I SA/Lu 570/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska - Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 27 lipca 2023 r. znak 0601-IEE.7192.137.2023.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Postanowieniem z 27 lipca 2023 r. znak 0601-IEE.7192.137.2023.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie ("organ odwoławczy"), po rozpoznaniu zażalenia M. J. ("strona" lub "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie ("organ egzekucyjny") z 9 czerwca 2023 r. znak 0611-SEE.7113.1.1357.2023.1 odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie zabezpieczające. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prokurator Prokuratury Okręgowej w Siedlcach postanowienie z 2 lutego 2023 r. sygn. akt PO I Ds 28.2019.S zmienionym postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r. sygn. akt PO I Ds 28.2019.S orzekł o zabezpieczeniu majątkowym na mieniu skarżącego wobec grożącego mu przepadku korzyści lub ich równowartości osiągniętych z popełnionego przestępstwa w kwocie nie mniejszej niż 200.000,00 zł (tytułem kary grzywny) oraz 50.000,00 zł (tytułem kosztów sądowych). Zabezpieczenia tego dokonano poprzez ustanowienie zabezpieczenia na dochodach i pożytkach uzyskiwanych przez stronę z tytułu udziałów posiadanych w U. sp. jawna z/s w P. i V. sp. k. z/s w P. oraz poprzez zajęcie należącej do strony ruchomości w postaci pojazdu marki A. o wartości około 900.000,00. Zmierzając do zabezpieczenia należności objętych ww. postanowieniem zabezpieczającym, organ egzekucyjny – zawiadomieniami z 5 kwietnia 2023 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w V. sp. k. z/s w P. i w U. sp. jawna z/s w P. . Zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym doręczono stronie 11 kwietnia 2023 r. W dniu 18 i 19 kwietnia 2023 r. strona wniosła do organu egzekucyjnego pisma zatytułowane "zarzuty na zajęcie zabezpieczające udziałów w spółce z.o.o.", wskazując, że: tytuł wykonawczy został niewłaściwie podpisany, rozstrzygnięcie w oparciu o które wszczęto egzekucję nie jest prawomocne i brak było podstaw do wydania tytułu wykonawczego oraz wszczęcia egzekucji w niniejszej sprawie. Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego tytułu wykonawczego, uchylenie zajęć i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 9 czerwca 2023 r., organ egzekucyjny, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów stwierdzając, że przy wykonywaniu postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym nie stosuje się m.in. przepisów dotyczących możliwości złożenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, a także zasad dotyczących umorzenia postępowania. W zażaleniu na to postanowienie strona podniosła, że postanowienie to narusza art. 61a § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne jego zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania oraz art. 166n pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) poprzez błędną jego wykładnie i przyjęcie, że stosowanie art. 33-35 u.p.e.a. jest wyłączone. Zdaniem strony, przysługuje jej prawo do wniesienia zarzutów jako stronie postępowania na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Z tych względów wniosła o uchylenie postanowienia oraz wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w sprawie złożonych zarzutów. Organ odwoławczy skarżonym postanowieniem z 27 lipca 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W jego uzasadnieniu wskazał, że słusznie organ egzekucyjny przyjął, że na mocy art. 166n pkt 1 u.pe.a. wyłączono w postepowaniu zabezpieczającym stosowanie art. 33-35 u.pe.a., które regulują całą procedurę zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Podkreślił, że postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym są wydawane w postępowaniu karnym lub karnym skarbowym, dlatego też w rozdziale 2a działu IV u.p.e.a., dotyczącym wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wprowadzono przepisy szczególne, wyłączające niektóre uprawnienia organu egzekucyjnego, organu nadzoru nad tym organem egzekucyjnym, czy też jurysdykcję sądu administracyjnego, uznając że w zakresie oceny zasadności dokonywania zabezpieczeń na majątku podejrzanego lub oskarżonego właściwy jest prokurator i sąd powszechny. Organ egzekucyjny zasadnie zatem odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów. Zaistniała bowiem inna uzasadniona przyczyna zastosowania art. 61a k.p.a. Stąd podniesione w skardze zarzuty naruszenia przywołanych przepisów nie zasługiwały na uwzględnienie. Skargę do tut. Sądu na powyższe postanowienie wniosła strona, podnosząc te same zarzuty co w zażaleniu, tj. naruszenie: art. 61a § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne jego zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów; art. 166n pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że stosowanie art. 33-35 u.p.e.a. jest wyłączone. Wywodząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego i zasądzenie od organu odwoławczego na jego rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skarżący przywołał treść art. 61 i 61a k.p.a. wywodząc z nich zasadność wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania. Sąd przeprowadzając kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdził, że nie narusza ono prawa. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest dopuszczalność wniesienia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora wydanego w postępowaniu karnym o zabezpieczeniu majątkowym. Organy w niniejszej sprawie powołując się na przepisy u.p.e.a. wywodzą, że prawo zobowiązanego do wniesienia tego rodzaju środka prawnego w niniejszym postępowaniu jest wyłączone, podczas gdy skarżący uważa, że ma takie prawo, a przepisy na które powołują się organy zostały wadliwie zinterpretowane. W tak zakreślonym sporze racje przyznać należy organom. Skarżący w niniejszej sprawie całkowicie błędnie interpretuje regulacje prawne wskazane przez organ, które to determinują sposób postępowania organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Mianowicie jak stanowi art. 166d zd. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przystępuje do czynności zabezpieczających na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora, sąd lub finansowy organ postępowania przygotowawczego. W sprawie poza sporem jest, że organ egzekucyjny prowadził przedmiotowe postępowanie zabezpieczające na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Siedlcach z 2 lutego 2023 r. sygn. akt PO I Ds 28.2019.S zmienionego postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r. sygn. akt PO I Ds 28.2019.S o zabezpieczeniu majątkowym, mocą którego dokonano zabezpieczenia na mieniu skarżącego z tytułu grożącego mu przepadku korzyści lub ich równowartości osiągniętych z popełnionego przestępstwa w kwocie nie mniejszej niż 200.000,00 zł (tytułem kary grzywny) oraz 50.000,00 zł (tytułem kosztów sądowych). Zabezpieczenia tego dokonano poprzez ustanowienie zabezpieczenia na dochodach i pożytkach uzyskiwanych przez stronę z tytułu udziałów posiadanych w U. sp. jawna z/s w P. i V. sp. k. z/s w P. oraz poprzez zajęcie należącej do strony ruchomości w postaci pojazdu marki A. . Na podstawie tego postanowienia organ egzekucyjny zawiadomieniami z 5 kwietnia 2023 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w V. sp. k. z/s w P. i w U. sp. jawna z/s w P. . Z uwagi na datę wszczęcia postępowania zabezpieczającego w sprawie miały zastosowanie obecnie obowiązujące przepisy u.p.e.a. (po dniu 29 lipca 2020 r.). Stosownie zaś do brzmienia art. 166n pkt 1 u.p.e.a., w zakresie wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym stosuje się odpowiednio przepisy działu I, z wyłączeniem przepisów art. 8-10, art. 12, art. 13, art. 26 § 1c pkt 1 oraz § 1e-1h, art. 27e-27j, art. 33-35, art. 38-44, art. 56 § 1 pkt 1-3, art. 57 § 1a-3 oraz art. 58-61, a więc także dotyczących zarzutów opisanych w art. 33-35 u.p.e.a. Oczywistym zatem jest, że na mocy tego przepisu wyłączono m.in. stosowanie przepisów regulujących środki zaskarżenia składane w trybie administracyjnym (zarzuty), a także zasady dotyczące umorzenia postępowania i ponownego jego wszczęcia. Oznacza to, że organ egzekucyjny przystępując do czynności zabezpieczających w tego rodzaju sprawach jak niniejsza, będących konsekwencją toczącego się postępowania karnego czy karnoskarbowego, w tym wypadku na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora pomija etap rozpatrywania zarzutów. Specyfika procedury wykonywania tego rodzaju postanowień wynika z konieczności uwzględnienia określonych uprawnień prokuratora, sądu lub finansowego organu postępowania przygotowawczego, którego postanowienie stanowi podstawę dokonywania zabezpieczenia. Zabezpieczenie majątkowe ma zapewnić, by oskarżony nie pozbył się lub nie ukrył posiadanych środków majątkowych, które mają służyć zaspokojeniu ewentualnie zasądzonych w wyroku należności majątkowych czy finansowych. Zabezpieczenie majątkowe dokonywane jest z urzędu postanowieniem sądu lub prokuratora, który określa w nim zakres i sposób zabezpieczenia (art. 293 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania karnego). Ratio legis wprowadzenia odmiennych regulacji w stosunku do typowego postępowania egzekucyjnego była wola podkreślenia odmienności pomiędzy tym postępowaniem a postępowaniem zabezpieczającym prowadzonym w oparciu o postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wydanym w postępowaniu karnym (karno-skarbowym) będącym swoistą instytucją tego postępowania i przewidującą inne środki ochrony zobowiązanego. Odmienność omawianej regulacji nie oznacza, że zobowiązanemu nie przysługiwał żaden środek ochrony prawnej. Mianowicie zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Podstawą wniesienia tego środka zaskarżenia, może być dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Co istotne skarga ta jest sformalizowanym środkiem ochrony i z tego względu ma obligatoryjnie określać zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Termin na wniesienie skargi wynosi siedem dni, licząc od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w przedmiocie skargi (§ 4), zaś na postanowienie to przysługuje zażalenie (§ 5). W przedmiotowej sprawie strona wbrew zawartemu w zawiadomieniu o zajęciu zabezpieczającym nie skorzystała z prawa wniesienia skargi na dokonaną przez organ egzekucyjny czynność egzekucyjną, lecz wniosła zarzuty, tj. środek zaskarżenia wyłączony z postepowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora. Zgodnie zaś z treścią art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W sytuacji zaś, gdy żądanie takie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, to na mocy art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie organy prawidłowo odwołały się do tej regulacji przy odmowie wszczęcia postępowania celem rozpoznania wniesionych zarzutów egzekucyjnych a to z uwagi na przywoływaną już treść art. 166n pkt 1 u.p.e.a., w świetle której w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym - z uwagi na specyfikę tego postępowania - wyłączone zostało stosowanie przepisów art. 33-35 u.p.e.a., traktujących właśnie o uprawnieniu zobowiązanego do wnoszenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zasadnie zatem organy odmówiły wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie powołując się na w/w ujemną przesłankę procesową. W tym stanie rzeczy sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.