszenie jej upadłości oraz wiele administracyjnych postępowań egzekucyjnych, ostatni przychód uzyskała 1.02.2017 r. i to tylko w celu uzyskania środków niezbędnych do wszczęcia postępowania upadłościowego, a od 2.03.2017 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nawet zaś gdyby wspólnicy zostali zobowiązani do wniesienia dopłat, to wobec sytuacji prawnej skarżącej nie można wykluczyć, że środki te nie mogłyby być wykorzystane na opłacenie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Jak prawidłowo wskazał referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, zasadą wynikającą z przepisów p.p.s.a., przede wszystkim z jej art. 199, jest ponoszenie przez strony postępowania w sprawach sądowoadministracyjnych kosztów tego postępowania związanych z udziałem w nim danej strony. Jednocześnie, aby zapewnić możliwość realizowania prawa do sądu przez podmioty, które nie są w stanie pokryć kosztów, o których mowa, przewidziana została instytucja prawa pomocy. Skarżąca, będąca osobą prawną, ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (por. art. 245 § 1 – 3 p.p.s.a.), obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Trafnie zatem referendarz sądowy odwołał się do regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawidłowo też wyjaśnił, że przez użyte w przywołanym przepisie określenie "środki" należy rozumieć wszelkie środki finansowe, nie tylko gromadzone na rachunkach bankowych, ale także ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym, oraz wysokość kapitału zakładowego. W związku z tym rzeczywiste możliwości płatnicze nie mogą być oceniane przez pryzmat np. wyłącznie kwoty wolnych środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, w celu uzyskania danych o aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, sąd wezwał ją do złożenia dodatkowych dokumentów. W wykonaniu tego wezwania, 16.05.2017 r. skarżąca przedstawiła (k-53-55 akt sądowych sprawy I SA/Lu 1040/16): - bilans na 31.12.2016 r., z którego między innymi wynika, że posiada towary o wartości [...] zł, a nadto środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie [...]zł, - rachunek zysków i strat na 31.12.2016 r., z którego wynika, że w 2016 r. ze sprzedaży towarów i materiałów uzyskała przychód netto w kwocie [...]zł, a działalność zamknęła zyskiem w kwocie [...]zł, - zeznanie CIT-8 za 2016 r., zgodnie z którym osiągnęła w tym okresie przychody podatkowe w wysokości ponad [...] zł oraz dochód w wysokości niemal [...] zł, - deklaracje [...] za miesiące styczeń – marzec 2017 r., z których wynikają kwoty obrotu i kwoty wydatków na nabycie towarów i usług około, odpowiednio: [...] zł i [...] zł, [...] zł i [...] zł, [...] zł i [...] zł, - tytuły wykonawcze wystawione przez organ podatkowy (13 szt.) i ZUS (5 szt.), - wystawione w okresie od 29.11.2016 r. do 17.02.2017 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w 3 bankach i o zajęciu innej wierzytelności (u kontrahenta), - protokoły z obrad Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 28.10.2015 r. i umowę przeniesienia nieruchomości w zamian za zwolnienie z długu w trybie art. 453 k.c. na okoliczności dotyczące zbycia w 2015 r. nieruchomości stanowiącej uprzednio środek trwały skarżącej, co nastąpiło na rzecz wspólników skarżącej. Pomimo wezwania do przedstawienia pełnego sprawozdania finansowego na 31.12.2016 r. skarżąca nie złożyła informacji dodatkowej (por. art. 45 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - Dz.U. z 2016 r. poz. 1047). Zdaniem sądu, wymienione dokumenty, obrazujące aktualną sytuację skarżącej, oraz twierdzenia samej skarżącej zawarte w sprzeciwie, potwierdzają prawidłowość oceny dokonanej przez referendarza sądowego, że skarżąca w dniu wniesienia skargi, a także później posiadała możliwości sfinansowania kosztów sądowych, w szczególności obciążających ją w tym czasie wpisów od skarg (zarówno w niniejszej sprawie, jak i w innych sprawach, które łącznie wynoszą około [...] zł). Przede wszystkim jako bezzasadne należy ocenić przekonanie skarżącej, że obowiązana ona była zabezpieczyć ewentualne koszty postępowania upadłościowego, jednak obowiązek taki nie ciąży na niej w związku z koniecznością uiszczenia opłat w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Żadne z wymienionych postępowań nie korzysta z pierwszeństwa w zakresie ponoszenia kosztów postępowania. Skoro zatem skarżąca była w stanie zgromadzić środki na - wybrane przez siebie - postępowanie upadłościowe, to należy ocenić, że mogła takie środki zgromadzić także i na postępowania w sprawach sądowoadministracyjnych. Nie można ponadto nie zauważyć, że skarżąca wniosła skargę 7.12.2016 r., zaś z przedstawionych przez nią dokumentów wynika, że wg stanu na 31.12.2016 r. posiadała ona nie tylko środki trwałe, ale także towary o wartości ponad [...] zł, a nawet "środki pieniężne w kasie i na rachunkach" w kwocie ponad [...] zł. Stan taki istniał pomimo, że prowadzone było wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, w szczególności egzekucja z jedynego – według twierdzeń skarżącej (k-33 akt sądowych sprawy I SA/Lu 1040/16) – jej rachunku bankowego. Trafnie również wskazał referendarz sądowy, że jeszcze w ostatnim kwartale 2016 r. skarżąca w rozliczeniach VAT wykazywała obrót w znaczących (przynajmniej w porównaniu z kwotą obciążających ją wpisów od skarg) kwotach (październik – [...] zł, listopad – [...] zł, grudzień – [...] zł), przekraczających wykazywane w tych dokumentach kwoty zakupów; podobnie z raportów kasowych wynika, że wydatki pokrywane były przychodami. Zatem także bieżąca działalność gospodarcza dostarczała skarżącej środków, które mogła ona i powinna była przeznaczyć na opłacenie należnych wpisów od skarg, w tym w niniejszej sprawie. Podjęcie przez skarżącą innej decyzji w tym zakresie nie uzasadnia przyjęcia, że nie posiada ona dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych i przeniesienie ciężaru ich poniesienia na całe społeczeństwo. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, niewykazana zresztą przez skarżącą, że wystąpiła ona z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, bowiem sytuacja taka, a nawet ogłoszenie upadłości, same w sobie nie przesądzają, że dany podmiot nie ma środków, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Na ocenę tę nie ma wpływu także samo w sobie prowadzenie wobec skarżącej administracyjnych postępowań egzekucyjnych. Pomijając bowiem nawet, że – jak wskazano wyżej - pomimo prowadzenia egzekucji skarżąca była w stanie zgromadzić środki pieniężne, to zauważyć należy, że art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.) nie wyklucza możliwości wystąpienia do organu egzekucyjnego o wyrażenie zgody na dokonanie przez bank wypłaty na uiszczenie należnego wpisu sądowego. Na marginesie powyższego zauważyć należy, że dokumenty przedstawione przez skarżącą mogą budzić wątpliwości co do rzetelności. Nie tylko bowiem nie przedstawiła ona informacji dodatkowej za 2016 r., o czym była już mowa wyżej, ale także w rachunku zysków i strat na 31.12.2016 r., w kolumnach, które powinny zawierać dane wg stanu na 31.12.2015 r. i tak zostały oznaczone, przedstawiła dane dotyczące stanu z 31.12.2014 r. Wątpliwości może budzić również wskazanie kwoty "- [...]", w rubryce 8 "wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu" formularza PPPr, gdyż za rok 2015, tj. "za ostatni rok obrotowy", za który w dniu wypełniania formularza sporządzony już był bilans, skarżąca osiągnęła zysk w kwocie [...]zł (wykazana przez skarżącą strata pochodziła z lat wcześniejszych). Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.