I SA/Lu 510/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 21 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie sądowe.

J. B. K. (dalej jako: skarżąca, strona) zaskarżyła do sądu decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Odpowiedź na skargę nie została doręczona stronie z uwagi na śmierć adresata (k.32 akt sądowych), przesyłkę zwrócono do nadawcy. W odpowiedzi na pismo sądu Urząd Stanu Cywilnego R. przesłał odpis skrócony aktu zgonu strony (k.45 akt sądowych). Wynika z niego, że skarżąca zmarła [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie sądowe podlega umorzeniu w związku z zaistnieniem w niniejszej sprawie przesłanki z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Z regulacją tą koresponduje art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., według którego, w razie śmierci strony, sąd zawiesza postępowanie z urzędu, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Jak wskazano wyżej skarżąca J. B. K. zmarła [...] r., co wynika z odpisu skróconego aktu zgonu, uzyskanego z Urzędu Stanu Cywilnego w R. . W chwili śmierci J. B. K. była już stroną postępowania sądowego, w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., bowiem chwilą wniesienia skargi jest data wniesienia jej do organu, co w niniejszej sprawie nastąpiło 1 października 2020 r. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W związku z powyższym uznać należy, że w chwili śmierci skarżącej postępowanie sądowe już się toczyło, zaś jej samej przysługiwał przymiot strony tego postępowania. Przedmiotem niniejszej sprawy jest legalność i zasadność wydanej w stosunku do skarżącej decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek. Z akt sprawy wynika, iż w kwietniu 2020 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek, korzystając tym samym z uprawnienia przyznanego treścią art. 31 zo ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 374 ze zm.), regulującego zasady umarzania należności z tytułu składek, w ramach szczególnego wsparcia finansowego skierowanego do osób prowadzących pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Uprawnienie to jest ściśle związane z osobą, która chce z niego skorzystać, w związku z czym, wydając decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych bada istnienie przesłanek umożliwiających umorzenie należności składkowych w odniesieniu do osoby o to wnioskującej (w tym przypadku skarżącego). Zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia jest więc prawem o charakterze osobistym, ściśle związanym z osobą skarżącego. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Jak wskazał w tym względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniu z 5 września 2013 r. (sygn. akt III SA/Po 358/12, dostępnym w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"): prawo domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy (zindywidualizowane i skonkretyzowane w postępowaniu administracyjnym), jest ściśle związane z osobą dłużnika i nie podlega dziedziczeniu (przejęciu) przez spadkobierców na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.) w zw. z art. 31 i art. 32 u.s.u.s. Ww. sąd powołał się przy tym na wyrok NSA w Warszawie z 7 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1216/99 (CBOSA) oraz glosę sędziego NSA Stefana Babiarza do tego wyroku (Glosa 2002/2/22). Wskazał również, że inną w tym względzie kwestią jest, że spadkobiercy w zakresie nabytych praw i obowiązków majątkowych (w tym zaległości z tytułu składek), a więc już jako ewentualni dłużnicy, mogą również domagać się umorzenia zaległości z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s. oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. 2003, Nr 141, poz. 1365), w szczególności poprzez powołanie się na swój własny ważny interes (ale nie na interes spadkodawcy). Pogląd ten jest adekwatny w niniejszym stanie faktycznym, gdzie strona zwróciła się o umorzenie należności z tytułu składek w oparciu o powołaną wyżej ustawę z 2 marca 2020 r. (tzw. "ustawę covidową"). W konsekwencji sąd stwierdził, że ewentualna realizacja uprawnień, wynikających z art. 31 zo ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, przez następców prawnych, nie zależy od wyników postępowania w zawisłej sprawie sądowoadministracyjnej, a zatem wynik toczącego się postępowania nie dotyczy interesu prawnego ewentualnych spadkodawców strony. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków zmarłej skarżącej. Dodać przy tym należy, że udziału w niniejszym postępowaniu nie zgłosiła żadna inna osoba, której interesu prawnego dotyczyłby wynik tego postępowania. W konsekwencji, skoro przedmiot niniejszego postępowania dotyczy uprawnienia do domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek, w warunkach ściśle związanych z osobą zmarłego skarżącego, należało orzec o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia