I SA/Lu 660/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 września 2024 r. znak JO/0/003177176 w przedmiocie przyznania jednorazowego odszkodowania postanawia odrzucić skargę.

Skarga na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania jednorazowego odszkodowania została wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Z uwagi na miejsce wydania decyzji skarga została następnie przekazana do oddziału ZUS w Biłgoraju (z pismem III DK/Kr 100/24). Następnie ZUS przekazał skargę wraz z odpowiedzią Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie, wskazując że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej: p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę m. in. wówczas, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zgodnie z z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm., dalej: u.s.u.s.) od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Co do zasady zatem kontrolę zgodności z prawem działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprawują sądy powszechne, a nie administracyjne. Do właściwości sądów administracyjnych zastrzeżono jedynie enumeratywnie wyliczone sprawy z zakresu działalności ZUS. Stosownie do art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego odesłania jest możliwość wniesienia skargi na decyzję ostateczną. W myśl art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189 ze zm.) przyznanie lub odmowa przyznania jednorazowego odszkodowania oraz ustalenie jego wysokości następuje w drodze decyzji Zakładu, a stosownie do art. 15 ust. 4 tej ustawy od decyzji przysługuje odwołanie w trybie i na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak wskazano wyżej, zasadą w myśl przepisów u.s.u.s. jest możliwość wniesienia odwołania do sądu powszechnego, nie zaś skargi do sądu administracyjnego. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że skoro skarga skierowana była do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, to organ powinien był przekazać ją – wraz z odpowiedzią na skargę – temu właśnie sądowi. W niniejszym przypadku nie można bowiem posłużyć się regulacjami, dotyczącymi właściwości miejscowej, skoro w sprawie nie jest właściwy żaden sąd administracyjny. Z tych samych jednak przyczyn brak jest podstaw, aby przekazać sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie celem odrzucenia skargi, ponieważ przekazanie może nastąpić wyłącznie do sądu właściwego (art. 59 § 1 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze należało uznać, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co oznaczało konieczność jej odrzucenia. Orzeczono zatem jak na wstępie postanowienia, za podstawę biorąc art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.